Kamulaştırma Kanunu uyarınca irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, değerleme yöntemine yönelik itirazların istinaf mahkemesince reddedilmesi üzerine temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, davacı idare tarafından açılan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne karar vermesi üzerine davacı idarenin tespit edilen bedelin yüksek olduğu, arazinin niteliği, kapitalizasyon faizi ve irtifak değer düşüklüğü oranları gibi gerekçelerle yaptığı istinaf başvurusunun bölge adliye mahkemesince detaylı inceleme sonrası esastan reddedilmesini ve bu ret kararına karşı aynı gerekçelerle davacı idarece yapılan temyiz başvurusu sürecini özetlemekte olup, uyuşmazlığın esasen irtifak hakkı bedelinin net gelire göre belirlenmesi yöntemlerine ilişkin olduğunu ortaya koymaktadır.
MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/930 Esas, 2025/812 KararKARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Yüksekova 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/243 Esas, 2023/175 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Hakkari ili, ... ilçesi, ... köyü 1 65... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişilerce tespit edilen dekara düşen yıllık net gelir hesabında hata yapıldığını, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, üretim giderlerinin düşük alındığını, dava konusu taşınmaz kuru tarım arazisi olduğu hâlde, sulu arazi olarak değer biçilmesinin hatalı olduğunu, kapitalizasyon faizinin hatalı belirlendiğini, hükme esas alınan raporda kapitalizasyon faiz oranı belirlenirken dikkate alınan unsurların objektif değer artışı tespit edilirken de mükerrer olarak dikkate alındığını, irtifak değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesini kabul etmemekle birlikte açılan davanın seri dava niteliğinde olduğu gözetilerek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken davalı lehine fazla vekâlet ücretine hükmedildiğini ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza o yörede mutad olarak ekilen münavebe ürünleri buğday, yonca ve karışık sebze verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net geliri üzerinden mahkemece resen hesaplama yapılmak suretiyle bilimsel yolla değer biçilerek taşınmazın metrekare birim fiyatının dava ve değerlendirme tarihi olan 2022 yılına göre hesaplanmasında, hesaplamaya esas alınan ürünler ile kapitalizasyon faiz oranının % 4 olarak alınmasında, dosya kapsamı, bilirkişi raporu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün parsel sorgulama sisteminin incelenmesinden anlaşılan taşınmazın niteliği, geometrik durumu, özelliği dikkate alınarak %20 oranında objektif değer artışı uygulanmasında, taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak %25 değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilerek hesaplanmasında, dava 4 ay içinde sonuçlandırılamadığından tespit edilen bedele dava tarihinden dört ay sonrasından karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesinde, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmolunmamasında ve kendisini vekille temsil ettiren bir kısım davalı lehine hisse karşılığı bedel kadar vekâlet ücreti takdir edilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı bedelinin tespit edilmesi yerindedir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 27.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.