Yargıtay, Türk Medeni Kanunu kapsamında koruma amaçlı özgürlüğün kısıtlanması taleplerinde, yetki uyuşmazlığının kısıtlının yerleşim yeri mahkemesi tarafından çözümlenmesi gerektiğine karar verdi.
Özet: Bu hukuki evrak, kısıtlı adayı bir bireyin koruma amacıyla özgürlüğünün kısıtlanması talebi üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığını çözmektedir; buna göre bir sulh hukuk mahkemesi bireyin yerleşim yerini değiştirmesi nedeniyle yetkisizliğine karar vermişken, diğer sulh hukuk mahkemesi uyuşmazlığın ilk intikal ettiği yerde çözümlenmesi gerektiğini savunmuştur. Kararda, Türk Medenî Kanununun ilgili hükümleri uyarınca vesayet işlerinde yetkinin kısıtlının yerleşim yerine ait olduğu belirtilerek, kısıtlı adayının dava tarihindeki adresinin bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi yetkili kılınmıştır.
5. Hukuk Dairesi         2025/11633 E.  ,  2025/15795 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/2157 Esas, 2025/15 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Çayeli Sulh Hukuk Mahkemesinin 25.09.2024 Tarihli ve 2024/679 Esas, 2024/800 Karar Sayılı Kararı
Yapılan kolluk araştırmasında kısıtlı adayının ..'nden sürekli olarak ayrıldığı ve .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesinde bir pansiyonda kaldığının, burada bir kargo firmasında çalışmaya başladığının tespit edildiği gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.
B. İstanbul Anadolu 13. Sulh Hukuk Mahkemesinin 03.01.2025 Tarihli ve 2025/2157 Esas, 2025/15 Karar Sayılı Kararı
Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanmasına karar verilmesinde önemli olan en seri şekilde karar vermek olduğundan, uyuşmazlığın, ilk olarak intikal ettiği mahkemede çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 405 inci ve 432 nci maddeleri uyarınca koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”
3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:
“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”
4. 4721 sayılı Kanun’un “Koşulları” başlıklı 432 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu Madde bağımlılığı, ağır tehlike arzeden bulaşıcı hastalık veya serserilik sebeplerinden biriyle toplum için tehlike oluşturan her ergin kişi, kişisel korunmasının başka şekilde sağlanamaması hâlinde, tedavisi, eğitimi veya ıslahı için elverişli bir kuruma yerleştirilir veya alıkonulabilir. Görevlerini yaparlarken bu sebeplerden birinin varlığını öğrenen kamu görevlileri, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar. ”
5. 4721 sayılı Kanun’un“Yetki” başlıklı 433 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Yerleştirme veya alıkoymaya karar verme yetkisi, ilgilinin yerleşim yeri veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bulunduğu yer vesayet makamına aittir.”
C. Değerlendirme
Dosya kapsamında yapılan incelemeye göre kısıtlı adayının dava tarihindeki adresinin .. ilçesi olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın .. Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, .. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
01.12.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.