Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin, keşidecinin kaybettiği çeklerin iptali talebini aktif husumet ehliyeti ve hukuki menfaat eksikliği nedeniyle usulden reddeden gerekçeli kararı.
Özet: Davacı tarafça, müteveffa eşine ait olduğu iddia edilen kayıp çek karnesindeki çek yapraklarının zayi nedeniyle iptali talebiyle açılan davada, mahkeme, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca çekin keşidecisi konumunda olan davacının, çek iptali davası açmak için gerekli aktif husumet ehliyetine sahip olmadığına ve boş çek yaprakları için de hukuki menfaatinin bulunmadığına kanaat getirerek, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine hükmetmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali)
DAVA TARİHİ : 27/02/2026
KARAR TARİHİ : 09/03/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 13/03/2026
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; Çek keşidecisi ve müvekkilinin eşi olan ... 28.08.2025 tarihinde vefat ettiğini, bunun üzerine yapılan kontroller sonucunda ... Bankası, ... Şubesine ait ... Nolu çek karnesi olduğu anlaşıldığını, Ancak işbu Çek Karnesinin kaybolduğunu, çek yapraklarının dolu olma ihtimali bulunduğunu, ... Bankası ... Şubesi’nin ... numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... Nolu Çek Karnesinin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini bu çeklerin kötü niyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve kullanılması mağduriyetlerine neden olacağı belirterek bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacıya ait çeklerin kaybolduğu iddiasına dayalı çek iptali davasıdır.Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Keşidecinin bu davayı açmakta esasen hukuk yararı yoktur. Bu çekler üçüncü şahıslarca doldurulup keşideciden alacak talep edilirse, keşidecinin sahteciliğe dayalı menfi tespit talep hakları mevcut olup, istenilen hukuki korumanın bu şekilde sağlanması mümkündür.Tüm dosya kapsamı ve yukarıdaki açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; davacının davaya konu çeklerin çek keşidecisi (çek karnesi sahibi) olduğu, çekin cirantası, hamili ya da çek üzerinde hak sahibi olan kişinin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği, davacının ise keşideci olarak iş bu davayı açamayacağı, dava açma hakkı bulunmadığından, aktif husumet ehliyetinin olmadığı, boş çek yapraklarının, kıymetli evrak niteliğinde olmaması nedeniyle de bu çeklere yönelik dava açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmakla davanın HMK'nın 114. ve 115/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nun 333. Maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesinden sonra resen yatıran tarafa (taraflar tarafından hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktırılmak üzere, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı gider avansından karşılanmak üzere ... merkez ve iş yerleri vasıtasıyla adrese ödemeli) İADESİNE,
Dair, HMK'nın 320. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, davacı tarafın yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere karar verildi. 09/03/2026
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır