Hırsızlık suçunda Bölge Adliye Mahkemesinin CMK 280 dışı bozma kararlarıyla yasal sınırlarını aşması ve kararlarının hükümsüzlüğü üzerine Yargıtay içtihadı.
Özet: İlk derece mahkemesinin hırsızlık suçundan verdiği hükme yönelik istinaf incelemesi neticesinde bölge adliye mahkemesi tarafından, 5271 sayılı CMKnın 280/1. maddesinin (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan haller dışında dosya üzerinden verilen bozma kararlarının, hukuka aykırılıkları gidermek için duruşma açılması gereken durumlar olmasına rağmen verilmesi nedeniyle yasal dayanaktan yoksun olduğu, bu tür bozma kararlarının yetkisiz mahkeme tarafından verilmiş ağır hukuka aykırılıklar içerdiği ve hüküm için önemli hususlarda savunma hakkının sınırlandırılması gibi ciddi eksikliklerin istinaf dairesince duruşma açılarak giderilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
2. Ceza Dairesi         2025/4557 E.  ,  2025/20639 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2024/1774 E., 2024/2936 K.
SUÇ : Hırsızlık
HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddine
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma
İlk Derece Mahkemesince hırsızlık suçundan verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
5271 sayılı Kanun’un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek; sanık müdafinin temyiz isteminin, arama ve el koymanın usulsüz olması nedeniyle bu aramada ele geçen delillerin hukuka aykırı olduğuna ve sanığın suçu işlediğine dair somut delil bulunmadığına yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde bölge adliye mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre Uşak 6. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.01.2021 tarihli ve 2020/228 Esas, 2021/9 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafinin istinaf istemi üzerine yapılan inceleme neticesinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 20.12.2021 tarihli ve 2021/1589 Esas, 2021/3446 Karar sayılı kararı ile “Sanığın savunmasının müdafii olmaksızın alınarak sonuçlandırıldığı; ancak Yargıtay 13. Ceza Dairesinin 2020/2 77... /1728 karar sayılı 11/03/2020 tarihli bozma ilamında da belirtildiği üzere atılı geceleyin hırsızlık suçunun alt sınırı dikkate alınarak 5271 sayılı CMK'nın 150/2 maddesi uyarınca müdafii bulundurulması zorunlu olduğu halde bu hususa riayet edilmemesi...” nedeniyle hükmün bozulmasına karar verildiği, bozma sonrası Uşak 6. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.05.2022 tarihli ve 2022/4 Esas, 2022/438 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafinin istinaf istemi üzerine yapılan inceleme neticesinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 02.11.2023 tarihli ve 2022/3081 Esas, 2023/3381 Karar sayılı kararı ile “...Dosyada mevcut olan 26/03/2020 tarihli teslim ve tesellüm tutanağında bahsi geçen ve sanık müdafii tarafından usulüne uygun olmadığı ileri sürülen sanık ...'in ev aramasına ilişkin olan 26/03/2020 tarihli ev arama tutanağının temin edilerek dosyaya katılması gerektiğinin gözetilmediği ve hükme esas alınan 26/03/2020 tarihli ev arama tutanağında isimleri bulunan kolluk güçlerinin tutanak tanığı olarak dinlenmeleri ve bundan sonra sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının takdiri gerektiğinin gözetilmemesi” nedeniyle hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararlarında belirtilen hukuka aykırılıkların aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, hukuka kesin aykırılık hâllerini düzenleyen yine aynı Kanun’un 289. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan “hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,
Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “…bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 20.12.2021 tarihli ve 2021/1589 Esas, 2021/3446 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen Uşak 6. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.05.2022 tarihli ve 2022/4 Esas, 2022/438 Karar sayılı kararı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 02.11.2023 tarihli ve 2022/3081 Esas, 2023/3381 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen Uşak 6. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.03.2024 tarihli ve 2023/632 Esas, 2024/210 Karar sayılı kararların hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğnâme'ye uygun olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 24.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.