Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde ticari ilişkiden kaynaklı menfi tespit/istirdat davasında, haksız icra baskısıyla ödenen 59.146,48 TLnin iadesi talebiyle davalı süresizlik itirazının reddi.
Özet: Ticari ilişkiden kaynaklanan menfi tespit davasında davacı şirket, icra takibi kapsamında kendisine usulsüz tebliğ edilen haciz ihbarnameleri nedeniyle haciz baskısı altında ödediği 59.146,48 TLnin istirdadı ile icra dosyası borçlularına ve davalı alacaklıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiş; davalı ise tebligatların usulüne uygun olduğunu, davacının itiraz etmediğini ve davanın hak düşürücü süreye tabi olduğunu savunmuş; mahkeme, davayı İcra ve İflas Kanununun 89/5 maddesi kapsamında istirdat davası olarak değerlendirerek davalının hak düşürücü süre itirazını reddetmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/
KARAR NO : 2026/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ :Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/02/2021
KARAR TARİHİ : 27/02/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 08/03/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE SAVUNMA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: ... 9. İcra Müdürlüğü’nün 2020/... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibi ile alacaklısı davalı tarafı olan dosya borçlusunun hak ve alacaklarının tahsili için müvekkil şirkete İcra ve İflas Kanunu gereği haciz ihbarnameleri gönderildiğini, müvekkil şirkete usulüne uygun tebligat yapılmamasına rağmen haciz ihbarnamesine süresinde cevap verilmediğinden bahisle müvekkil şirket icra dosyasına borçlu sıfatıyla eklenmiş ve ... İcra Dairesi'nin 2020/ Talimat dosyasında, 15/10/2020 tarihinde haciz işlemi yapıldığını, müvekkilinin işbu haciz ihbarnamelerinden 15/10/2020 tarihinde yapılan fiili haciz işlemi ile haberi olduğunu, alacaklı tarafın haciz esnasına muhafaza yapmak istemesi üzerine, müvekkil şirket ... 9. İcra Müdürlüğü’nün 2020/... Esas sayılı dosya borcu olan 59.146,48 TL'yi haciz baskısı altında ödemek zorunda kaldığını, davalı alacaklı tarafından icra dosyasında hiçbir somut veriye dayanmaksızın, kötüniyetli olarak bir çok şirkete haciz ihbarnamesi gönderildiğini, işbu durum bile müvekkilin borçlu olmadığı halde haciz baskısı altında dosya borcu ödemek zorunda bırakıldığının açık göstergesi olduğunu, icra dosyasında yapılan tebligatlar usulüne uygun olsa dahi müvekkil şirketin takip borçlularından hiçbirine borcu bulunmadığını, müvekkil şirket enerji piyasasında faaliyet göstermekte olup, ticari defter ve belgeleri incelendiğinde görüleceği üzere çoğunlukla ... Bakanlığı ile ticari kayıtları mevcut olduğunu, müvekkil şirketin hem davalı alacaklı ile hem icra dosyası borçluları ile hiçbir alacak-borç ilişkisi bulunmadığını, müvekkil şirketin ticari defterleri incelendiğinde işbu durum görüleceğini, icra ve haciz baskısı altında haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ödenen 59.146,48 TL'nin istirdatı için 2021/... numaralı arabuluculuk dosyası ile yapılan görüşmelerde uzlaşma sağlanamadığını, bu nedenle müvekkilin icra dosyası borçlularına ve davalı alacaklıya herhangi bir borcu olmadığının tespiti ile ödenen 59.146,48 TL'nin istirdadı için işbu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkilinin alacaklı olduğu ... 9. İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra dosyasından İcra İflas Kanunu'nun 89. Maddesinin 1.,2.,ve 3. Fıkrasında düzenlenen haciz ihbarnameleri gönderilmiş davacı tarafça iş bu haciz ihbarnameleri tebellüğ edilmesine karşılık dosyaya sunulan bir itiraz olmadığından kanunun tanıdığı yetki doğrultusunda zimmetinde sayılan borcu ödemeyen davacının icra dosyasına 08.08.2020 tarihinde borçlu taraf olarak eklenmesi talep edildiğini, icra müdürlüğünce usule ve yasaya uygun görülen iş bu talebimiz akabinde davacı taraf borçlu olarak eklendiğini, davacı tarafından haciz ihbarnamesinden haberdar olunmasına karşılık tamamen kötü niyetli şekilde kendi ihmalinden kaynaklanmasına karşılık kanunu dolanmak sureti ile iş bu davayı ikame etmiş ise de aşağıdaki beyan ve itirazlarımız doğrultusunda öncelikle davanın usulden reddine, aksi kanaat halinde esastan reddine karar verilmesi gerektiğini, işbu davanın süre yönünden usulden reddi gerektiğini, İİK'nun 89/3.Maddesinde; üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren menfi tespit davası açılması için 15 günlük hak düşürücü süre tanındığını, icra dosyasından yapılan tüm tebligatların davacının dava dilekçesinde göstermiş olduğu .../..." adresine tebliğ edildiği de dikkate alındığında davacının usulsüz tebligat şikayetinin kabulü mümkün olmadığını, tüm bu nedenlerle gerek usul yönünden gerek ise esas bakımından haksız ve hukuka aykırı olarak açılmış huzurdaki davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, tarafların karşılıklı beyan dilekçeleri, ... 9. İcra Müdürlüğünün 2020/... sayılı icra takip dosyası, ... Genel İcra Dairesinin 2020/... Talimat sayılı dosyası, ticaret sicil kayıtları, ... kayıtları, ticari defterler, faturalar, bilirkişi raporu, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ:
Dava, hukuki niteliği itibariyle İİK 89/5. Maddesine göre istirdat istemine ilişkindir.Davalı tarafından hak düşürücü süreye yönelik itirazı yönünden İİK'nın 89/5. maddesi uyarınca hak düşürücü süreye tabi olmadan istirdat davası açılabileceği yasal olarak bir sürenin belirlenmediğinden itirazın reddine karar verilmiştir.Davacı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi amacıyla dosya talimat yolu ile ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilerek, SMMM bilirkişiye tevdi edilmiştir.SMMM bilirkişinin talimat mahkemesine sunmuş olduğu bilirkişi raporunda özetle: Davacı tarafın ibraz edilen defter kayıtları ve belgeleri incelendiğinde davalı ...Ş. , dava dışı icra takip borçlusu ... Alüminyum Ltd. Şti. , ... Teks.Tur.İnş.Tic. LTD.ŞTİ., ... Paz. San. Tic. LTD.ŞTİ. ile aralarında cari hesap, borç ve alacak ilişkisine rastlanmadığı, Davacı şirket, elektronik ortamdaki e-Yevmiye ve e-Defter-i Kebir defterlerinin hesap döneminin ilk ayına ait kayıtlarını yasal sürede ... sistemine aktararak e-defter beratlarını gönderdiği, e-defter kapsamında olmayan Envanter defterinin de noterde açılış tasdikinin süresinde yapıldığı, Defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve her üç defter kayıtları birbirini teyit ettiği tespit edildiği, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Kasım, Aralık 2020 dönemlerine ait defter kayıtlarının ve beratlarının süresi geçtikten sonra ... sistemine aktarıldığı tespit edildiği, Hesap dönemin son ayına ait Kapanış tasdiki yerine geçen defter beratların ... sistemine 07.06.2021 tarihinde yasal süresi geçtikten sonra aktarıldığı görülmekte olup davacının ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıyıp taşımadığı yüce mahkemenizin takdirine bırakıldığı, Davacı şirket ile davalı şirket arasında ticari, cari hesap, borç ve alacak ilişkisine rastlanmadığı mütalaa edilmiştir. Davalı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi amacıyla dosya talimat yolu ile ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilerek, SMMM bilirkişiye tevdi edilmiştir.SMMM bilirkişinin talimat mahkemesine sunmuş olduğu bilirkişi raporunda özetle: Davalı şirket, elektronik ortamındaki e-Yevmiye ve e-Defter-i Kebir defterlerinin kayıtlarını yasal sürede ... sistemine aktararak e-defter beratlarını aldığı, e-defter kapsamında olmayan defterinin de noterde açılış tasdiki süresinde yapıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve her üç defter kayıtları birbirini teyit ettiği tespit edildiğinden, davalı şirket ticari defterlerinin delil niteliği taşıdığı kanaatine varıldığı, Davalı şirket ticari defter kayıtları ve belgelerinin incelenmesinde; Davalı ...Ş.'nin, dava dışı ... Alüminyum Ltd. Şti. ile ... Sözleşmesi düzenlemesi neticesinde icra takibine konu edilip dava konusuna sebep olan 15.01.2020 ödeme tarihli ve ... nolu 40.000,00 TL tutarındaki çeki ciro yoluyla teslim almış olduğu, Davalı şirket ile davacı şirket arasında ticari ilişkisi olmadığı, davacı şirketin çekin cirantası olmadığı, Davacı şirketin İİK 89/1, 89/2 ve 89/3 haciz ihbamamelerin tebliğlerine süresinde itiraz etmediğinden, borçlular listesine eklendiği mütalaa edilmiştir. Mahkememiz yargılaması sırasında dava dışı borçluların davacı 3.kişiyle alacak borç ilişkisi, davacıdan alacaklı olup olmadığının tespiti yönünden borçlu ... için ... Nöbetçi ATM'ye talimat yazılmış olup, ticari defterler üzerinde inceleme yapılması talep edilmiştir.Talimat mahkemesince dava dışı ... Pazarlama firmasına yapılan tebligatın iade gelmiş olduğundan, inceleme yapılamadığı, talimatın bila ikmal mahkememize iade edilmiş olduğu anlaşıldı. Mahkememiz yargılaması sırasında dava dışı borçluların davacı 3.kişiyle alacak borç ilişkisi, davacıdan alacaklı olup olmadığının tespiti yönünden borçlu ... Tekstil firması ve borçlu ... firması için ... Nöbetçi ATM'ye talimat yazılmış olup, ticari defterler üzerinde inceleme yapılması talep edilmiştir.Talimat mahkemesince dava dışı ... Tekstil firmasına yapılan tebligatın iade geldiği, talimatın bila ikmal iade edildiği, diğer dava dışı ... Alüminyum Kapı Pencere ve Cephe Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti'ne çıkartılan meşruhatlı davetiyenin iade geldiği, defter ve belgelerin ibraz edilmediği gibi bulundukları yerin de bildirilmediğinden talimatın bila ikmal mahkememize iade edilmiş olduğu anlaşıldı.O halde toplanan delillerden somut olayda, davalı taraf ... 9. İcra Müdürlüğünün 2020/... sayılı icra takip dosyasında dava dışı borçlular hakkında kambiyo senetlerine mahsus usul ile icra takibi yapmış, bu arada davacıya İİK 89/1,2, ve 3. haciz ihbarnamelerini göndermiştir.Haciz ihbarnamelerine davacı tarafından süresi içinde cevap verilmediğinden haciz işlemi uygulandığı ve davacı tarafından haciz baskısı altında icra dosya borcunun ödendiğini borçlu olmadığını iddia ederek eldeki istirdat davasının açıldığı anlaşılmaktadır.Bilindiği üzere İİK 89/5. maddesi yasa hükmü: "...Üçüncü şahıs, kusuru olmaksızın bir mâni sebebiyle müddeti içinde haciz ihbarnamesine itiraz etmediği takdirde 65 inci madde hükmü uygulanır. Her halde, üçüncü şahsın genel hükümlere göre borçluya karşı müracaat ve tazminat hakkı saklıdır. (Değişik son cümle: 4949 - 17.7.2003 / m.22) Her halde üçüncü şahıs, borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak ödemek zorunda kaldığı paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir..."şeklindedir.Bu durumda davacı tarafından ödenen bedelin istirdadının talep edilebilmesi için icra takip alacaklısının, İİK 89/5’e göre kötü niyetli olduğunun ispat edilmesi zorunludur.(... 4. Hukuk Dairesinin 2021/ Esas ve 2021/ Karar sayılı Kararda vurgulandığı üzere)Davacı ve borçluların defterleri üzerinde inceleme yapıldığı ancak davalının kötü niyetli olduğu, kötü niyetli hareket ettiğine dair bir kaydın bulunmadığı, davalı alacaklının birden fazla gerçek veya tüzel kişiye haciz ihbarnamesi göndermesinin kötü niyetli hareket ettiğini göstermediği yasal bir engel olmadığından davacının bu iddialarına itibar edilmeyerek davalının kötü niyetli olduğunun sabit olmadığından davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememiz bu kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf talebinde bulunulmuş, ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 2022/ E. 2025/ K. Sayılı ilamı 21/11/2025 tarihli kararı ve "Uyuşmazlıkların çözümünde asıl olan bir davanın genel mahkemelerde görülmesidir. Özel mahkemede görüleceğine dair açık bir kanuni düzenleme bulunmayan her davanın, genel mahkemelerde görülmesi esastır. 2004 sayılı Kanun'un 89'uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında ve 89/5 maddesine göre açılan istirdat davasında görevli mahkeme konusunda Kanun da özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Buna göre davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığı kabul edilmektedir (... 11. HD.nin 2023/ Esas, 2023/ Karar sayılı ilamı). Bu nedenle somut uyuşmazlıkta, Asliye Hukuk Mahkemesinin davaya bakmakta görevli olduğu yönünde görevsizlik kararı verilmesi gerekirken davanın esası hakkında karar verilmesi yerinde görülmemiştir" gerekçesiyle mahkememiz kararı kaldırılmıştır.Toplanan tüm deliller ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde açılan dava; ilgili icra takip dosyasında davacıya gönderilen haciz ihbarnamesine dayalı olarak davalı tarafa borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesine ilişkindir.Her ne kadar işbu dava dosyası Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılmış ise de ... 11. Hukuk Dairesi'nin Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesine yönelik güncel kararı olan 2023/ Esas 2023/ Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere;2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 89. maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin;davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığı,belirtilen Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine yönelik ilamı ve ... ... 5. HD'nin ilamı dikkate alınarak, davanın görev dava şartı noksanlığı sebebiyle, mahkememizin görevsizliğine,... Asliye Hukuk Mahkemeleri’nin görevli olduğuna dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Davanın görev dava şartı noksanlığı sebebiyle usulden reddine, mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, ... Asliye Hukuk Mahkemeleri’nin görevli olduğuna,
2-HMK’nın 20. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde talep halinde dosyanın ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, talep olmadığı takdirde dosya üzerinden davanın açılmamış sayılmasına dair karar verilmesine,
3-HMK'nın 331. Maddesine göre yargılamanın görevli mahkemede devam etmesi halinde yargılama giderlerin görevli ... Asliye Hukuk Mahkemesince takdirine, yargılamanın görevli mahkemede devam etmediği takdirde talep üzerine mahkememizce dosya üzerinden yargılama giderlerinin tespiti ve hükmedilmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere karar verildi.27/02/2026
Katip ...
¸E-imzalıdır.
Hakim ...
¸E-imzalıdır.