Kambiyo senedinden kaynaklanan icra takibine itirazla açılan menfi tespit davasında, çekteki lehtar cirosunun sahteliği iddiasıyla borçsuzluğun tespiti talebi.
Özet: Bir keşideci, keşide ettiği çekin lehtar tarafından kaybedilmesi ve arkasındaki lehtar cirosunun sahte olduğu iddiasıyla, hakkında başlatılan icra takibi nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açmıştır. Davacı, çek bedelini bankada hazır bulundurmasına rağmen tedbir nedeniyle ödenemediğini ve haksız takibe maruz kaldığını belirtirken; davalı, çekteki imzaların bağımsızlığı ilkesi gereği lehtar cirosunun sahteliğinin keşidecinin borç sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını savunarak davanın reddini talep etmiştir. Dava, çekteki lehtar imzasının sahteliği iddiası üzerinden borçlu olunup olunmadığının tespitine odaklanmıştır.
T.C.
İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2023/334 EsasKARAR NO : 2026/69DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 15/05/2023KARAR TARİHİ : 03/02/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti., arasında bayilik ve ticari mal alışverişine dayanan cari bir hesap ilişkisi bulunduğunu, müvekkili tarafından 28/02/2023 keşide tarihli ...A.Ş ... Şubesi'nin ... seri numaralı 107.092,00-TL bedelli çekinin keşide edilerek verildiğini, ancak söz konusu çekin dava dışı ... şirketi tarafından kaybedildiğini ve zayi olduğunu, dava dışı ... şirketi tarafından açılan ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile çek üzerine ihtiyati tedbir kararı verildiğini , ödenmesi ve çekin arkasının vurulmasının engellendiğini, keşideci müvekkili şirketin çek bedelini bankada hazır bulundurmasına ve sorumluluğunu yerine getirmesine rağmen ihtiyati tedbir neticesinde çek bedelinin ödenmediğini, davalı yanın tedbir neticesinde çek bedelini tahsil edememesi üzerine ....İcra Müdürlüğü'nün 2023/... takip sayılı dosyası ile müvekkili şirket ile dava dışı ... şirketi hakkında icra takibi yaptığını, takip neticesinde müvekkili şirketin tüm banka hesapları ile menkul vasıtaları , gayrimenkul malları üzerine haciz konulduğunu, dava dışı ... tarafından kendilerine ait gözüken ciranta imzasının ve kaşelerinin sahte olduğu gerekçesi ile ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açıldığını belirterek ....İcra Müdürlüğü'nün 2023/... takip sayılı dosyası ile borçlu olunmadığının ve takibe konu çekin arkasında bulunan ciro imzasının dava dışı ... şirketine ait olmadığının ve kaşenin sahte olduğunun tespitine, menfi tespit davasının kabulüne, ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile mevcut dosyanın birleştirilmesine ve bu dosyanın bekletici mesele yapılmasına, davalının takip konusu alacağının %20 oranından az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini arz ve dava etmiştir . Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının , dava konusu çekin keşidecisi olduğunu, çekteki imzasına dair bir itirazının bulunmadığını, dava dilekçesinde, dava konusu çekin keşide edildikten sonra çekin lehtarı olan dava dışı ... şirketine verildiğinin belirtildiğini, davacı yanın çeki keşide edip çekin lehtarına verdiğini beyan ettiğini, hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul ettiğini, dava dilekçesinde, çekteki imzanın dava dışı ... şirketi yetkilisine ait olmadığı iddia edilmiş ise de , hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek üzere, çekteki lehtar cirosunun sahte olmasının TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, çekin dava dışı ... şirketi elinde iken kaybolduğunu ve bu şirketin çekin iptali için dava açmış olmasının davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını belirterek , davanın reddini, davacının alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir . TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Dava; davaya konu senette lehtar imzasının sahte olduğundan bahisle davalıya borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.Davaya konu çekin incelenmesinde; keşidecinin davacı, lehtarının dava dışı ....Ltd.Şti, sonraki cirantaların ...Ltd.Şti, ..., davalı ve ... olduğu, tarihinin 28.02.2023 ve bedelinin 107.092 TL olduğu, ibrazında ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında verilen tedbir nedeniyle ödenmediği görülmüştür.Mahkememizce celp edilen ... .İcra Müdürlüğü'nün 2023/... takip sayılı icra dosyasının yapılan tetkikinde; takibin davalı tarafça davacı ve diğer borçlular aleyhine davaya konu çeke dayalı olarak 118.185,56 TL alacağın avans faizi ile birlikte tahsili için yapılan icra takibinden ibaret bulunduğu anlaşılmıştır. Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 05/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ''..Davacı şirketin dosyaya 1 adet flashdisk , envanter defter kopyaları, 1 adet fatura ve senet kopyası ile dekontu sunduğu,Davacının yevmiye, kebir defterleri , kayıt ve belgelerin sunmadığı ve flashdisk içerisinde olup açılmadığından incelenemediği, Davalı şirkete ait envanter defterlerinin incelendiği, envanter defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal sürelerde yaptırıldığı, ancak defterlerin yazdırılmadığının , boş olduğunun tespit edildiği,Davalının yasal defter, kayıt ve belgelerini sunmadığı,Dosyada dava dışı şirkete ait cari hesap ekstresi mevcut olmadığından incelenemediği,Dosyada diğer cirantalar ile ilgili bilgi ve belge olmadığından , davaya konu senet alışverişinin bulunup bulunmadığının mevcut dosya kapsamından tespit edilemediği,Sonuç ve kanaatine varılmıştır ."şeklinde mütalaada bulunmuştur. Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 05/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;''....İcra Müdürlüğü'nün 2023/... takip sayılı kambiyo takibine konu edilen ...A.Ş ... Şubesi'nin 28/02/2023 keşide tarihli ... seri numaralı 107.092,00-TL bedelli çekin, Keşideci davacı ... Ltd. Şti tarafından , ticari ilişki gereğince dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti., emrine düzenlendiği, dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti., ise davacı ... ... Ltd. Şti.'nden ticari alacağına karşılık aldığı ve yine dava dışı ... ... San. Tic. Ltd. Şti., emrine ciro ettiği ve cirodan sonra kayıp nedeniyle çek iptali davası açıldığı, ....ATM'nin ... esas sayılı dosyadan alınan Adli Tıp Kurumu imza mukayesi sonucu dava konusu çek üzerinde bulunan imzanın ...'nün el ürünü olmadığı sonuca varıldığı, çekin dava dışı ... şirketi tarafından yine dava dışı ...'a ciro yolu ile geçtiği, ... tarafından davalı ... tarafından ....İcra Müdürlüğü'nün 2023/... takip sayılı kambiyo takibi yapıldığı,Çekte son hamil durumundaki davalı ...'in TTK M.792 uyarınca çek iktisaplarında iyi niyetli hamil olduğuna dair takdirin Mahkemeye ait olduğunu, Takdir Mahkemeye ait olmak üzere arz ederim. "şeklinde mütalaada bulunmuştur. Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Davacının keşideci olduğu ve yukarıda incelenen çeki dava dışı lehtar ...Ltd.Şti' ye keşide ettiğini ancak çekin anılan lehtar şirket tarafından kaybedildiğini ve lehtar şirket adına atılan imzanın sahte olduğunu savunarak davalıya borçlu olunmadığının tespitini talep ettiği, davalının ise davacının kendi imzasına bir itirazının olmadığını ve çekte iyi niyetli hamil olduklarını savunduğu, Mahkememizce alınan kök raporda gerekli belgelere ulaşılamadığından bir inceleme ve tespit yapılamadığı, ek raporda ise davacı ile dava dışı lehtar arasında ticari ilişki bulunduğu, davacıya 107.092 TL fatura kesildiği ve davacının davaya konu senedi keşide ettiği, diğer cirantaların birbiriyle olan ticari ilişkilerinin tespit edilemediği, Mahkememizin ... esas sayılı dosyasında lehtar imzasının sahteliğinin tespit edildiği hususlarının mütalaa edildiği görülmüştür.TTK'nın 677. Maddesinde ; ''Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.'' hükmü yer almaktadır.TTK nın 818/1-c bendinde geçerli olmayan imzanın sonuçlarına ilişkin 677. madde hükümlerinin de çeklere uygulanacağı düzenlenmiştir. TTK 677 ve 818 maddeleri uyarınca kendi imzasını inkar etmeyen keşideci davacının, lehtarın imza sahteliğine dayanamayacağı, zira kendi imzasının bu sahtelikten etkilenmeyeceği, davaya konu çek üzerindeki imzanın davacı tarafından inkar edilmediği, çekte cirosu bulunan lehtarın cirosunun sahte olmasının imzaların istiklali prensibi gereğince çekte keşideci olan davacıyı borçtan kurtarmayacağı, ciro silsilesinin muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemenin yeterli olduğu, cirantalardan birinin imzasının sahte olmasının ciro zincirini etkilemeyeceği, ayrıca imzaların istiklali prensibi gereğince ciro silsilesinde şekli bir eksiklik bulunmadığı sürece çeki elinde bulunduran hamilin iyi niyetli olduğunun kabul edileceği, davacının, davalının kötüniyetli olduğunu ispat edemediği, zira davacı ve davalı arasında başkaca cirantalar da bulunması nedeniyle taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı, kambiyo senetleri sebepten soyut olup davalının bu senedin dayandığı hukuki ilişkiyi açıklamak zorunda olmadığı, kambiyo senedine dayalı olarak borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafın ispatla mükellef olduğu, davacı tarafın yemin deliline dayanmadığı, yalnızca lehtar imzasının sahte olduğunu iddia ettiği, davalı aleyhine açılmış bir soruşturma veya ceza dosyasının da Mahkememize bildirilmediği , Yargıtay 11. H.D nin 2024/2465 esas ve 2025/707 Karar sayılı ilamında ''.. İmzaların bağımsızlığı ilkesi, atılı her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzaların sahiplerinin sorumlu tutulmamasına rağmen poliçenin geçerliliğinin ortadan kalkmayacağını ifade eder. Eş anlatımla, geçerli imzaların sahiplerinin başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulmaları mümkün değildir.Somut olayda, keşidecinin ancak kendi imzasının sahteliği iddiasında bulunabileceği, lehtarın imzasının sahteliği iddiasında bulunarak menfi tespit talep edemeyeceği gözetilerek, bu doğrultuda yapılacak değerlendirmenin sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın kabulü doğru olmamış ve bozmayı gerektirmiştir. '' denildiği, yine İstanbul BAM 44. H.D nin 2022/743 Esas ve 2024/1903 karar sayılı ilamında '' .. keşideci borçlunun, imzaların istiklali prensibi gereği lehtarın imzasının sıhhatini tartışamayacağı, takip dayanağı çekte lehtar imzasının sahteliği bilirkişi raporu ile belirlenmiş olsa dahi, çek arkasında lehtara ait bir cironun varlığını görüp, bir sonraki ciranta kendisine yaptığı geçerli ciro ile de çeki eline geçirmiş olduğundan takip alacaklısı/davalının yetkili hamil olduğu.. '' denildiği, İstanbul BAM 16. H.D nin 2023/812 Esas ve 2024/1816 karar sayılı ilamında da''.. Çekteki keşideci imzasına itiraz etmemiştir. Davacıların iddiası, çekin lehtar yedindeyken rıza dışı elden çıktığı, davalı faktoring şirketinin çek hakkında ödeme yasağı olduğunu bilebilecek durumda olduğu ve faktoring şirketinin çeki iktisapta iyiniyetli olmadığına ilişkindir. Davacı keşideci, kendi imzasını inkar etmediğinden imzaların istiklali ilkesi gereğince lehtar imzasının sahteliğine dayanamayacaktır.. '' denildiği , böylece davacı keşidecinin, dava dışı lehtarın imza sahteliğine dayanamayacağı, davalının kötüniyetli olduğu iddiasına ilişkin olarak davacının yalnızca lehtara ait ciro ve kaşenin sahteliğine dayandığı, ancak sahteliği yapanın bizzat davalı olduğu bir ceza yargılaması ile belirlenmediği gibi davalının iktisabının da doğrudan lehtardan olmadığı, lehtar ve davalı arasında 2 ciro daha bulunduğu, böylece davalının kötüniyetli olduğu da ispat edilemediği anlaşılmakla, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan 2.018,33-TL peşin harçtan alınması gereken 732,00-TL harcın mahsubu ile fazla yatan 1.286,33-TL'nin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davalı kendisini vekille temsil ettirmediğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.03/02/2026Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır