sigorta başlangıcı ve hizmet tespiti davasında, çıraklık araştırması eksikliği ve kurumun davalı yerine fer’i müdahil olması gerekliliği sebebiyle bozulan karar sonrası hizmetlerin kurumca kabulü.

Sigorta Başlangıcı ve Hizmet Tespiti Davasında, Çıraklık Araştırması Eksikliği ve Kurumun Davalı Yerine Fer’i Müdahil Olması Gerekliliği Sebebiyle Bozulan Karar Sonrası Hizmetlerin Kurumca Kabulü.

Özet: Davacının 1985 yılındaki 135 günlük sigortalı hizmet süresinin ve başlangıç tarihinin tespiti talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesinin hizmeti kabul edip başlangıcı 18 yaşa göre belirlemesi üzerine, istinaf onamış ancak Yargıtay; eksik inceleme (işin niteliği ve çıraklık durumu) ve Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf sıfatı hatası nedeniyle kararı bozmuştur; Yargıtaydan sonraki yargılama sürecinde ise Sosyal Güvenlik Kurumu, davacının talep ettiği 135 günlük hizmet süresini idari olarak kabul ederek davacıya yaşlılık aylığı bağlamış ve böylece hizmet tespit davasının konusu idari işlemle çözüme kavuşmuştur.

10. Hukuk Dairesi 2025/13246 E. , 2025/15228 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2025/... E., 2025/143 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ilk kez SSK ... Sigorta Müdürlüğünün ... sicil sayılı dosyasında işlem gören davalı işveren ...'a ait mobilya döşemeciliği işyerinde 15.04.1985 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında hizmet akdine istinaden tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışmaya başladığını, yasal süresinde işe giriş bildirgesi verildiğini ve 4...0 sigorta sicil numarası ile tescil edilmek suretiyle 15.04.1985- 31.12.1985 tarihleri arasında 135 gün yaşlılık, malullük, ölüm sigortası dahil tüm sigorta kollarından 1985/1. dönemlerinde cari prime esas kazanç tutarının alt sınırı olan 26.700 TL/ ay, 1985/3 döneminde ise alt sınırının üstünde 41.400-TL esasına göre primlerinin ödendiğini beyanla müvekkilinin ... sicil sayılı işyerinden verilen 15.04.1985 tarihli işe giriş hizmetlerinin geçerli sayılarak Sosyal Güvenlik Başlangıcının 15.04.1985 olduğunun ve 15.04.1985 - 31.12.1985 tarihleri arasındaki 135 günlük hizmetin yaşlılık malullük ölüm sigortası primine tabi hizmet olarak geçerli sayılması gerektiğinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işlemlerinin usul ve Kanun'a uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2- Davalı işveren tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.04.2021 tarihli kararı ile davanın kabulüne, davacının ... sicil nolu ... işyerinde 15.04.1985 - 31.12.1985 tarihleri arasında 135 gün süre ile çalıştığını ve sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.02.1988 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 09.04.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 26.04.2024 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 26.04.2024 tarihli kararının süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...İnceleme konusu eldeki davada, davacının 15.04.1985 - 31.12.1985 tarihleri arasındaki 135 günlük hizmetinin uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak geçtiği iddiası hakkında Mahkemece dinlenen tanık beyanları ile .... Yıl Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğünün yazı cevabı gözetilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de; bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

Dosya kapsamına göre Mahkemece davalı işyerine ait uzun vadeli sigorta kollarına ait dönem bordroları getirtilip, dönem bordro tanıklarından yeteri kadarı dinlenmeli, çalışmanın mahiyeti tam olarak belirlenip, davacının çalışmasının çırak olarak geçip geçmediği hususunda bütün deliller toplandıktan ve birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Diğer taraftan 6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64. maddesiyle, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7. maddesine eklenen 4. fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma re'sen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya, davalı yanında fer'i müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacının isteminin 15.04.1985 - 31.12.1985 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen hizmetlerinin tespitine yönelik olması karşısında, Sosyal Güvenlik Kurumunun fer’i müdahil sıfatına haiz olması gerekirken davalı olarak gösterilmesi de usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılama devam ederken davacının, 31.08.2021 tarihinde Kuruma yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğu, Kurum tarafından davanın konusunu oluşturan, davalı ...'a ait ....01 sicil sayılı işyerinde davacının 15.04.19 85... .12.1985 tarihleri arasında geçen ve 4...0 SSK sicil numarasıyla Kuruma bildirimi yapılıp primleri ödenen "135 günlük zorunlu 4/a sigortası" geçerli sayılmak suretiyle kabul edildiği, bu suretle davacının sosyal güvenlik başlangıcının 18 yaşını doldurduğu 01.02.1988 kabul edilerek, 5445 prim günü bulunan davacıya "geçici madde:81/B-g" bendi gereğince 25 yıl sigortalık süresi 50 yaş ve 5375 prim günü üzerinden 01.09.2021 tarihinden itibaren 2...7 tahsis numarasıyla (4/a) kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, bu bağlamda davaya konu işlemlerin konusuz kaldığı değerlendirilerek konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın 5 yıllık hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, davacının işe giriş bildirgesinde çırak olarak çalıştığı, yaş itibariyle 18 yaşından küçük olup davacının çalışmalarının çırak olarak yaptığını, tanık beyanlarının birbirleriyle çelişkili olduğunu, davanın kamu düzenine ilişkin olduğunu, davacının bu hususları ispat edemediğini, yeterli bordro tanığı ve komşu işyeri tanığı dinlenilmeden eksik araştırmayla hüküm kurulduğunu, Kurumun mevzuata uygun işlem yaptığını, Kurum aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının 15.04.1985-31.12.1985 tarihleri arasındaki 135 günlük hizmetinin yaşlılık, malullük ve ölüm sigortası primine tabi hizmet olarak geçerli sayılması gerektiğinin ve davacının sosyal güvenlik başlangıcının 15.04.1985 tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sırasında davacı vekili tarafından davacıya ait hizmet döküm cetveli sunularak 31.08.2021 tarihli tahsis talebine istinaden davacıya aylık bağlandığının, davanın konusuz kaldığının beyan edildiği, sunulan hizmet döküm cetvelinde ... sicil numaralı davalı ...'a ait işyerinden 15.04.1985 tarihinden itibaren 135 günlük hizmet süresinin tescil edilmiş olduğunun anlaşıldığı, mahkemece davacı tarafın beyanı üzerine başkaca araştırma yapılmaksızın konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemenin 09.04.2021 tarihli önceki kararında davacının ... sicil nolu ... işyerinde 15.04.1985 - 31.12.1985 tarihleri arasında 135 gün süre ile çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.02.1988 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesi karşısında; feri müdahil Kurumdan davacı adına yapılan tescil işleminin hangi nedene dayalı olarak yapıldığı sorulmalı, söz konusu tescil işleminin önceki mahkeme kararına dayalı olarak yapıldığının anlaşılması halinde ise "karar verilmesine yer olmadığına" dair karar verilemeyeceği gözetilmek suretiyle uyulan bozma ilamına uygun olarak yargılama yapılarak hüküm kurulması gerekirken, bu husus göz ardı edilerek verilen karar usul ve Kanun'a aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

12.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.