İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinde orman izin bedelleri kaynaklı rücuen alacak davasının istinaf yoluyla incelenmesi kararı.
Özet: Davacı, davalı ile imzaladığı sözleşme uyarınca inşa ettiği enerji nakil hattının orman izin bedellerini davalının ödememesi üzerine kendisi tarafından ödendiğini belirterek, ödediği bedellerin rücuen tahsilini talep etmiş; davalı ise izin devir sürecindeki zorluklar ve sorumluluğun başka kurumlara ait olduğunu savunarak davanın reddini istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kabul ederek davacının ödediği orman izin bedelleri ile KDV ve faizlerin davalıdan tahsiline karar vermiş, davalı bu kararı istinaf etmiştir.

T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2023/781
KARAR NO : 2026/273
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/246
KARAR NO : 2023/21
DAVA TARİHİ : 16/04/2021
KARAR TARİHİ : 12/01/2023
DAVA : Rücuen Alacak
KARAR TARİHİ : 26.02.2026
KARARIN YAZ. TARİHİ : 26.02.2026
İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12.01.2023 tarih ve 2021/246 Esas, 2023/21 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.
İSTEM:
Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin... İli ... İlçesi İR: ... numaralı maden ruhsat sahasının enerji ihtiyacını karşılamak üzere, davalı ile 174-2012/24 nolu sözleşmeyi imzaladıkları, müvekkilinin sözleşme konusu tesisi kısa sürede sözleşme ve mevzuata uygun olarak 04/06/2012 tarihinde tamamladığı ve yapılan iş davalı şirket tarafından 08/06/2012 tarihinde yapılan geçici kabulü ile onaylandığı, sözleşme gereği davalı tarafından Orman İdaresine ödenmesi gereken orman izin bedellerinin ödenmediği, müvekkili tarafından ödendiği, müvekkili tarafından davalı yana, Orman İzin Bedelleri ödemesi için ekte sunulan başvurular ile geçici kabul sonrası yapılan Orman izin bedellerinin ödenmesi ve Enerji Nakil Hattının bulunduğu alanın kamulaştırma işlemlerinin yapılması ve orman izinlerin ... A.Ş. üzerine alınması talep edilmiş olsa da sonuç alınamadığı, davalının sözleşmeye bağlı yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle; 174-2012/24 nolu sözleşme uyarınca geçici kabul sonrası karşı tarafa ait olan orman izin bedellerine ilişkin olarak; fazlaya ilişkin haklarımız ile yapılan enerji nakil hattının mali ve idari sorumluluklarının devir alınması, kamulaştırılma işlemlerinin yapılması, orman izinlerinin devir alınmasına yönelik talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile sonradan artırılmak koşuluyla şimdilik 255.092,43 TL'nin ( 216.180,03.-TL orman izin bedeli + 38.912,40 TL %18 KDV olmak üzere) ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalı şirketten tahsili ile müvekkil şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; Dağıtım hatlarının mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin sorumluluğun ....Genel Müdürlüğünde olduğunu, dava konusu 174-2012/24 nolu protokol kapsamında 08.06.2012 tarihli geçici kabul tutanağı ile işletme bakım karşılığı devredilen tesisin ormanlık alana isabet eden kısmı için 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16. Maddesine istinaden alınan 33.858,48 m2lik iznin devri talep edilmişse de vaziyet planında 22.099,39m2lik fark olması neticesinde ekte sunulan....talimatı “bu nedenle ... A.Ş ile .... A.Ş. arasında imzalanan protokol gereği işletme bakım karşılığı şirketlerine devredilecek enerji nakil hattının ormanlık sahada kalan kısmı için alınan iznin Genel Müdürlükleri adına devredilmesi için, .... A.Ş’ce alınan iznin iptal edilerek Orman kanununun 17/3 maddesi kapsamında 14.08.2013 tarih, 18723 sayılı talimat yazımızda belirtilen prosedür izlenmek suretiyle güncel alan için izin müracaatında bulunulması ve Orman Kanunu’nun 17/3 ve 18. Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilerek belirlenecek ilk yıl izin irtifak bedellerinin .... A.Ş tarafından ödenmesi gerekmektedir.” şeklinde talimatı doğrultusunda mevcut iznin iptali ile ....adına izin alınması için süreç başlatılmışsa da işlemler Orman Kanunu’nun 16 ve 17/3 maddelerinin uygulama farklılığı nedeniyle sonuçlanmadığı, davaya konu hatların mülkiyetinin ...’a ait olduğundan işbu davanın ....'a ihbarına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesinin 12.01.2023 tarih ve 2021/246 Esas, 2023/21 Karar sayılı kararı ile özetle; ''...Davacı tarafından yapılan tesisin geçici kabul onaylarının alındığı, arazi izin bedellerinin orman idaresine ödendiği, sözleşme gereği geçici kabul tarihini takip eden yıllara ait Orman idaresine ödenmesi gereken her türlü bedelin davalı şirket tarafından ödenmesi gerektiği, davaya konu 216,180.03TL (KDV hariç) bedelin, davalı .... A.Ş. sorumluluğunda olduğu ve davalı tarafından davacı ... A.Ş.‘ne ödenmesi gerektiği anlaşılmakla davanın kabulü ile, 216.180,03-TL alacağın 56.679,33-TL'sine 14/12/2017 tarihinden, 84.976,79TL'sine 20/09/2018 tarihinden, 10.082,50TL'sine 16/09/2019 tarihinden, 64.441,40'sine 18/09/2020 tarihinden itibaren işletilecek reeskont avans faizi ve %18 KDV 38.912,40-TL'si ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine'' dair karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili tarafından verilen 03.03.2023 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle;
-Davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, dava konusu enerji nakil hattının mülkiyeti ....’ne ait olup, iş bu davanın sadece ...’a açılmasının gerektiğini, müvekkili şirkete de husumet yöneltilmesi nedeniyle davanın husumet yönünden reddi gerekmekte iken kabul yönünden karar verilmesinin yanlış olduğunu,
-Davayı kabul etmemekle birlikte, açılan dava yasanın öngördüğü sürelerde açılmadığından davanın zamanaşımı ve hakdüşürücü süre yönünden reddinin gerektiğini,
-...Şirketi bağlı ortaklığı olan ... .. Şirketi, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 22.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alındığını ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen ihale sonrasında Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 07.03.2013 tarihli 2013/21 sayılı kararı doğrultusunda tamamı ....’a ait hisselerinin satılması suretiyle 29.05.2013 tarihi itibari ile devralındığını,
-Müvekkili ... A.Ş.’nin özelleştirilmesinin, işletme hakkı devri yöntemiyle yapılması nedeniyle dağıtım tesislerinin, trafoların, enerji nakil hatlarının mülkiyeti .... Genel Müdürlüğüne ait olduğunu,
-Özelleştirme işlemi öncesi ... ve .... arasında 24.07.2006 tarihinde imzalanmış olan “İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi” (İHDS) özelleştirme işleminden sonra da taraflar arasında geçerliliğini sürdürdüğünü, İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi hükümlerine göre, dağıtım tesislerinin mülkiyetine ilişkin üçüncü kişilerin hak iddialarına ilişkin her türlü hukuki ihtilaftan kaynaklanan uyuşmazlıklarda tüm sorumluluğun....’a ait olduğunu,
-İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin 7.4 maddesinde: “Dağıtım faaliyetinin ....tarafından yürütüldüğü dönemde, bu faaliyetin yürütülmesi amacıyla gerçekleştirilen her türlü iş ve işlemlerin bütün sorumluluğu ...’a aittir.... tarafından yürütülmüş bulunan bu faliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafından ileri sürülecek her türlü talebin muhatabı ....’tır.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar .... tarafından yürütülür ve sonuçlandırılır.Bu takip ve davalardan doğacak her türlü mali yükümlülük.... tarafından karşılanır.” hükmüne yer verildiğini,
-174-2012/24 nolu protokolün 9/2-H maddesince ormanlık alana isabet eden kısma ait izin dosyası hazırlanması ve işlemlerin takibi ile sonuçlandırılmasının kullanıcı .... A.Ş.’ne ait olduğunu, ancak dava konusu 174-2012/24 nolu protokol kapsamında 08.06.2012 tarihli geçici kabul tutanağı ile işletme bakım karşılığı devredilen tesisin ormanlık alana isabet eden kısmı için 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16. Maddesine istinaden alınan 33.858,48 m2lik iznin devri talep edilmişse de vaziyet planında 22.099,39m2lik fark olması neticesinde cevap dilekçeleri ekinde sunulan ....'ın “Bu nedenle .... A.Ş ile ... A.Ş. arasında imzalanan protokol gereği işletme bakım karşılığı Şirketimize devredilecek enerji nakil hattının ormanlık sahada kalan kısmı için alınan iznin Genel Müdürlüğümğz adına devredilmesi için, .... A.Ş’ce alınan iznin iptal edilerek Orman kanununun 17/3 maddesi kapsamında 14.08.2013 tarih, 18723 sayılı talimat yazımızda belirtilen prosedür izlenmek suretiyle güncel alan için izin müracaatında bulunulması ve Orman Kanunu’nun 17/3 ve 18. Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilerek belirlenecek ilk yıl izin irtifak bedellerinin ... A.Ş tarafından ödenmesi gerekmektedir.” şeklinde talimatı doğrultusunda mevcut iznin iptali ile .... adına izin alınması için süreç başlatılmışsa da işlemler Orman Kanunu’nun 16 ve 17/3 maddelerinin uygulama farklılığı nedeniyle sonuçlanmadığını,
-Müvekkili şirketin ilgili mevzuat, protokol ve İHDS hükümleri çerçevesinde sorumluluklarını yerine getirmiş olmakla açıklanan nedenlerle iş bu davanın reddi gerekmekte iken kabul yönünde hüküm kurulması nedeniyle yerel mahkeme kararının kaldırılmasının gerektiğini,
Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek sebeplerle; yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,
Dava; dağıtım sistemi bağlantı anlaşması eki tesis sözleşmesindan kaynaklanan rücuen alacak istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verildiği, verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.
Taraflar arasında 174-2012/24 sözleşme nolu "... ili .... ilçesi ... mahallesinde .... A.Ş tarafından 3x3/0 + 3A+ R+ P İletkenli Müşterek Menzilli Hat Tesisi Yapılmasına İlişkin Dağıtım Sistemi Bağlantı Antlaşması Eki Tesis Sözleşmesi" isimli eser sözleşmesinin yapıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Söz konusu sözleşmeye göre davacı şirketin ormanlık alanda faaliyet gösteren maden işletmesinin enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla davalı tarafla dağıtım sistemi varlıklarının tesis edilmesi ve nihayetinde davalıya devri hususunda anlaşılmıştır.
Davacı şirket, sözleşme konusu tesisi sözleşme ve mevzuata uygun olarak 04.06.2012 tarihinde tamamladığı ve davalı şirket tarafından 08.06.2012 tarihinde geçici kabulünün yapıldığını, ancak sözleşme gereği davalı tarafından Orman İdaresine ödenmesi gereken orman izin bedelleri ödenmediğinden davacı tarafça ödendiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı tarafından ödenen KDV dahil toplam 255.092,43 TL orman izin bedellerinin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte rücuen tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır.
Somut olayda taraflar arasında yapılan 174-2012/24 sözleşme nolu ".... ili ... ilçesi ... mahallesinde.... A.Ş tarafından 3x3/0 + 3A+ R+ P İletkenli Müşterek Menzilli Hat Tesisi Yapılmasına İlişkin Dağıtım Sistemi Bağlantı Antlaşması Eki Tesis Sözleşmesi'nin 9/3-c maddesine göre orman idaresine ödenmesi gereken (ağaçlandırma fonu, Orköy fonu ve ağaç bedelleri ile taahhüt senetlerinin imzalanmasından sonra geçici kabul tarihine kadar (geçici kabulün yapıldığı yıl dahil) orman idaresine ödenmesi gereken yıllık kullanım bedeli ve benzeri ilgili mevzuattan kaynaklanan ve kaynaklanabilecek tüm bedellerin davacı tarafından karşılanacağı; geçici kabul tarihini takip eden yıllara ait orman idaresine ödenmesi gereken her türlü bedelin ise davalı tarafından karşılanacağının düzenlendiği; davacı tarafından sözkonusu tesisin yapıldığı, davalı tarafça 08.06.2012 tarihinde geçici kabulün onaylandığı; davacı tarafça Orman idaresine alt yapı tesis iznine ait arazi izin bedeli olarak 14.12.2017 tarihinde 56.679,33 TL, 20.09.2018 tarihinde 84.976,79TL, 16.09.2019 tarihinde 10.082,50 TL ve 18.09.2020 tarihinde 64.441,40 TL olmak üzere toplam (KDV hariç) 216.180,03 TL ödendiği anlaşılmıştır. Buna göre taraflar arasında yapılan sözleşmesinin 9/3-c maddesine göre geçici kabul tarihinden sonra davalı tarafın Orman İdaresi'ne ödenmesi gereken bedelleri davacı ödediğinden davacının ödediği bedelleri davalıdan rücuen talep edebileceği; TBK'nın 147/6 maddesi gereğince 5 yıllık zamanaşımı süresinin Orman İdaresi'ne ödemenin yapıldığı tarihten itibaren başladığından zamanaşımı süresinin dolmadığı; dava dışı ihbar olunan .... A.Ş ile davalı arasında yapılan 24.07.2006 tarihli "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesindeki" hükümler ve davaya konu sözleşme hükümlerine göre davalıya husumet yöneltilmesinde usule ve yasaya aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.
Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12.01.2023 tarih ve 2021/246 Esas, 2023/21 Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gereken 17.425,36 TL'den davalı tarafından yatırılan 4.356,35 TL'nin mahsubu ile kalan 13.069,00 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davalı tarafından yatırılan 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Kararın, Dairemizce taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/(1) maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 26.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.