Sigortalılığın gerçek dışı olduğu iddiasıyla iptali ve emekli aylığı talebine ilişkin davada, gerçeğin araştırılması ve tüm talepler hakkında infaza elverişli karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozma.
Özet: Sosyal güvenlik kurumu tarafından hizmetleri gerçek dışı sayılarak emekli aylığı iptal edilen davacının, kurum işleminin iptali ve aylığının yeniden bağlanması talebiyle açtığı davada, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin davacının lehine verdiği kararlar, yüksek mahkemece yapılan temyiz incelemesinde; sahte sigortalılık iddiasının esasına girilmeden ve fiili çalışmanın varlığı yeterince araştırılmadan kurum işleminin iptal edilmesinin hatalı olduğu, ayrıca emekli aylığı talebi hakkında infaza elverişli bir karar verilmediği gerekçeleriyle bozulmuştur.
10. Hukuk Dairesi         2025/8912 E.  ,  2025/13373 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/484 E., 2025/545 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kilis 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/509 E., 2022/76 K.
Taraflar arasındaki hizmetlerin gerçek olmadığı gerekçesi ile sigortalılığın geçersiz sayılmasına dair kurum işleminin iptalinden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne, dair karar verilmiştir.
Kararın, davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; Kurum işleminin yerinde olmadığından bahisle, iptal edilen hizmetlerinin fiili çalışmaya dayandığının tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili, davacının iptal edilen çalışmalarının fiili olmadığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, kurumun süresi içerisinde hizmet iptalini gerçekleştirmemiş olması nedeniyle meydana gelen neticeden davacının sorumlu tutulamayacağı anlaşıldığından--1-Davacının borç tahakkukuna yönelik işlemlerin iptali talebi yönünden davanın kabulü ile; Kilis Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü’nün E-56434...-855.02-29590... sayılı ve E-56434....-855.02-3064.... sayılı işlemlerinin iptaline,
2-Davacının emekli aylığının yeniden bağlanması talebi yönünden; emekli aylığının 01.01.2022 tarihinde yeniden bağlanmış olduğu anlaşıldığından bu talep yönünden karar verilmesine yer olmadığına, dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, dayanak tanık beyanlarındaki çelişkilerde mahkemece gözardı edildiğini, davanın reddine dair karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının dava dışı iş yerinde geçen çalışmalarının gerçek olup olmadığı, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.
Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
Eldeki davada, davacı Kurum tarafından iptal edilen sigortalılığın geçerli olduğunun ve iptal edilen aylığının yeniden bağlanması ve kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğine dair dava açtığı, Mahkemece sahte sigortalılık nedeni ile soruşturma yapıldığı halde sonucu beklenmeden aylık bağlama işlemi yapılmasını hatalı olduğu gerekçesi ile kurum işleminin iptaline dair karar verilmesi isabetsizdir.
Bu kapsamda, işin esasına girilmek suretiyle iptal edilen sigortalılığın gerçek bir sigortalılık olup olmadığı üzerinde durulmalı, gerçek bir sigortalılık değilse ilk talep tarihinde aylık bağlama koşulları araştırılıp, gerçekleşmemiş ise bu tarihten itibaren aylığının ödenmesine karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, davacının aylık talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm tesis edilmesi hususu ise yerinde görülmemekle, her bir talep hakkında, bu kapsamda davacının aylık talebi hakkında da infaza elverişli bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi de hatalıdır.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının, BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,13.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.