2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayalı irtifak hakkı bedeli tespiti ve tescili davasında ilk derece ve bölge adliye mahkemesi kararlarının temyiz incelemesi.
Özet: Bu dava, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açılmış olup, davacı idarenin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını inceleyerek taşınmazın kuru tarım arazisi vasfı, kapitalizasyon faiz oranı ve değer düşüklüğü oranına yönelik itirazlarını reddederken, davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin maktu yerine paylarına düşen miktar kadar olması ve davada taraf sıfatı olmayan kişiler hakkında hüküm kurulmaması gerektiği yönündeki itirazlarını haklı bularak ilk derece mahkemesi kararını düzelterek esas hakkında yeniden karar vermiştir.
MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1130 Esas, 2024/3495 KararKARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : Muş 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2021/724 Esas, 2023/182 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurununkabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Muş ili, ... ilçesi, ... köyü 1 11... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAP Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında oluğunu, belediye hizmetlerinden yararlandığını, meskun mahal sınırları içerisinde bulunduğunu, müvekkillerinin mağdur olmayacağı bir bedelle kamulaştırma bedelinin tespitini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin haksız olduğunu, dava dilekçesinde dava açılmayan ve tapu malikleri olmayan ..., ..., ..., ..., ..., ...’in dava dışı olmaları münasebetiyle bu kişiler hakkında hüküm kurulmaması gerektiğini, Tapu maliklerinden ...’in davaya dahil edilerek hakkında hüküm tesis edilmesi gerekirken davaya dahil edilmediğini, ...’in hissesine düşen kamulaştırma bedelinin bankaya depo edildiğini, bilirkişi raporunda esas alınan kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, değer düşüklüğü oranının yüksek olduğunu, objektif değer artışı uygulanmasının kabul edilmediğini,bilirkişi raporunda belirlenen bedel ile kıymet takdir raporundaki değer arasında fahiş fark bulunduğunu, taşınmazın kuru tarım arazisi vasfında olmasına rağmen sulu arazi vasfında kabul edildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi maddesi uyarınca o yörede mutad olarak ekilen münavebe ürünleri Buğday, Nohut, Karpuz verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden metrekare birim fiyatının 12,97 TL olarak tespit edilmesinde, kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak alınmasında, dosya kapsamı ve Kadastro Genel Müdürlüğü Parsel Sorgulama edinilen bilgilere göre özelliği ve durumu dikkate alındığında objektif değer artışı uygulanmamasında, % 35 oranında değer düşüklüğü uygulanmasında, istinaf edenin sıfatına ve istinaf nedenlerine göre bir isabetsizlik görülmediği belirtilerek, gerekçeli karar başlığında isimleri yer alan ..., ..., ..., ..., ..., ...'in davada taraf sıfatı bulunmadığından bu kişiler hakkında pasif husumet yokluğu nedeniyle ret kararı verilmemesi, davanın niteliği gereği kendisini vekil ile temsil ettiren davalılar ..., ... ve ... lehine hükmedilmesi gereken vekalet ücreti-paylarına düşen miktar 1.612,80 TL- maktu vekalet ücretinden daha az olduğundan, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2 maddesi gereğince paylarına düşen miktar kadar vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmediğinden davacı idare vekilinin başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun çelişkili ve hatalı olduğunu, üretim masraflarına %25 döner sermaye faizi ile %3 genel idare gideri ilave edilmesi gerektiğini, üretim giderlerinin üretim gelirlerinin 1/3’ünden az olamayacağı hususunun gözetilmediğini, bilirkişi raporunda esas alınan kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, değer düşüklüğü oranının yüksek olduğunu, davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin haksız olduğunu, kamulaştırma bedeline yasal faiz hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve yine aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,24.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.