emekli uzman çavuşun 5434 sayılı kanun kapsamındaki hizmetinde prim ödememesi nedeniyle 5510 sayılı kanun geçici 19. maddesi uyarınca emekli aylığından yapılan sağlık primi kesintisinin hukuka uygunluğuna dair yargıtay kararı.

Emekli uzman çavuşun 5434 sayılı Kanun kapsamındaki hizmetinde prim ödememesi nedeniyle 5510 sayılı Kanun geçici 19. maddesi uyarınca emekli aylığından yapılan sağlık primi kesintisinin hukuka uygunluğuna dair Yargıtay kararı.

Özet: Davacının emekli aylığından kesilen %10 sağlık priminin iptali ve iadesi talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi talebi kabul etmiş, ancak temyiz üzerine Yargıtay, 5510 sayılı Kanunun geçici 19. maddesi uyarınca davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında görev yaptığı dönemde sağlık sigortası primi ödemediği gerekçesiyle kesintinin hukuka uygun olduğuna hükmederek kararı bozmuştur; bozmaya uyan ilk derece mahkemesi de davacının Emekli Sandığı çalışması sırasında sağlık kesintisi yapılmadığı için 10 yıllık sağlık sigortası primi kesintisinin devamının yerinde olduğunu belirtmiştir.

10. Hukuk Dairesi 2025/11263 E. , 2025/15270 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2024/566 E., 2025/100 K.

vekili Avukat ...

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, 5434 sayılı Kanun kapsamında 15.03.1989-14.05.2001 tarihleri arasında uzman çavuş olarak görev yaptığını, 3 yıl 15 gün fiili hizmet zammı ile birlikte toplam 15... ay hizmet süresiyle istifa ettiğini, 21.09.2001 tarihinde isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalısı olduğunu, 05.06.2014 tarihinde hizmet birleştirmesi yaparak emekli olduğunu, ancak emekli aylığından 5510 sayılı Kanun geçici mad. 19 gereği 10 yıl doluncaya kadar her ay aylığından %10 oranında sağlık kesintisi primi kesildiğini, yapılan kesintinin hukuka aykırı olduğu iddası ile Kuruma başvurduğunu, ancak sonuç alamadığını, zaten aylığının düşük olduğunu, bu haksız uygulamayla mağduriyetinin daha da büyüdüğünü, 10 yıl doluncaya kadar her ay ayığından kesilen %10 sağlık kesintisinin iptal edilerek, aylık hak ediş tarihinden başlatılarak kesintilerin tamamının yasal faiziyle birlikte iade edilmesi gerektiğini, SGK 4/b statüsünden aylık aldığı süreye ilişkin ilk aylık hakediş tarihinden başlatılarak son aldığı aylığa kadar her ay aylığından kesilen sağlık kesintilerinin her ay işletilecek yasal faiziyle birlikte topluca ödenmesini, başkaca haklarının saklı tutulmasını teminen söz konusu kesintinin iptal edilerek kendi aylığından yapılan kesintilerin yasal faizi ile birlikte iadesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi 24.06.2019 tarihli kararında "Davanın kabulü ile

Davacıdan sağlık sigorta priminın yersiz olarak kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, davacıdan 01.01.2005 tarihi ile 01.04.2011 tarihi arası dönemi ile 27.09.2012 tarihi ve 27.04.2016 tarihleri arasında yersiz sağlık primi olarak kesilen 6.874,17 TL ile işlemiş yasal faizi olan 1.908,38 TL'nin toplamı olan 8.782,55 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 24.06.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 09.06.2022 tarihli kararı ile davalı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 09.06.2022 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...5510 sayılı Kanun'un, aylık alanlardan kesilecek sağlık sigortası primine dair geçici 19. maddesi ile (ek 17.04.2008-5754/73 md. Değişik; 13.02.2011-6111/50 md.) 14 79... sayılı Kanunlara göre aylık almakta olanlarla 4. maddenin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaları nedeniyle geçici 2. mad. göre aylık bağlanacaklara aylık bağlamaya esas tüm hizmetleri süresince 10 yıl süreyle hastalık sigortası veya sağlık sigortası veya genel sağlık sigortası primi ödememiş olanlardan, hastalık sigortası, sağlık sigortası ve genel sağlık sigortası primi kesilmiş olan süreler düşülmek kaydıyla, aylıklarının %10'u oranında ve 10 yılı tamamlayacak süreyle genel sağlık sigortası primi kesilir. Ancak bu maddenin yürürlük tarihinden önce yapılan kesintiler iade edilmez, hükmü mevcut olup, davacının 15.03.1989-14.05.2001 tarihleri arasında 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na tabi Jandarma Genel Komutanlığı emrinde uzman jandarma çavuş olarak görev yaptığı, 5434 sayılı Kanun'a tabi olduğu dönemde icmal bordrolarında sağlık veya hastalık harcamaları ile ilgili olarak herhangi bir prim kesinti bulunmadığı, böylelikle sağlık sigortası primi ödenmediği anlaşılmakla, yukarıda anılan 5510 sayılı Kanunu'nun geçici 19. maddesi gereği sağlık primi kesilmesine dair Kurum işlemi yerinde olup, davanın kabulüne karar verilmesi isabetsizdir ve bozma nedenidir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı Kurum tarafından davacı ile ilgili yapılan araştırma neticesinde davacı her ne kadar Emekli Sandığına tabi çalışırken sağlık kesintisi yapıldığını belirtse de Emekli Sandığı mensuplarından 01.10.2008 tarihine kadar herhangi bir sağlık kesintisi yapılmadığı açıkça belirtilmiştir. Ayrıca davacıdan Emekli Sandığına tabi çalışırken sağlık kesintisi yapılmadığı için davacıdan 10 yıllık sağlık sigortası primi kesintisinin yapılmaya devam edildiği ve işbu kesintinin 120 aylık süre tamamlanıncaya kadar devam edeceği belirtilmiştir.

Yargıtay ilamında da belirtildiği üzere, 5510 sayılı Kanun'un, aylık alanlardan kesilecek sağlık sigortası primine dair geçici 19. maddesi ile (ek 17.04.2008-5754/73 md. Değişik; 13.02.2011-6111/50 md.) 14 79... sayılı Kanunlara göre aylık almakta olanlarla 4. maddenin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaları nedeniyle geçici 2. mad. göre aylık bağlanacaklara aylık bağlamaya esas tüm hizmetleri süresince 10 yıl süreyle hastalık sigortası veya sağlık sigortası veya genel sağlık sigortası primi ödememiş olanlardan, hastalık sigortası, sağlık sigortası ve genel sağlık sigortası primi kesilmiş olan süreler düşülmek kaydıyla, aylıklarının %10'u oranında ve 10 yılı tamamlayacak süreyle genel sağlık sigortası primi kesilir. Ancak bu maddenin yürürlük tarihinden önce yapılan kesintiler iade edilmez, hükmü mevcut olup, davacının 15.03.1989-14.05.2001 tarihleri arasında 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na tabi Jandarma Genel Komutanlığı emrinde uzman jandarma çavuş olarak görev yaptığı, 5434 sayılı Kanun'a tabi olduğu dönemde icmal bordrolarında sağlık veya hastalık harcamaları ile ilgili olarak herhangi bir prim kesinti bulunmadığı, böylelikle sağlık sigortası primi ödenmediği anlaşılmakla, yukarıda anılan 5510 sayılı Kanun'un geçici 19. maddesi gereği sağlık primi kesilmesine dair Kurum işlemi yerinde olduğu anlaşılmış, davalı Kurumun işlemlerinin aksi ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Hüküm: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-Davanın reddine," karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:

A. Bozma ilamının maddi hataya dayandığını, davacının 15.03.1989-14.05.2001 arasında Jandarma Genel Komutanlığı emrinde jandarma uzman çavuş olarak çalıştığını, fiili hizmet süresi zammı ile 15... ay 15 gün hizmetiyle istifa ederek hizmet birleştirmesi yolu ile Bağ-Kur’dan emekli olduğunu, Jandarma Genel Komutanlığının karşıladığı sağlık giderlerini Kurumun dikkate almaksızın davacının emekli aylığından her ay %10 kesinti yapıldığını, 22.01.2015 tarihli 6586 sayılı Kanun ile değiştirilen 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu m.20’ye göre uzman jandarmaların 211 sayılı TSK i. Hizmet Kanunu'na tabi olduğunun belirtildiğini, ilgili Kanun m.58’de ise tedavi giderlerinin Jandarma Genel Komutanlığınca karşılandığının belirtildiğini, bu Kanun'un değişikliğinin dava konusu işlemden sonra olması nedeni ile 3466 sayılı Kanun'un olaya uygulanması gerektiğini, 5434 sayılı Kanun'da devlet memurlarında genel sağlık primi kesilmediği için bordroda kesinti olmamasının yasa gereği olduğunu, kararın bozulmasını savunmaktadır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.