10. Hukuk Dairesi, itirazın iptali ve kurum işleminin iptali davasında, fiili çalışmanın tespiti uyuşmazlığında ticari şirketin tasfiye edilmemiş tüzel kişiliğinin yeniden ihyası ve taraf sıfatı gerekliliğini vurgulamıştır.
Özet: Uyuşmazlık, icra takibine itirazın iptali ile sigortalı hizmetlerin tespiti talebiyle açılan kurum işleminin iptali davalarına ilişkin olup, yüksek mahkeme, ticari bir şirketin ticaret sicilinden silinmesine rağmen tasfiye işlemlerinin eksik kalması durumunda tüzel kişiliğin sona ermeyeceğini, bu durumda yargılamada taraf teşkilinin yeniden sağlanması gerektiğini, aksi takdirde dava ehliyeti ve taraf sıfatı eksikliği nedeniyle esasa girilemeyeceğini vurgulayarak, alt mahkemelerin kararlarının bu usulü eksiklikler yönünden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmiştir.
MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1584 E., 2023/2091 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: Ordu 1. İş MahkemesiSAYISI : 2019/138 E., 2022/120 K.Taraflar arasındaki, asıl dava itirazın iptali, birleşen dava Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne birleşen davanın reddine dair karar verilmiştir.Kararın, asıl dava davalısı, birleşen dava davacısı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, asıl dava davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVAAsıl dava davacı vekili özetle; Ordu İcra Müdürlüğünün 2018/3600 Esas sayılı icra takibine konu borca yaptığı itirazının iptali ile takibin devamına, davalının %20 oranında icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini, talep ve dava etmiştir. Birleşen dava davacı vekili özetle, davacının 04.06.2010-14.12.2010 tarihleri arasında ... Elektrik unvanlı işyerinde fiilen çalışıp çalışmadığının tespitini, aksi Kurum işlemi iptalini talep ve dava etmiştir. II. CEVAPAsıl dava davalı vekili; fiili çalışmanın olduğunu beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesince, " 1-) Asıl dava yönünden; davanın kabulüne; a-)Ordu İcra Dairesinin 2018/3600 sayılı icra takip dosyasına davalının yapmış olduğu itirazların iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, b-)Alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,2-Birleşen 2019/239 Esas sayılı dava yönünden; -davacının davasının reddine," dair karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalısı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Asıl dava davalısı ... vekili asıl davanın reddine dair karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, hizmetlerin fiili olmadığına dair Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır. Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir. Şu halde yapılması gereken iş; anılan HGK kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmelidir.Dosya kapsamından; Mahkemece ... Elektrik İnşaat ve Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti. hakkında hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. İnceleme konusu dosyada; davalılardan ... Elektrik İnşaat ve Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kaydı 21.07.2014 tarihinde TTK geçici 7. maddesine göre re'sen terkin edildiğinden şirketin ihyasına dair karar tesis edilerek, ihya edilen şirkete bir tasfiye memuru atanması gerektiği anlaşılmaktadır.Somut dosyada; ilgili şirketin ihyasına dair karar alınarak, tasfiye memuru atanması için davacı tarafa kesin süre verilmeli, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.VI.KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının, sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.