Kebap ustasının eksik hizmet bildirimi ve prim ödemesi iddiasıyla açtığı hizmet tespiti davasında Yargıtayın işyerinin faaliyet durumunu araştırmaya yönelik bozma kararı.
Özet: Davacı kebap ustasının, eski işvereni aleyhine, belirli bir dönemde hizmetlerinin SGKya eksik bildirildiği, ücretinin asgari ücretten gösterildiği ve fazla mesai, UBGT ile hafta tatili alacaklarının ödenmediği iddialarıyla açtığı hizmet tespiti ve alacak davasında; davalı işverenin işyerinin faaliyet süresi ve davacının çalışma zamanına ilişkin farklı savunmaları ile SGKnın çelişkili raporunun ardından, ilk derece mahkemesince reddedilen davanın istinafça onanması üzerine, temyiz incelemesinde yüksek mahkeme, işyerinin SGK kapsamına alınıp alınmadığı ve faaliyet tarihlerinin açıklığa kavuşturulması gerektiği gerekçesiyle yerel mahkeme kararını bozmuştur.
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/216 E., 2025/105 K.İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin köfte-döner-ızgara üzerine faaliyet gösteren davalı işveren ...'nın yanında kebap ustası olarak 01.12.2010-05.06.2013 tarihleri arasında düzenli şekilde çalışmasına rağmen davalı işverence hizmetlerinin SGK'ya eksik bildirildiğini, müvekkilinin SGK kayıtlarında toplamda 31 günlük hizmetinin gözüktüğünü, davacının aylık 1.500,00 TL ücret almasına rağmen sigorta primlerinin asgari ücret üzerinden yatırıldığını, hak edilen fazla mesai, UBGT ve hafta tatili ücretleri müvekkiline ödenmediği için sigortaya bildirilmediğini ve sigorta primlerinin bu bakımdan da eksik ödendiğini belirterek fazalaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 01.12.2010-05.06.2013 tarihleri arası davalı işverene ait işyerinde aylık 1.500,00 TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır. II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalıştığını iddia ettiği iş yerinin 28.03.2011-01.10.2012 tarihleri arasında faaliyet gösterdiğini, davalı iş yeri sahibinin belediyeye vermiş olduğu dilekçeye göre iş yerini 01.10.2012 tarihinde kapattığını, bahse konu iş yerinin Yozgat Belediyesince yapılan ihalede bir başkasına ihale edildiğini ve 01.02.2013 tarihinde ihaleyi alan kişi tarafından tekrar açıldığını, müvekkilinin işletmiş olduğu iş yerinin götürü usul ile çalışan ancak bir kişinin geçimini sağlayabileceği küçük bir köfteci dükkanı olduğunu, müvekkilinin bu dükkanda eşi ile birlikte çalıştığını, daha sonra işsiz bacanağının yardım amaçlı yanında bulunduğunu, davacının ilk iş yerinin açıldığı tarihlerde bir ay süre ile çalıştığını, daha sonra da işten çıkış bildirgesinde belirtildiği üzere istifa nedeni işten kendisinin ayrıldığını, delil olarak sunulan ücrete ilişkin belgenin sırf bankadan kredi çekmesi için rica üzerine hazırlatılan bir belge olduğunu, davacının 2012 Temmuz ayında yengesi adına davalı iş yeri ile aynı mahiyette iş yeri açtığını, işlerinin az olması nedeniyle müvekkilini sürekli suçladığını, en son abisi ile birlikte iş yerine saldırıp maddi zarara neden olduklarını, konu ile ilgili soruşturma dosyası açıldığını, davacının 2013 Mart ayında SGK'ya sigortasının yapılmadığı şeklinde şikayette bulunduğunu, SGK tarafından yapılan inceleme sonucunda davacının resmi olarak gösterilen tarihler haricinde fiili çalışma yaptığına dair bir kanaat oluşmadığı için talebinin reddedildiğini, davacının çalıştığını iddia ettiği tarihlerde yeşil kart sahibi olduğunu, davacının fiili olarak çalıştığını iddia ettiği tarihler için yeşil kart sahibi olmasının fiili çalışmasının olmadığının en büyük delili olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulunduklarını, yasal düzenleme gereğince müvekkili Kurumun davada davalı taraf olmayıp ihbar üzerine davaya katılan fer'i müdahil konumunda olması gerektiğini, diğer davalıya ait kantin işletmesinin 01.07.2011 tarihi itibariyle kanun kapsamına alınmış olup halen kanun kapsamında faaliyetini sürdürdüğünü, davalı Şirketin davacı adına 08.04.2011-07.05.2011, 04.06.2011-04.06.2011 tarihlerinde işe giriş ve çıkış bildirgelerini verdiğini, davacının diğer davalı yanındaki çalışmalarının kısmi ve kesintili olduğunu, davacının şikayeti üzerine SGK denetmeni tarafından 09.05.2013 tarihli inceleme raporu düzenlendiğini, raporda müştekilerin sundukları belgeler ile işverenin ifadesi ve yasal kayıtlar arasında çelişkiler olması nedeniyle tespitin yapılamadığının bildirildiğini, huzurdaki davanın kamu düzenine ilişkin olması sebebiyle Mahkemenin savunmayı re'sen genişletmesi gerektiğini beyanla, davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 23.11.2021 tarihli kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 03.01.2023 tarihli kararıyla istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 11.05.2023 tarihli kararı ile "... Mahkemece, öncelikle bu köfte satış iş yerinin kanun kapsamına alınıp alınmadığı, hangi tarihler arasında faaliyette bulunduğu hususlarının açıklığa kavuşturulması gerektiğinden, iş yerine ait vergi kayıtları, kira kontratı, iş yeri açma ve denetim belgeleri getirtilmek suretiyle faal olduğu tarihler belirlenmeli, iş yeri kapsamda ise sicil dosyası, dönem bordroları celbedilip tespit edilecek bordro tanıkları dinlenilmeli, yoksa bu iş yerine komşu iş yerleri araştırılarak tespit edilen işverenler ve bordrolu çalışanları yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, davalının beyanlarında geçen ceza dava dosyası araştırılmalı, dosya kapsamındaki bilgiler beyanlar değerlendirilmeli, davacının bu süre içinde yeşil kart istediği iddia edilmekle yeşil karta ilişkin belgeler celbedilmeli, yengesi adına açılıp kendisi adına çalıştığı iş yeri bulunup bulunmadığı araştırılmalı, dava konusu dönem sonrasında kendi iş yerini açtığı hususu da değerlendirilmeli, prime esas kazanç tespiti konusunda da yukarıda yer alan mevzuat hükümleri nazara alınarak yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle söz konusu kararın bozulmasına karar verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Kararİlk Derece Mahkemesinin 13.05.2025 tarihli kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.VI. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili, davanın kabulü gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve GerekçeDosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,04.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.