Kamulaştırma bedeli tespiti ve taşınmazın yol olarak terkini davasında Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusu reddi kararının temyiz incelemesi.
Özet: 4650 sayılı Kanun kapsamında açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol terkini davasında, ilk derece mahkemesinin davanın usulden reddi ve kabul kararlarının istinafta birden fazla kez kaldırılıp geri gönderilmesinin ardından, son olarak davanın kabulüne yönelik verilen kararın, taraf vekillerince bedelin yüksekliği/düşüklüğü, bilirkişi raporunun denetime elverişsizliği, kapitalizasyon faizi, taşınmazın niteliği ve objektif değer artışı gibi gerekçelerle yapılan istinaf başvuruları, Bölge Adliye Mahkemesince taşınmazın gelir metodu, belirlenen kapitalizasyon faiz oranı, objektif değer artışı ile yapı ve ağaç bedellerinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle esastan reddedilmiş olup, karar taraflarca temyiz edilmiştir.
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3408 Esas, 2024/3178 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Mesudiye Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/2 Esas, 2023/64 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir. Kararın davacı idare ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Ordu ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 20... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespitine ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, bilirkişi raporunun gerçekçi ve denetime elverişli olmadığını ileri sürmüştür.2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, arta kalan kısımda kamulaştırma neticesinde arazinin değerinin arttığı yönünde yapılan hesaplamanın usul ve kanuna aykırı olduğunu, kamulaştırma neticesinde arta kalan kısımda değer azalışı hususunun hatalı değerlendirildiğini, kapitalizasyon faizinin %4 olarak belirlenmesi ve kapama bahçe olarak değerlendirilip objektif değer artışı verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer belirlenmesinde, taşınmazın mevkii ile bulunduğu yöre ve üzerinde yapılan tarımın niteliğine göre kapitalizasyon faiz oranının % 5 olarak tespitinde, dairenin iade kararı sonrasında yapılan araştırma neticesinde dava konusu taşınmazın konumu, bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri, en yakın yerleşim yerine mesafesi dikkate alınarak, gelir metoduna göre tespit edilen metrekare birim bedeline % 50 oranında objektif değer artışı uygulanmasında, yine iade kararında belirtilen hususlar dikkate alınmak suretiyle tanzim ettrilen ek raporda dava konusu taşınmaz üzerinden bulunan yapının sınıfının belirlenip dava tarihindeki bayındırlık birim fiyatlarına göre yıpranma oranı da gözetilerek ve taşınmaz üzerinden bulunan ağaçların cins, tür ve sayısında göre belirlenen kamulaştırma bedelinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, bilirkişi raporunun gerçekçi ve denetime elverişli olmadığını, kapitalizasyon faiz oranın hatalı uygulandığını, kapitalizasyon faiz oranının tespitinde dikkate alınan unsurların mükerrerlik oluşturacak şekilde objektif değer artış oranının tayininde de esas alındığını, bilirkişi raporunda taşınmazın üretim masrafını İlçe ... ve ... Müdürlüğü verileri dikkate alınmadan hesaplandığını, dava konusu taşınmaz üzerindeki yapının 3/A yapı sınıfı verilerine göre yeniden hesaplanması gerektiğini, davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, arta kalan kısımda kamulaştırma neticesinde arazinin değerinin arttığı yönünde yapılan hesaplamanın usul ve kanuna aykırı olduğunu, kamulaştırma neticesinde arta kalan kısımda değer azalışı hususunun hatalı değerlendirildiğini, kapitalizasyon faizinin %4 olarak belirlenmesi ve kapama bahçe olarak değerlendirilip objektif değer artışı verilmesi gerektiğini, dava tarihinden karar tarihine kadar geçen süre için kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanmasına karar verilmesi gerektiğini, taraflarınca 1.300 TL gider avansı yatırıldığını, 1.480,40 TL istinaf başvuru harcı, 427,60 TL istinaf karar harcı, 419,90TL keşif harcı ödendiğini, toplam 3.627,90 TL yargılama gideri harcanmasına rağmen mahkemece 1.545,90 TL olarak eksik iadeye karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür. 4. Davalılar vekili dava tarihinden karar tarihine kadar geçen süre için kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiği yönünde temyiz isteminde bulunmuşsa da, faizin kamu düzeni gereğince resen gözetilecek hususlardan olmadığı, istinaf dilekçesinde bu yönde istinaf başvurusunun bulunmadığı ve Bölge Adliye Mahkemesince 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak inceleme yapıldığından ve istinaf sebebi olarak ileri sürülmeyen bir konunun temyiz yolunda ileri sürülmesi hâlinde incelenmesi mümkün olmadığından, bu hususta değerlendirme yapılmamıştır. 5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, taraf vekilleri tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.