Zilyetlikle iktisap ve miras yoluyla taşınmaz kazanımı talebiyle hazineye karşı açılan tapu iptali ve tescil davasında, tarafların bozma sonrası karara itirazı ve temyiz incelemesi.
Özet: Davacı, miras, satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak taşınmazın tapu kaydının kısmen iptali ile adına tescilini talep etmiş, davalı Hazine ise taşınmazın zilyetlikle kazanılamayacağını savunmuştur; mahkemece ilk kararında davanın kabulüne karar verilmiş, ancak Yargıtay tarafından yetersiz araştırma ve detaylı bilirkişi incelemesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda mahkeme, davanın kısmen kabulü ile taşınmazın daha küçük bir bölümünün davacı adına tesciline hükmetmiş, bu karara hem davacılar (tüm taşınmazın kazanıldığını iddia ederek) hem de davalı Hazine (yetersiz inceleme ve raporlara dayanıldığını belirterek) tarafından temyiz edilmiştir.
1. Hukuk Dairesi         2024/5209 E.  ,  2025/6263 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/379 E., 2023/530 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacılar vekili ile davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ...; miras yoluyla gelen hakka, satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak 1 16... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının kısmen iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı Hazine vekili; çekişmeli taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup zilyetlikle kazanılamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemece, davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın fen bilirkişisinin 07.11.2013 tarihli rapor ve krokisinde (A) harfi ile kırmızı taralı alan olarak gösterilen 9.093,701 metrekarelik kısmının tapu kaydının iptali ile aynı adanın son parsel numarası verilmek sureti ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 04.07.2019 tarih, 2016/10875 Esas, 2019/5076 Karar sayılı kararıyla: Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek doğru sonuca varılabilmesi için dava konusu taşınmazın tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait üç ayrı evreye ilişkin stereoskopik çift hava fotoğrafları tarihleri açıkça yazılmak suretiyle getirtilmesi, bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerle taraf tanıkları, fen bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve üç kişilik ziraat mühendisinden oluşturulacak bilirkişi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılması, keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından taşınmazın öncesinin ne olduğu, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, öncesi davacının babasından geliyor ise diğer mirasçılarının kimler olduğu, mirasçılar arasında intikal yapılıp yapılmadığı, dava konusu taşınmaz üzerinde kimin lehine mülkiyeti kazanım koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılması, dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkinin giderilmeye çalışılması; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılarak dava konusu taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu, kullanıma ara verilip verilmediği konusunda rapor düzenlettirilmesi, ardından davacı hakkında belgesiz araştırması yapılması ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gereğine değinilerek kararın bozulmasına hükmedilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucu; davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, çekişmeli taşınmazın 12.05.2023 tarihli krokili bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen 5.142,96 metrekare yüz ölçümündeki bölümünün tapu kaydının iptali ile davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.
C. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı Hazine vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili; çekişmeli taşınmazın iddiaya konu bölümlerinin tamamının bir bütün halinde tarım arazisi olarak kullanıldığı, bu bölümlerin tamamının özel mülkiyete konu yerlerden olduğu ve davacılar yararına eklemeli zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğunu, bu hususun dosya kapsamı ile sabit olduğunu, buna rağmen delillerin takdirinde hataya düşülerek davanın kısmen reddine hükmedildiğini, bu hususun hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı Hazine vekili; hava fotoğraflarından yöntemince yararlanılmadan, uyuşmazlığın çözümü hususunda yetersiz bilirkişi raporlarına itibar edilerek davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenmeksizin yazılı şekilde davanın kısmen kabulünün isabetsiz olduğunu belirtip kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
Kadastro sonucu, Sivas ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan dava konusu 1 16... parsel sayılı 823.678,73 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu belirtilerek 3402 sayılı Yasa'nın 16. maddesi gereğince Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesinin yollamasıyla, 1086 sayılı HUMK'un uygulanacağı davalar yönünden HUMK'un 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, yargılama sırasında vefat eden davacı lehine kurulan tescil hükmünün infazının mümkün olduğu anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekili ile davalı Hazine vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA,
Aşağıda yazılı 187,80 TL bakiye onama harcının temyiz eden davacılardan alınmasına,
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/J maddesi uyarınca temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25.12.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.