Sosyal güvenlik hukukunda sigortalının 4/1-a yaşlılık aylığının iptali sonrası 4/1-b kapsamında aylık bağlanması talebi ve yersiz ödeme borcu ihtilafı.
Özet: Davacının, iptal edilen 4/1-a sigortalılık hizmetleri sonucunda kesilen yaşlılık aylığı ve tahakkuk eden yersiz ödeme borcuna ilişkin talepleri kapsamında, 01.04.2015 tarihi itibarıyla tek başına 4/1-b (Bağ-Kur) sigortalılığıyla yaşlılık aylığına hak kazandığına yönelik iddiası ve kurumun bu tarihte 4/1-b aylığı bağlamaması ile yersiz ödeme tahakkukunun hukuka aykırı olduğu argümanına karşılık, ilk derece mahkemesinin davacının iddia ettiği tarihte sadece 4/b sigortalılığıyla yaşlılık aylığına hak kazanmadığı ve bu nedenle kurumun yersiz ödeme tahakkukunun mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine dair kararının temyiz incelemesi bu evrakın konusunu oluşturmaktadır.
10. Hukuk Dairesi         2025/6530 E.  ,  2025/13271 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 58. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1653 E., 2025/475 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 36. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/276 E., 2022/392 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun sigortalısı olup 4/1-a SSK ve 4/1-b (Bağ-Kur) sigortalı hizmetleri olan müvekkiline davalı Kurum tarafından 01.04.2015 tarihinde 4/1-a SSK statüsünde bağlanan yaşlılık aylığının 17.06.2019 tarihli Kurum denetmeni raporuna istinaden müvekkilinin toplam 463 günlük 4/1-a hizmetinin iptal edilmesi neticesinde 1260 gün SSK hizmet şartının sağlanmadığı gerekçesiyle yaşlılık aylığının iptal edilerek 94.781,55 TL'lik yersiz ödeme borç tahakkuku yapıldığını, daha sonra SGK tarafından müvekkiline 01.08.2020 tarihi itibarıyla 4/1-b statüsünde yaşlılık aylığı bağlandığını ve yersiz ödeme tahakkuku için aylıklarından kesinti yapılmakta olduğunu ancak müvekkilinin 01.04.2015 tarihi itibarıyla SSK hizmetleri birleştirilmeksizin sadece 4/1-b Bağ-Kur hizmetleri kapsamında da yaşlılık aylığına hak kazandığını, sigortalının müstakil olarak tek statüdeki (4/a veya 4/b) hizmetleri ile yaşlılık aylığına hak kazanması halinde hizmet birleştirmesine zorlanamayacağının yerleşik Yargıtay uygulaması olduğunu, hizmet iptali sonrasında 4/1-a SSK statüsündeki yaşlılık aylığının iptali yerinde ise de Kurumun aynı tarih itibarıyla davacının 4/1-b kapsamında aylık bağlanma koşullarını değerlendirmemesinin sosyal güvenlik hukukunun sigortalı lehine yorum ilkesiyle bağdaşmadığını, Kurum tarafından müvekkiline 01.04.2015 tarihi itibarıyla 4/1-b statüsünde yaşlılık aylığı bağlaması ve iptal edilen 4/1-a aylığı ile 4/1-b aylığı arasında fark var ise bu farkı talep etmesi gerekirken tüm aylıkların iptali cihetine gitmesinin ve 4/1-b aylıklarından kesinti yapmasının kabul edilemez olduğunu belirterek; yaşlılık aylığından yapılan kesintilerin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesini, müvekkilinin Kuruma borçlu olmadığının ve 4/1-a statüsünde kesilen yaşlılık aylığının kesilme tarihi 01.04.2015 itibarıyla 4/1-b Bağ-Kur statüsünde yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili; davacının başvurusunun emeklilik şartlarını taşımadığından reddedildiğini, Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının Kurum tarafından 443 gün sigortalılık süresinin denetmen raporuna dayanılarak iptal edilmesine yönelik Kurum işleminin iptaline ve iptal edilen hizmetlerinin tespitine ilişkin bir talebi mevcut olmadığı, iptal edilen hizmet bildirimleri “hak kazanmadığı kapsamda yaşlılık aylığı almak” amacına yönelik olup olmadığına ve davacıya 4/a (SSK) kapsamında ödenen yaşlılık aylığından kaynaklanan Kurum alacağının 5510 sayılı Kanun'un 96/a maddesinde düzenlenen “sigortalının kasıtlı veya kusurlu davranışından kaynaklanan yersiz ödeme” oluşmadığının kanaatiyle davacı talebiyle bağlı kalınarak 01.04.2015 tarihinde “sadece 4/b sigortalılığıyla” yaşlılık aylığına hak kazanmadığından Kurumun 94.781,55 TL yersiz ödeme tahakkukunun mevzuata uygun olduğundan davacı talebinin reddine dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki kayıt ve belgelere göre; 02.11.1965 doğumlu davacının, davalı Kurumda 3...2 sicil numarası ile 04.05.2011 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi (SSK) kapsamında, 0...1 sicil numarası ile 07.12.1987 tarihinden itibaren vergi mükellefiyeti nedeniyle 4/1-b maddesi (Bağ-Kur) kapsamında sigortalı olduğu, davacının 03.02.1995 tarihinde tescil edilen ... Isı Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'nde ortaklığının da devam ettiği, davacının 03.09.1985-03.03.1987 tarihleri arasındaki 421 günlük askerlik süresini borçlandığı, davacıya 19.01.2015 tarih, 911987 varideli tahsis talep dilekçesine istinaden 23 yıl, 7 ay, 11 gün (8501 gün) 4/1-b sigortalılığı, 13 08... /1-a sigortalılığı, 421 gün askerlik borçlanması olmak üzere 10159 prim ödeme gün sayısı esas alınarak ve 4/1-b sigortalılığından kaynaklanan prim borcunun tamamını 17.03.2015 tarihinde ödediği dikkate alınarak 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi gereği son 7 yıldaki daha fazla sigortalı olduğu 4/1-a sigorta kolundan 01.04.2015 tarihinden itibaren 2...1 tahsis numarası ile yaşlılık aylığı bağlandığı, Kurum denetmeni tarafından düzenlenen 12.02.2019 tarih, 2019/Ak-405530/13 sayılı raporda; ..... sicil sayılı ... Prodüksiyon Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinin sahte iş yeri olduğu anlaşıldığından bu iş yerinin tescilinin iptal edilmesi, yapılan sigortalı bildirimlerinin ve tüm hizmet kayıtlarının iptal edilmesi, yersiz tescili yapılan şahıslara ve bakmakla yükümlü oldukları kişilere Kurum tarafından yapılan her türlü masraf ve ödemelerin yasal hükümlere göre ilgililerden tahsili yoluna gidilmesi, emekli aylığı alıp almadıkları kontrol edilerek emekli aylığına hak kazanma koşullarını yitirip yitirmediklerinin kontrol edilerek sonucuna göre işlem yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığının belirtildiği, Kurum denetmeni tarafından düzenlenen 17.06.2019 tarih, 2019/412060/043 sayılı raporda; ... sicil numaralı dosyada işlem gören ... Tur.Gıda İnş.Med.San.ve Dış Tic.Ltd.Şti. ünvanlı iş yerinin sahte iş yeri olduğu, kanun kapsamına alınış tarihi itibariyle (07.09.2011) tarihi itibariyle Kanun kapsamından çıkarılması, yapılan tüm sigortalılık bildirimlerinin fiili çalışmaya dayanmadığı ve gerçeği yansıtmadığı için iptal edilmesi gerektiği, iptal edilen sigortalılık bildirimleri ile ilgili sigortalı bildirimi yapılanlar ve varsa bakmakla yükümlü oldukları kişilere Kurum tarafından yapılan her türlü masraf ve ödemelerin tespit edilerek 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesine göre tahsil edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığının belirtildiği, Kurum denetmen raporlarına istinaden davacı adına 08.09.2011-30.11.2012 tarihleri arasında ...sicil numaralı iş yerinden bildirilen 443 günlük ve ... sicil sayılı iş yerinden 12.12.2012 tarihinden itibaren bildirilen 20 günlük olmak üzere toplam 463 günlük hizmetinin iptal edilmesi nedeniyle 4/1-a hizmeti 845 güne düşen davacının 4/1-a sigorta kolundan aylık bağlanma koşulunu kaybetmesi nedeniyle bağlanan aylığının durdurularak 01.04.2015-21.01.2020 tarihleri arasında ödenen 94.781,55 TL'nin borç çıkarıldığı ve Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkezinin 24.01.2020 tarihli yazısı ile davacıya bilgi verildiği, davacının şirket ortaklığının devam etmesi nedeniyle 4/1-a sigortalılığının iptal edildiği 08.09.2011 tarihinden itibaren yeniden 4/1-b sigortalısı olarak kabul edildiği, 31.12.2012 tarihinde terk işlemi yapıldığı, 16.01.20 15... .01.2015 tarihleri arasında da 4/b sigortalısı olarak tescil yapıldığı, davacının 10.03.2020 tarih, 4261843 varideli dilekçesi ile 01.04.2015 tarihindeki emeklilik müracaatının o tarihte 4/b olarak değerlendirilmesini talep ettiği, Fatih Sosyal Güvenlik Merkezinin 29.06.2020 tarih, 7634344 sayılı yazısı ile talep tarihi itibariyle Kuruma 4/b Bağ-Kur prim borcu bulunduğundan emeklilik talebinin reddedildiğinin bildirildiği, davacının 20.07.2020 tarihli dilekçesi ile 01.04.2020 tarihi itibariyle 4/a hizmetleri dikkate alınmadan 4/b hizmetleri ile emekli aylığına hak kazandığını, ekteki tahsis talep dilekçesi dikkate alınarak 01.04.2015 tarihinden başlamak üzere 4/b kapsamında yaşlılık aylığı bağlanmasını talep ettiği, ekindeki tahsis talep dilekçesinin 21.07.2020 tarih, 8626943 varideli olduğu, davacının 21.07.2020 tarihinde 4/1-b (Bağ-Kur) sigortalılığından kaynaklanan 26.758,14 TL prim ödediği, 22.07.2020 tarihi itibariyle 26 yıl, 1 ay, 11 gün sigortalılığının bulunduğu, askerlikborçlanması dahil 12 81... /1-a sigortalılığı, 94 01... /1-b sigortalılığı esas alınarak 01.08.2020 tarihinden itibaren 2/2996637 tahsis numarası ile yaşlılık aylığı bağlandığı görülmüş olup somut olayda; davacının 463 günlük 4/1-a sigortalığının iptal edilmesi ve 4/1-a kapsamındaki sigortalılık süresinin 1260 günün altına düşmesi nedeniyle 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi gereği 4/1-b sigortalılık statüsüne göre yaşlılık aylığı bağlanması gerektiği, Mülga 1479 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesinde yaşlılık aylığı için kademeli yaş koşulları düzenlenmiş olup davacının 01.06.2002 tarihi itibariyle 14 yıl, 5 ay, 25 gün sigortalılığına 1 yıl 2 ay 1 günlük askerlik borçlanması ilavesi ile 15 yıl, 7 ay, 26 gün sigortalılık süresi esas alındığında 25 tam yıl prim ödeme koşullarını tamamlaması için 9 yıl, 4 ay, 4 gün kaldığından Geçici 10.maddenin 2/f maddesi gereği 49 yaşını tamamlaması halinde yaşlılık aylığı bağlanabileceği, 02.11.1965 doğumlu davacının 19.01.2015 tarihinde 49 yaşını tamamlamış olduğu, 23 yıl, 7 ay, 11 gün (8501 gün) 4/1-b sigortalılığı, 8 45... /1-a sigortalılığı, 421 gün askerlik borçlanması ile birlikte 9767 prim ödeme gün sayısının bulunduğu, sadece 4/1-b sigortalılığı prim ödeme gün sayısının 25 tam yıl (= 9000 gün) olmadığından hizmet birleştirmesi yapılmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanamadığı gibi hizmetlerinin birleştirilmesi halinde de 4/1-a sigortalılığının iptal edildiği 08.09.2011-31.12.2012 tarihleri arasında 462 gün şirket ortaklığı nedeniyle zorunlu olarak 4/1-b sigortalısı olması nedeniyle bu döneme ilişkin prim borcunu ödemediği, gerek Mülga 1479 sayılı Kanun'un 35/1-a maddesi gerekse 5510 sayılı Kanun'un 28/10.maddesi gereği kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması gerektiği, bu döneme ilişkin prim borcunu 21.07.2020 tarihinde ödemesi ve aynı gün tahsis talebinde bulunması üzerine 01.08.2020 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davacının 19.01.2015 tarihli tahsis talebine istinaden 01.04.2015 itibarıyla 4/1-b Bağ-Kur statüsünde yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine ilişkin talebinin ve davanın reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır. anlaşıldığından, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkiline Bağ-Kur kapsamında 01.04.2015 tarihinde yaşlılık aylığı bağlandığını, müvekkilinin 2...1 tahsis numarası ile 4-1(b) Bağ-Kur ve 4-1(a) SSK hizmetleri birleştirilmek suretiyle son 7 yılda en çok hizmetinin geçtiği 4-1(a) statüsünde yaşlılık aylığı bağlandığı 01.04.2015 tarihi itibariyle sadece 4-1(b) Bağ-Kur hizmetleri dikkate alınarak 4-1(b) Bağ-Kur statüsünde yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş, prim gün sayısı ve sigortalılık süresine ilişkin tüm şartları yerine getirdiğini, müvekkilin 4-1(a) SSK kapsamındaki aylığı kesilirken Kurumun aynı tarih itibarıyla 4-1(b) Bağ-Kur kapsamında aylığa hak kazanıp kazanmadığını araştırarak işlem yapması gerekirken bu hususun göz ardı edildiğini, müvekkilinin tahsis talep tarihi itibarıyla hizmetleri birleştirilmeksizin 4-1(b) Bağ-Kur kapsamında da yaşlılık aylığına hak kazandığını, sigortalının hizmet birleştirmeye zorlanamayacağının Yargıtay içtihatları ile sabit olduğunu, müvekkiline 01.04.2015 tarihi itibariyle müstakilen 4-1(b) Bağ-Kur kapsamında hizmetleri dikkate alınarak yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğini, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporuna karşı itirazlarının karşılanmadan hüküm kurulmasının eksik ve hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 09.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.