mirasçıların tapu iptali ve tescil talepli davasında, taşınmazın eski tapu kayıtları ve kadastro revizyonlarının eksik incelenmesi nedeniyle verilen kararların bozulması.

Mirasçıların tapu iptali ve tescil talepli davasında, taşınmazın eski tapu kayıtları ve kadastro revizyonlarının eksik incelenmesi nedeniyle verilen kararların bozulması.

Özet: Bir taşınmazın miras yoluyla edinilen tapu kaydına ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve tescili talebiyle açılan davada, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin yetersiz delil toplama ve inceleme gerekçesiyle davayı reddetmesi üzerine, Yüksek Mahkeme, özellikle davacı tarafın dayandığı tapu kaydının kökeni, tedavülleri, revizyon durumu ve komşu taşınmaz kayıtları hakkında eksik inceleme yapıldığını tespit ederek, doğru sonuca ulaşılabilmesi için bu hususlarda detaylı araştırma ve keşif yapılmasını zorunlu kılmıştır.

1. Hukuk Dairesi 2024/4256 E. , 2025/6156 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/517 E., 2024/644 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Eğil Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/95 E., 2020/150 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ...; Diyarbakır ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan 1 12... parsel sayılı taşınmazın kendisine babasından kaldığını, babasının sıra 2, 6684 yevmiyede kayıtlı tapunun hissedarı olup dava konusu taşınmazın bu kaydın bir bölümü içinde kaldığını ileri sürerek kadastro tespitinin ve yolsuz olarak yapılan satışın iptal edilerek adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davacı yargılama sırasında vefat etmiş, mirasçıları davaya devam etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Bölge Adliye Mahkemesinin taraf teşkili sağlanması, davacının dava dilekçesinde dayandığı tapu kaydı getirtilerek kapsamının belirlenmesi, kayıt maliki ile kayda dayanan kişi arasındaki irsi ilişkinin her türlü delille ispatının mümkün olduğunun göz önünde bulundurulması gerektiğine değinen kaldırma kararından sonra yapılan yargılama sonucunda, ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının kadastro öncesi nedenlere dayalı zilyetlik ve tapu kaydına dayalı tapu iptali ve tescil isteğinde bulunduğu, dayanak sıra 2, 6684 yevmiyede kayıtlı tapu kaydının bulunamadığı, buna göre tapuya dayalı mülkiyet iddiasının ispatlanamadığı, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı iddia bakımından ise davacının malik sıfatıyla zilyet olduğunun, zilyetliğe dayalı kazanma şartlarının mevcut olduğunun ispatlanamadığı, Mahkemece yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinin usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesine göre esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; keşif esnasında dayanak tapu kaydının uygulanmadığını, dinlenen mahalli bilirkişilerin taraflı olduğunu, sahte kira sözleşmesinin ibraz edildiğini, mahalli bilirkişi ve tanıkların anlaşarak aleyhe beyanda bulunduğunu, tüm beyanların birbiriyle çeliştiğini, delilleri toplanmadan karar verildiğini öne sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Kadastro sonucunda; Diyarbakır ili, ... ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 1 12... parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile belgesizden ... adına tespit ve tapuya tescil edilmiştir. 08.05.2012 tarihinde ...’a, 11.02.2016 tarihinde ...’a satış suretiyle temlik edilmiştir.

Mahkemece tapuya ve zilyetliğe dayalı mülkiyet iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş ise de yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm kurmak için yeterli bulunmamaktadır. Davacı ..., hissesinin bulunduğu 13.10.19 78... sıra numaralı tapu kaydına ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedenine dayanarak eldeki davayı açmıştır. Dosya arasında bulunan kayıt incelendiğinde, tapu kaydının edinme sebebinde belirtilen sıra 2 ve 6684 yevmiye numaralı tapu kaydının bulunamadığı, tapu kaydının K. sani 13 10... sıra numaralı kayıttan geldiği ancak tapu kaydının dosya arasına alınmadığı, revizyon durumunun da sorulmadığı anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacı tarafın dayandığı 13.10.19 78... sıra numaralı tapu kaydının geldisi olan ...sani 13 10... numaralı tapu kaydının tesisinden itibaren tüm tedavülleri ve varsa haritası ile kaydın edinme sebebinde yer alan, sıra ... ve ... yevmiye numaralı tapu kaydının bulunup bulunmadığı mahalli Tapu Müdürlüğünden (eski yazılı tapu kaydı varsa Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşiv Dairesi Başkanlığından) ayrı ayrı sorulup getirtilmeli, tapu kaydının revizyon görüp görmediği araştırılarak revizyon görmüş ise revizyon gördüğü taşınmazlara ait kadastro tespit tutanaklarının onaylı örnekleri, taşınmazların kadastro tespiti kesinleşmiş ise tapu kayıtları getirtilmeli, yine dava konusu taşınmazın komşu taşınmazlarına ait kadastro tespit tutanaklarının onaylı örnekleri, varsa dayanağı kayıtlarla (tapu kaydı, vergi kaydı gibi) birlikte getirtilip dosya arasına alınmalı, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen taşınmazın bulunduğu köyde ikamet edip davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, ziraat mühendisi bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve teknik bilirkişi huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte öncelikle, yerel bilirkişiler ve teknik bilirkişi eliyle davacı tarafın dayandığı tapu kaydı, varsa krokisi/haritası zemine uygulanarak kaydın kapsamı 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 20/A maddesi uyarınca haritasına göre belirlenmeli; tapu kaydının krokisinin/haritasının bulunmaması veya uygulanamaması durumunda, tapu kaydı tesisinden itibaren tüm tedavülleriyle birlikte okunup sınırlarının bilirkişilerce zeminde tek tek gösterilmesi istenilmeli; bilirkişilerin gösteremediği sınırlar için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı; komşu taşınmazların varsa dayanak kayıtlarının dava konusu taşınmazın yönünü ne okuduğu saptanmalı; bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenerek tapu kaydının dava konusu taşınmazı kapsayıp kapsamadığı kesin olarak belirlenmelidir. Taşınmazın kısmen ya da tamamen tapu kaydının kapsamı dışında kalması halinde davacı tarafça zilyetliğe de dayanılmış olması nedeniyle yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazın nizalı bölümlerinin öncesinin kime ait olduğu, kimden intikal ettiği, kim tarafından ne sıfatla ve ne şekilde kullanıldığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; teknik bilirkişiden yerel bilirkişi ve tanıkların gösterdiği sınırları ve davacı tarafın dayandığı tapu kaydının kapsadığı alanı gösterir, keşfi ve uygulamayı denetlemeye elverişli ayrıntılı rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye dosya arasında bulunan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak dava konusu taşınmazın nizalı bölümlerinin sınırlarını, niteliğini ve kullanım durumunu belirtir şekilde rapor alınmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan dava konusu taşınmazın nizalı bölümlerinin (taşınmazın kalan kısımlarıyla karşılaştırmalı şekilde) toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve kullanım durumunu belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalı; bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ve incelemeyle hüküm kurulması isabetsiz olup kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacılar vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacılara iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,24.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.