İşçinin uzun yıllar sigortasız çalışma iddiasıyla açtığı hizmet ve sigorta başlangıç tespiti davasının istinaf sonrası temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir işçinin 1995-2005 yılları arasında bir işverenin yanında kesintisiz ancak sigortasız çalıştığı iddiasıyla açtığı hizmet tespiti davasında, işverenin ve Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) itirazlarına rağmen ilk derece mahkemesinin belirli aralıklarla çalışmayı tespit etmesi ve SGKnın bu karara itiraz ederek eksik inceleme yapıldığı ve resmi kayıtların aksini gösterdiği gerekçesiyle temyize başvurması üzerine dosyanın Yargıtay önüne gelmesini konu almaktadır; uyuşmazlık, işçinin iddia ettiği kesintisiz çalışma dönemlerinin kanıtlanıp kanıtlanamadığı ve resmi kayıtlarla çelişen tespitlerin doğruluğu üzerinde yoğunlaşmaktadır.
10. Hukuk Dairesi         2025/7009 E.  ,  2025/12984 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/345 E., 2025/466 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gölhisar Asliye (İş) Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/212 E., 2024/105 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ... 1 51...70 2 sicil numarası ile Sosyal Güvenlik Kurumuna kayıtlı olduğunu, 21.02.1995 tarihinde av tüfeği üretim ve ticareti yapan davalı ... yanında çalışmaya başladığını, müvekkil ... davalı yanında kesintisiz 21.02.1995 tarihinden askere gittiği 26.08.1999 tarihine kadarı çalıştığını, yine askerden 17.02.2001 tarihinde terhisi olduktan sonra aynı iş yerinde tekrar işe başladığını, 12.09.2005 tarihine kadar iş yeri Antalya'ya taşınıncaya kadar çalıştığını, davalılar bu sürede sadece 2003 yılında 3 00... yılında 20 gün müvekkilinin sigortasını yaptıklarını, Antalya'da davalı şirket kurmuş olduğunu, müvekkilinin sigortasını 12.09.2005 tarihinden sonra yatırdığını, iş yeri Antalya'ya taşındığı zaman yine iş yerinde çalışmaya devam ettiğini, fakat davalı taraf müvekkilinin sigortasını 12.09.2005 tarihinde yatırdığını, iş verenleri tarafından müvekkillerinin çalışmasına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirim yapılmış fakat sigorta primler ödenmediğini, müvekkili ... Sosyal Güvenlik Kurumu Antalya Bölge Müdürlüğüne başvurduğunu, hizmet dökümü istediğini, ve aldığı bu belgelerde 21.02.1995 yılından 12.09.2005 tarihine kadar sigortasız olarak çalışmasının olduğunu gördüğünü, bu nedenlerle müvekkilleri ...in davalı ... yanında belirtilen tarihler arasında çalıştığını ve sigorta başlangıç tarihinin 21.02.1995 olarak tespiti ile yargılama giderleri ve vekalet ücretleri davalı tarafına yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, yetki ve zamanaşımı itirazında bulunmakla öncelikle davanın usulden aksi halde esastan reddini savunmuştur.
Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde, davacılardan ...'e ait ... sicil numaralı şahsi dosyanın ve hizmet cetvelinin incelenmesinde davacının ilk kez 01.03.2003 tarihinde diğer davalı şirkete ait ... sicil no.lu iş yerinde ilk işe giriş yaptığını, işe girdiğini iş verece Müdürlüklerine 27.02.2023 tarihinde bildirildiği, davacının bu bildirgeye istinaden 2023 yılında 300 gün çalıştığını, davacı davalı iş verene ait iş yerine 10.04.2004 tarihinde tekrar girdiğini ve işten çıktığı 30.04.2004 tarihine kadar 20 gün çalıştığını, yani davacının muhtelif zamanlarda giriş- çıkış yaparak en son 30.04.2004 tarihinde işten ayrıldığını, müdürlüklerinde tescili bulunan ... no.lu diğer davalı ...'a ait tornacılık ve tesviyecilik iş yeri 24.08.2000 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığını, 30.10.2007 tarihinde işin bitimi sebebiyle kanun kapsamında çıkarıldığını ve 10 yıllık zaman aşımı süresi geçtiğinden iş yeri dosyası imha edildiğini, müdürlüklerinde davacılardan dava konusu iş yerinde iddia edilen tarihler arasında kesintisiz çalıştıklarına dair hiçbir belge ve kayıt olmadığını, aksine kendi imzaları ile onayladıklarını işe giriş bildirgesi ve dönem bordroları davacıların davalı iş yerinde kesintili çalıştığını gösterdiğini, davacıların davalıya ait iş yerinde kesintisiz çalıştıklarına dair iddiasının kurumlarında bulunan resmi belgelere eş değer delillerle ispatlanmasını aksi takdirde davanın reddi gerektiğini, yargılama masrafı ve vekalet ücretlerinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile
1-Davacı ...'in davalı ...'a ait ... sicil numaralı iş yerinde 04.03.2001-28.02.2003, 01.01.2004-09.04.2004, 01.05.2004-11.09.2005 tarihleri arasında asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:
Davacının hizmet dökümüne göre 30.04.2004 tarihinde işten ayrıldığını, eksik araştırma ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 21.02.1995- 12.09.2005 tarihleri arasında davalı nezdinde çalıştığının tespitine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi hükmüne göre Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir. Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde; Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez. Ne var ki sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.
Mahkemenin yazılı hükmünde 04.03.2001-28.02.2003, 01.01.2004-09.04.2004, 01.05.2004-11.09.2005 tarihleri arasında davacının çalışması tespit edilmiştir. Ancak davacının davalı işveren nezdinde ilk işe girişinin 01.03.2003 olduğu görülmektedir. Yine davacının 12.09.2005-31.12.2005 tarihlerinde ... sicil numaralı ... Av Tüfeği Ltd. şirketinde bildirimleri olduğu tespit edilmiştir. Bu iki şirketin Ticaret sicil kayıtlarında ortağı ... görülmekle kesinti bulunmadığı değerlendirilebilecek ise de ... sicil numaralı ... Makine AŞ unvanlı iş yerinden 12.04.2006-14.04.2006 arasında iki gün bildirimi bulunmakla bu şirketin davalı ...'a ait iş yeri olup olmadığı tespit edilmemiştir. Davalı işverenliğe ait olmadığı değerlendirilmesi halinde hak düşürücü süre irdelenerek yine işe giriş bildirgesi tarihi hak düşürücü süre bakımından değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple,
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.