iş kazası sonucu harita teknikerinin vefatından kaynaklanan maddi manevi tazminat davasında, iş güvenliği eksiklikleri ve çoklu şirketlerin kusurlu sorumluluğu hakkında temyiz incelemesi.

İş kazası sonucu harita teknikerinin vefatından kaynaklanan maddi manevi tazminat davasında, iş güvenliği eksiklikleri ve çoklu şirketlerin kusurlu sorumluluğu hakkında temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, davacının eşinin 10.11.2016 tarihinde bir otopark inşaatında, iş makinesi çarpması sonucu beton çukura düşerek hayatını kaybetmesi üzerine, davalı şirketlerin gerekli iş güvenliği önlemlerini almayarak kazada tam kusurlu oldukları iddiasıyla açılan ve eş desteğinden mahrum kalma ile büyük ruhsal acı nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulan bir davayı özetlemekte olup; davalı taraf, müteveffaya eğitim verildiğini, kişisel koruyucu ekipman sağlandığını ve iş sahası güvenliğinin asıl işverenin sorumluluğunda olduğunu savunmuştur.

10. Hukuk Dairesi 2025/5318 E. , 2025/16723 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi

İLK DERECE MAHKEMESİ :İstanbul 12. İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/376 E., 2021/249 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... Mühendislik İnş. San. ve Tic. A.Ş., ... Harita Mühendislik İnş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... İnş. Hafr. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine bölge adliye mahkemesince davalılar ... firması ile ... firmasının istinaf başvurularının feragat nedeniyle reddine ve davalı ... Mühendislik vekilinin istinaf başvurusunun ise esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Mühendislik A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının eşi harita teknikeri ...'ın 10.11.2016 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefat ettiğini, kazanın meydana geldiği otopark inşaatı işinin davalı ... Belediyesi tarafından davalı ... Mühendislik şirketine verildiğini, kazanın davalı ... Mühendislik şirketinin çalışma alanı içinde gerçekleştiğini, davalı ... şirketinin forekazık-iksa uygulaması kapsamında kazıkların yapımında kullanılan kuyuların açılması, beton dökülmesi vb.işleri üstlendiğini, müteveffaya çarparak ölümüne sebebiyet veren iş makinesinin bu şirkete ait olduğunu, davalı ...'ın ise iş makinesinin sürücüsü olup ... şirketinde çalıştığını, kullandığı kazık delme makinesinin paletleri sabit halde gövdesini döndürmesi sırasında kaza mahallinde çalışan davacı murisine çarpması nedeniyle müteveffanın açılan beton çukura düşerek feci şekilde ölümüne sebebiyet verdiğini, davalı ... şirketinin otopark projesi için haritacılık hizmetlerini taşeron olarak yerine getirdiğini, davacı murisinin işvereni olduğunu, kazanın meydana gelmesinde davalıların 1.derecede ve tam kusurlu olduklarını, gerekli iş güvenliği önlemlerinin alınmadığını, ceza davasının devam ettiğini, davacının bir aylık evli iken eşini feci bir iş kazasında kaybettiğini, eşinin maddi desteğinden mahrum kaldığını, halihazırda bir mesleği bulunmadığını, ailesinin yardımı ile geçimini sağladığını, eşinin kaybı ile ekonomik sıkıntı yaşadığını ve babasının yanında çalışmaya başladığını, eşinin ölümü nedeniyle büyük bir acı ve keder yaşadığını, evliliğinin baharında böyle bir acı yaşayıp dul kaldığını, bütün yaşamının alt-üst olduğunu, uzun süre psikolojik destek aldığını, depresyon ilaçları ile güçlükle ayakta kalabildiğini, davalılar maddi ve manevi zararını tazmin edeceklerini söylemelerine rağmen sözlerini yerine getirmediklerini, davacının yaşadığı ruhi ızdırabın ve sıkıntıların bir nebze de olsa dindirilmesi amacıyla manevi tazminat talebinde bulunduklarını beyanla şimdilik 5.000,00-TL maddi tazminat ve 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; olayla ilgili olarak İstanbul 31 Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2017/449 E. Sayılı dosyasında müvekkil ve diğer şahıslar hakkında taksirle ölüme neden olma suçundan dolayı ceza davası açıldığını, iş kazası sonucu vefat eden ...'ın 02.11.2016 tarihinde sigortalı olarak müvekkili şirkette çalışmaya başladığını, 31.10.2016 tarihinde Temel İş Güvenliği eğitimi aldırıldığını, müteveffaya işe başlamadan önce gerekli eğitim ve bilgi verildiğini, kişisel koruyucu donanım eşyalarına ilişkin olarak baret, iş yeleği ve iş ayakkabısının da 03.11.2016 tarihinde müteveffanın imzası karşılığında kendisine teslim edildiğini, müvekkili şirketin iş kazasının meydana geldiği yerdeki çalışması ile ilgili olarak 04.10.2016 tarihinde ... Mekanik Tes. Taah. İnş. ve Tic. Ltd. Şti ile “taşeron sözleşmesi” imzaladığını, bu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin, asıl işverenin 2 projesi için gerekli olan haritacılık hizmetlerinin yapılması işini yüklendiğini, sözleşmede belirtildiği üzere iş sahasının emniyet ve güvenliğini sağlamanın asıl işverene ait olduğunu, sahanın iş güvenliğinden sorumlu kişinin ... olduğunu, Onun talimatı ile ve ısrarlı telefon araması ile o tarihte müteveffanın iş programında sözkonusu iş olmamasına rağmen iş yerine gittiğini, bu iş yerinde iş sahasına asıl işverenlerin çalışanlarının izni olmadan girmenin mümkün olmadığını, müteveffanın da, iş sahasına arkadaşı ... ile geldiğini, iş sahasında her zaman olduğu gibi kalfa olarak görev yapan kalfa ... ile birlikte fora kazıkların çakılacağı yerlerde ölçümlere başladığını, esasen, iş sahasında harita mühendislerinin ölçüm işini yaparken fore kazık çakan iş makinesinin çalışmasının da mümkün olmadığını, müvekkil şirketin meydana gelen iş kazasında kusurunun bulunmadığını, iş güvenliği konusundaki bütün kusurun inşaat sahasında görevli olan diğer işverenlerin kusurundan kaynaklandığını, müvekkil şirketin bu olayda sorumluluğu olmadığını, istenen manevi tazminat miktarının fahiş ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyanla davanın müvekkili şirket yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müteveffanın, davalılardan ... Harita Mühendislik Ltd. Şti. firması çalışanı, sigortalı işçisiyken olayın meydana geldiğini ve işçinin hayatını kaybettiğini, müvekkili şirketin şantiyedeki görevinin; yapılan Alt Taşeronluk sözleşmesi gereği Fore Kazık işini yapmaktan ibaret olduğunu, müvekkilinin tüm şantiyede sorumluluğunun olduğundan bahsedilmesinin mümkün olmadığını, müvekkil tarafından yapılan işin kullanımındaki aracın yapılan işe uygun olup, söz konusu iş makinasını kullanan personelin ise işinde gerekli bilgi ve donanıma sahip personel olduğunu, kazanın meydana gelmesine müvekkili şirkete sorumluluk yüklenemeyeceğini, makine operatörü diğer davalı ... müvekkili şirketin işçisi olsa da çalıştığı alanda ehil ve gerekli donanımlara haiz olduğundan müvekkilinin söz konusu kazanın meydana gelmesinde taksir, ihmal, kasıt ve genel olarak kusuru bulunmadığını, şantiyenin güvenlik ve sorumluluğunun davalılardan ... Mühendislik kontrol ve gözetiminde olduğunu, davacının eşinin kaza günü şantiye alanına kimseye haber vermeden giriş yaptığını, müvekkiline ait çalışan araç üzerinde 25 metreden fazla yaklaşmayın ibaresi çok büyük puntolarla ve dikkat çekecek şekilde yazılı olmasına rağmen müvekkiline ait araç operatörünün görmeyeceği şekilde yaklaştığını ve neticede kaza meydana geldiğini, müvekkilinin kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunmadığını, müteveffanın tamamen kendi sorumsuzluğu ile kazanın meydana gelmesine sebep olduğunu, davacı tarafın maddi ve manevi tazminat talepleri fahiş ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, İstanbul 31. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2017/449 esas sayılı dosyasından yargılamanın devam ettiğini, söz konusu davanın neticesinin beklenmesi gerektiğini beyanla davanın müvekkili yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Müh. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... işçinin müvekkili şirketin değil ... şirketinin işçisi olduğunu, müvekkili şirketin ... Kapalı Otopark işini ihale yolu ile ... Belediyesinden aldığını, müvekkili ile ... Mekanik Tes. Taah. İnş. Ve Tic. Ltd. Şti arasında otopark inşaatı taşeronluk sözleşmesi imzalandığını, ... şirketi ile ... İnş.Ltd.Şti. Arasında kazık ve ankraj yapılması sözleşmesi, ... ve ... şirketleri arasında harita hizmeti alım sözleşmesi, ... ile ... şirketleri arasında fore kazık imalatı sözleşmesi imzalandığını, şantiye şefi tarafından ... şirketinden fore kazıklar için yer belirlenmesi için görevli gönderilmesinin istendiğini, müteveffanın, şantiye şefini görmeden direk inşaat sahasına gittiğini, işyerinde uyulması gereken kurallar ile ilgili tüm levhaların asılı olduğunu, kazanın müteveffanın kusuru ile meydana geldiğini, davanın ... Mekanik Tes. Taah. İnş. Ve Tic. Ltd. Şti ve ... İnşaaat Ltd.Şti.'ne ihbarını talep ettiklerini, ayrıcı sigrta poliçesi olduundan davanın ... Sigorta A.Ş.'ne de ihbarını talep ettiklerini beyanla davanın müvekkili yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının murisi ile davalı ... arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığından husumet itirazında bulunduklarını, kazanın meydana gelmesinde Belediyenin kusuru bulunmadığını, talep edilen tazminat miktarının yüksek olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İhbar olunan ... Mekanik Tes. Taah. İnş. Ve Tic. Ltd. Şti vekili beyan dilekçesinde özetle; davalı ... Mühendislik şirketi tarafından İBB'den ihale ile alınan otopark inşaatı işinin bir kısmının müvekkili şirkete taşere edildiğini, müvekkili tarafından fore kazık ve halatlı ankraj kısmının yapılması işinin 07.10.2017 tarihinde ... İnşaat San.ve Tic Ltd Şti'ne sözleşme ile verildiğini, müvekkilinin sözleşme gereği her türlü güvenlik önlemini aldığını, öngörülen nitelikte ve sayıda şantiye şefi, saha mühendisi ve iş güvenliği uzmanını sahada görevlendirdiğini, davalı ...'ın ... inş.Ltd.Şti.'nde kazaya sebep olan kepçe operatörü olarak çalıştığını, müvekkili ile ... şirketi arasındaki sözleşme gereği doğan zarardan ... şirketinin sorumlu olduğunu, kazanın meydana gelmesinde müvekkili şirketin kusur ve sorumluluğu bulunmadığını beyan etmiştir.

İhbar olunan ... Sigorta A.Ş. vekili beyan dilekçesinde özetle; davalı ... Mühendislik şirketi'nin İşveren Sorumluluk Sigorta Poliçesinin 46106398 sayılı ve 28.03.2016-11.10.2017 vadeli poliçe ile müvekkili şirketçe temin edildiğini, mezkur poliçenin teminatlar maddesinde teminat limitlerinin; şahıs başına bedeni: 150.000,00- TL olarak belirtildiğini, manevi tazminat talebinin poliçe teminatı kapsamında olmadığını, kusur durumlarının ve davacının maluliyet durumunun Adli Tıp raporları ile tespit edilmesi ve bu raporlar esas alınmak sureti ile davacının gerçek zararının belirlenmesi gerektiğini, İşveren sigortalının hukuken sorumluluğu ispat edilmek şartı ile, müvekkil şirket ilgili poliçe kapsamında sigortalının sorumluluğu nispetinde ve ancak SGK’nun sağladığı yardımların üstündeki ve dışındaki tazminat talepler için poliçe limitleri ile sorumlu olabileceğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... Mühendislik İnş. San. ve Tic. A.Ş., ... Harita Mühendislik İnş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... İnş. Hafr. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle: Mahkeme gerekçesinde davalıların %80 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği belirtilmiş ise de işbu gerekçe dosya içeriğindeki tespitlere aykırı olduğunu,

Diğer yandan Mahkeme davalıların %80 kusurlu olduğunu tespit edildiğini belirtmiş ise de, kabul anlamına gelmemek üzere karara dayanak yaptığı raporda da davalı şirketin %10 kusurlu olduğunu tespit edilmiş olup karar bu yönü ile de hukuka aykırı olduğunu, Mahkeme'nin karara dayanak yaptığı aktüerya hesap bilirkişi raporu da hukuka aykırı olduğunu belirterek beyanda bulunmuştur.

Davalı ... Mühendislik vekili istinaf dilekçesinde özetle: Mahkeme tarafından; 579.842,39 - TL maddi, 100.000,00 - TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiğini, Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Şöyle ki; 06.01.2021 tarihli hatalı bilirkişi ek raporuna karşı itirazlarımız dikkate alınmadan ve ek rapora gidilmeden usul ve yasaya aykırı hüküm kurulduğunu, Öncelikle belirtmek gerekir ki bahsi geçen 06.01.2021 tarihli bilirkişi ek raporu seçenekli olarak hazırlanmış olup; 1.seçenekte iş yeri kayıtlarına göre 2.seçenekte ise emsal ücret ortalamalarına göre hesaplama yapılarak davacının destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığını, Öncelikle ilgili bilirkişi raporunun bu şekilde terditli olarak yapılması ve SGK müfettiş raporunda yer alan ücret üzerinden gerçek ücret tespiti yapılmış olmasına rağmen son derece fahiş hesaplamalar ile emsal ücret tespitine de girişilerek bu ücret üzerinden de ayrıca hesaplama yapılması hatalı olduğunu,

Meydana gelen olay, tamamen davacı yanın ... eşinin kendi kusuru ile oluştuğunu, Nitekim ... almış olduğu eğitimler, yaş ve deneyimi gereğince çalışma sahasına girmeden önce şantiye şefi ile görüşmesi gerektiğini bilmesi gerekirken kimseye haber vermeden şantiye sahasına girmiş, ölçüm yapılacak (çalışılması gereken) yer kendisinin kaza geçirdiği bölge olmamasına rağmen söz konusu bölgeye giderek iş makinesinin hemen yanında durduğunu, Kendisi makine çalışırken operatörün görüş alanında olmaması gerektiği, makinenin altı, arkası, üstü ve dönüş mesafesinde bulunmaması gerektiğini bilmesine rağmen kimseye haber vermeksizin ölçüm yapılacak yer dışına çıkmış ve söz konusu olay meydana geldiğini, Mahkeme dosya muhteviyatında da görüleceği üzere firma çalışanlarına gerekli tüm eğitimler verilmiş olmasına, makine üzerinde "dikkat makine çalışırken 25 mt'den fazla yaklaşma" ibaresi açıkça bulunmasına ve ayrıca inşaat alanında uyulması gereken kurallar ile ilgili her türlü uyarıcı levha olmasına rağmen davacı yanca bu levhalara aldırış edilmeden izinsiz şekilde sahaya girilmiş olması sebebiyle vuku bulan olayda davalı şirketin kusuru bulunmadığını, Bu sebeple; hatalı olarak hazırlanan ve müvekkilimizin %40 kusurlu olduğunu tespit eden rapora dayalı olarak davalının kazadan sorumlu tutulması hukuka aykırı olup; Mahkeme kararının bu yönüyle kaldırılarak müvekkilimizin kusuru bulunmadığından davalının yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek beyanda bulunmuştur.

Davalı ... İnş. Haf. San. ve Ti. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle: kazanın meydana gelmesinde davalının kusurunun bulunmadığını, maddi tazminat miktarı yönünden yapılan hesaplamaya itiraz ettiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarının da yüksek ve fahiş olduğun belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Mühendislik firma vekilince ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, kamu düzenine aykırılık teşkil edecek bir durumun bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve takdirinde bir isabetsizliğin bulunmadığı, verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalılar ... firması ile ... firmasının istinaf başvurularının feragat nedeniyle reddine ve davalı ... Mühendislik vekilinin istinaf başvurusunun ise esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Mühendislik firma vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü beyanlarını tekrarla Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371. maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20... . maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi,

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler temyiz kapsam ve nedenlerine göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.