yargıtay, trafik kazası sonucu oluşan sürekli iş göremezlik tazminatı talepli sigorta tahkim davasında maluliyet raporu ve kusur oranına ilişkin itiraz hakem heyeti kararını değerlendirdi.

Yargıtay, trafik kazası sonucu oluşan sürekli iş göremezlik tazminatı talepli sigorta tahkim davasında maluliyet raporu ve kusur oranına ilişkin itiraz hakem heyeti kararını değerlendirdi.

Özet: Bir trafik kazasında yolcu olarak yaralanan davacının sürekli iş göremezlik tazminatı talebi, ilk hakem heyeti tarafından usul eksiklikleri ve derdestlik iddiasıyla reddedilmiş; ancak itiraz hakem heyeti, maluliyet raporunun geçerli olduğunu, farklı bir sigorta şirketine karşı açılan önceki tahkim davasının mevcut uyuşmazlıkla derdestlik yaratmadığını ve davalıya sigortalı aracın sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu belirleyen raporlar ışığında, davacının itirazını kabul ederek 282.234,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatına hükmetmiştir.

4. Hukuk Dairesi 2025/8252 E. , 2025/15340 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2023/708-2023/708

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ

SAYISI : 2023/İHK-49742

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ

SAYISI : K-2023/245903

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 06.01.2017 tarihinde davacının yolcu olarak bulunduğu davalıya Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı otomobil, bir kamyon ve davadışı ... Sigorta A.Ş.'ye ZMSS poliçesi ile sigortalı bir kamyonetin karıştığı trafik kazasında davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları ve hakem heyetince verilecek ara karar doğrultusunda ıslaha ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 282.234,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, 1.500,00 TL adli tıp raporu ücretinin yargılama gideri kapsamında davalıdan tahsiline, bilirkişi marifetiyle tazminat hesabının yapılmasına, hüküm kurulurken bilirkişi raporunun alındığı tarihteki asgari ücret tarifesinin dikkate alınmasına, aksi takdirde 2022.E.10274 sayılı tahkim başvurusundaki 08.07.2022 tarihli aktüer bilirkişi raporu ile 21.07.2022 tarihli kusur bilirkişi raporunun dikkate alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; maluliyet raporunun hatalı olduğunu, kusur raporu alınması, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından dosyaya sunulan ... Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 06.07.2022 tarihli raporun yürürlükten kaldırılan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre hazırlandığı, davacının tahkim yargılamasından önce davalıya usulüne uygun şekilde hazırlanmış sağlık kurulu raporu ile başvuru yapmadığı, dava şartı noksanlığı bulunduğu, bununla birlikte davacının aynı hukuki sebebe dayalı halen derdest olan 2022.E.10274 sayılı tahkim başvurusunun bulunduğu gerekçesiyle talebin usul yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından dosyaya sunulan ... Üniversitesi .. Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 06.07.2022 tarihli raporun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre hazırlanıp, hüküm kurmaya elverişli olduğu, davacı tarafından ... Sigorta A.Ş. aleyhine Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde 2022.E.10274 sayılı tahkim başvurusunun yapıldığı, söz konusu dosyada Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 18.05.2022 tarihli ve K-2022/114443 sayılı kararı ile maluliyet raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığı gerekçesiyle başvurunun usulden reddine karar verdiğini, karara davacı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetince alınan 21.07.2022 tarihli kusur bilirkişi raporuna göre ... Sigorta A.Ş.'ye sigortalı aracın davacının yaralanmasına sebep olmadığı, bu aracın sürücüsünün davacının yaralanmasında kusurunun bulunmadığının tespit edildiği, bunun üzerine İtiraz Hakem Heyetinin 29.07.2022 tarihli ve 2022/İHK-37594 sayılı kararı ile ... Sigorta A.Ş.'ye sigortalı aracın sürücüsünün kusurlu eylemleri ile davacının yaralanması arasında illiyet bağı bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin itirazının reddine karar verildiği, kararın kesinleştiğini, eldeki dosyada söz konusu dosyadan kaynaklanan derdestliğin söz konusu olmadığı, anılan 2022.E.10274 sayılı tahkim dosyasında alınan 21.07.2022 tarihli kusur bilirkişi raporuna göre davacının yaralanmasına sebep olan kazada davalı ...Ş.'ye sigortalı aracın sürücüsünün %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, eldeki dosyada söz konusu kusur bilirkişi raporunun hükme esas alınmasına karar verildiği, yine 2022.E.10274 sayılı tahkim dosyasında alınan 08.07.2022 tarihli aktüer bilirkişi raporunda %100 kusur ve %20 maluliyet oranına göre davacı için 282.234,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplandığı, söz konusu raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin itirazının kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, başvurunun kabulü ile 282.234,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 26.04.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kusur oranının hatalı olduğunu, 2022.E.102074 sayılı tahkim dosyasında alınan 21.07.2022 tarihli kusur bilirkişi raporunun taraflarına tebliğ edilmediğini, müvekkilinin savunma hakkının ihlal edildiğini, eldeki dosya kapsamında yeni bir kusur bilirkişi raporu alınması gerektiğini, yine 2022.E.102074 sayılı tahkim dosyasında alınan 08.07.2022 tarihli aktüer bilirkişi raporunun da taraflarına tebliğ edilmediğini, başka bir dosyada alınan aktüer bilirkişi raporunun eldeki dosyada hükme esas alınmasının doğru olmadığını, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, davalının adli tıp raporu ücretinden poliçe teminatı kapsamında sorumlu olmadığını, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

2.Davacı vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; eldeki davada tahkime başvuru dilekçesinde; bilirkişi marifetiyle tazminat hesabının yapılması ve hüküm kurulurken mevcut asgari ücret tarifesi üzerinden bilirkişi raporu alınmasının talep edildiğini, ancak hakem heyetince bu taleplerinin dikkate alınmadığını, 2022.E.102074 sayılı tahkim dosyasında alınan 08.07.2022 tarihli aktüer bilirkişi raporunun hükme esas alındığını, hüküm kurulurken güncel veriler dikkate alınmadığını, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak kısmi dava açtıklarını, güncel asgari ücret verilerine göre aktüer bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini, adli tıp raporu ücretine ilişkin faturayı dosyaya sunduklarını, tarafları lehine adli tıp raporu ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından ZMSS poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, 2022.E.10274 sayılı tahkim dosyasında alınan 21.07.2022 tarihli kusur bilirkişi raporunda; davacının yaralanmasına sebep olan ilk kazada davalı ...Ş.'ye sigortalı otomobil sürücüsü ...'nın %100 oranında kusurlu olduğu, bu ilk kazaya karışan kamyon sürücüsü ...'un kusursuz olduğu, ilk kazadan sonra meydana gelen ikinci kazada ise davadışı ... Sigorta A.Ş.'ye sigortalı kamyonetin sürücüsü ...'nin %100 oranında kusurlu olduğu, ikinci kazaya karışan kamyon sürücüsü ...'un ise kusursuz olduğu, davacının yaralanmasına sebep olan kazanın, davalı ...Ş.'ye sigortalı otomobil sürücüsünün %100 oranında kusuru ile sebep olduğu ilk kaza olduğu, söz konusu kusur bilirkişi raporunun kaza tespit tutanağı ile de uyumlu olduğu anlaşılmakla eldeki dosyada hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmamasına, davacı tarafça eldeki dosyaya .. Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 06.07.2022 tarihli rapora ilişkin fatura sunulmadığının anlaşılmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki (2), (3) ve (4) nolu bentlerin, davacı vekilinin ise (3) nolu bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Somut olayda; kaza neticesinde davacının maruz kaldığı yaralanmaya ilişkin olarak .. Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 06.07.2022 tarihli maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre düzenlendiği, raporun düzenlendiği yönetmelikte isabetsizlik olmadığı, raporda davacının kaza nedeniyle kaburga kemiklerinin kırıldığının belirtildiği, akciğerlerde sol tarafta minimal hemotoraks meydana geldiğinin açıklandığı, raporu hazırlayan hastane tarafından 06.07.2022 tarihli solunum fonksiyon testinin (SFT) yapıldığı, bu teste göre davacıda hafif restriktif bozukluk (solunum bozukluğu) bulunduğunun tespit edildiği belirtilerek Yönetmeliğin ekindeki Özür Oranları Cetvelinde Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi bölümünde solunum fonksiyonunda az etkilenme kapsamında davacının %20 oranında maluliyetinin bulunduğunun tespit edildiği, Yönetmeliğin ekindeki cetvelde, solunum fonksiyonu bozukluğunun tespitinde, solunum fonksiyon testlerinin göğüs hastalıkları uzmanı veya SFT teknisyeni tarafından yapılacağı, sorumlu göğüs hastalıkları uzmanı tarafından yorumlanarak onaylanacağı şeklinde düzenleme bulunduğu, ancak raporda davacının göğüs hastalıkları uzmanı hekim tarafından muayene edilerek, 06.07.2022 tarihli solunum fonksiyon testinin bu hekim tarafından değerlendirildiği yönünde herhangi bir kaydın bulunmadığı, bu nedenle raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacının güncel solunum fonksiyon testi yapılarak ve yeniden muayenesi sağlanarak kaza nedeniyle sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi amacıyla kaza tarihinde yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve ekindeki Özür Oranları Cetveline göre yukarıda açıklandığı şekilde Adli Tıp Kurumu veya davacının ikametine en yakın Üniversite Hastanesinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümünden içerisinde Göğüs Hastalıkları Bölümü uzmanının bulunduğu heyetten rapor alınıp (usuli kazanılmış haklar gözetilmek suretiyle) sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

3.Hesaplama yapılırken, davacının kaza tarihinden hesap tarihine kadar işlemiş (bilinen) dönem zarar hesabının yapılması; hesap tarihinden sonra da işleyecek dönem hesabı yapılması gereklidir. İşlemiş/ işleyecek dönem hesabında; rapor tanzim tarihine kadar gerçekleşen zararın bilinen veriler nazara alınarak ve iskontoya tabi tutulmadan somut olarak, rapor tanzim tarihinden sonraki zarar da bilinen son gelir nazara alınıp 1/Kn katsayısına göre her yıl %10 oranında artırılmak ve iskonto edilmek suretiyle hesaplanmalıdır (YHGK., 28.06.1995 tarih, 1994/9-628 Esas, 1995/694 Karar).

İtiraz Hakem Heyetince; dosya kapsamında karar tarihine en yakın asgari ücret tutarlarının esas alınması suretiyle aktüer bilirkişi raporu alınması gerekirken, dosya kapsamında aktüer bilirkişi raporu alınmamış, 2022.E.10274 sayılı tahkim dosyasında alınan 08.07.2022 tarihli aktüer bilirkişi raporu hükme esas alınarak, bu raporda davacı için hesaplanan 282.234,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatına hükmedilmiştir.

Varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Bilinen dönem; kaza tarihinden karar tarihine kadar gelirdeki tüm değişiklikler dikkate alınarak belirlenir ve karar tarihine en yakın tarihteki gelir, bilinmeyen dönem için de progresif rant usulüyle hesaplanır.

Somut olayda, İtiraz Hakem Heyetinin karar tarihi itibariyle asgari ücrette değişiklik yapılmış olduğu açık olmasına rağmen, 2022 yılı itibariyle belirlenen asgari ücret esas alınarak hazırlanan 08.07.2022 tarihli aktüer bilirkişi raporunda hesaplanan miktara hükmedilmiştir. Oysa bilinen varken varsayıma dayalı olarak hesaplama yapılamayacağından bilinen son gelir üzerinden hesaplama yapılması gerekmektedir.

Bununla birlikte, eldeki dosyada aktüer bilirkişi raporu alınmamakla, davalı ... vekiline hesaplamaya karşı savunma hakkı ile davacı vekiline davasını ıslah hakkı verilmeyerek hüküm kurulmuş olması da doğru görülmemiştir.

Şu durumda İtiraz Hakem Heyetince yapılacak iş, tazminat hesabında karar tarihine en yakın asgari ücretler uygulanarak (güncel verilerle) tazminat hesabının yapıldığı aktüer bilirkişi raporu alarak, hasıl olacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir. Kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir,

4.5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü ve AAÜT’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır. Kararın bu nedenle de bozulması gerekir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin ve davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Yukarıda (2), (3) ve (4) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya ve davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

17.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.