Faydalı model belgesi haklarına tecavüzün tespiti, meni ve hükümsüzlüğü ile haksız rekabet iddialarını içeren karmaşık fikri mülkiyet davası.
Özet: Müvekkili şirket ile bağlantısı bulunan kişilerin davalı şirket aracılığıyla, davacı ve güney kore menşeli bir şirket tarafından ortak geliştirilen faydalı model hakkını gasp ederek yetkisiz kullanım ve haksız rekabet fiillerinde bulunduğunu ileri süren davacı, tecavüzün tespiti, meni, refi ve faydalı model başvurusunun kendisine devrini talep etmiş; ayrıca davalının tescilli faydalı modelinin yenilik, sanayiye uygulanabilirlik ve yeterli açıklık kriterlerini karşılamadığı gerekçesiyle hükümsüzlüğüne karar verilmesi istemiyle birleşen dava açmıştır.
T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/133 EsasKARAR NO : 2026/9DAVA : Faydalı Model Belgesinden Doğan Haklara Tecavüzün Tespiti, Men'i ve Ref'i BİRLEŞEN DAVA : Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü DAVA TARİHİ : 25/05/2021BİRLEŞEN DAVA TARİHİ : 28/10/2022KARAR TARİHİ : 15/01/2026KARAR YAZIM TARİHİ : 16/01/2026Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili şirketin 1970 yılların başından bugüne iki nesildir hidrolik kırıcılar , kaya kırıcı makineler, kaya kırıcı uç imalatı vs. Hizmetlerde iştigal etmekte olduğunu firma yapısını buna göre düzenleyerek söz konusu mamüllerin imalat, ithalat ve iharıcatı ile iştigal ettiğini, müvekkili şirketin Güney Kore menşeli bir şirket ile yürüttüğü ortak çalışma sonucu elde ettiği faydalı model ihtiva eden ürün, müvekkili şirket ile bağı bulunan kişilerin mensup olduğu davalı şirket tarafından daha önce faydalı model başvurusunda bulunulması suretiyle müvekkilinin hem patent hakkı gasp edilmiş hem de iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma nedeni ile haksız rekabetin meydana geldiğini, Güney Kore menşeli şirket ile gerçekleştirilen çalışma sonucu geliştirilen faydalı modelin tüm haklarının müvekkili şirkete devredildiğini, davalı şirketin ortak ve yönetim kurulunda bulunan kişilerin müvekkil şirket ile doğrudan bağlantısı bulunduğunu, bu nedenlerle davalının müvekkilinin faydalı model başvuru hakkını gasp ettiğinin tespiti ve müracaatıının iptaline, davalının faydalı model başvurusunun müvekkil şirkete devrine, davalının müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarına tecavüzünün tespitine , men'ine ve ref'ine , davalının müvekkiline ait iş modellerinden yetkisiz ve haksız yararlanmaya yönelik sınai mülkiyet mevzuatına aykırı ve aynı zamanda haksız rekabet oluşturan fiillerinin bulunduğunun tespitine, men'ine ve ref'ine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, hak sahipliği bildirimi ve ihtarname ile davacının tecavüz oluşturan fiillerine son verilmesi talepli ihtarname gönderenin müvekkili olduğunu; davacının sırf işbu davayı açmak için delil üretmek amacıyla sonradan düzenlendiği belli olan bir sözleşme ve ne olduğu belirsiz tek bir e-mail ile işbu davayı kötü niyetle ikame ettiğini; davacının sunduğu hiçbir delilin iddialarının hiçbirini yaklaşık olarak dahi tespit etmeye yeterli olmadığını; davacı tarafından sunulan kavram ve talep karmaşası içerisindeki taleplerine ilişkin iddialarına dayanak kabul edilebilecek tek iddianın müşterilerinin ihtiyacı kapsamında Güney Kore menşeili bir şirketle müşterek bir çalışma gerçekleştirdiği ve bu çalışma neticesinde bir faydalı model gerçekleştirildiği iddiası olduğunu; bunun dışında davacının müvekkilinin başvurusundan 2 ay sonra gerçekleştirdiğini öğrendikleri ... başvuru no.lu faydalı model dosyasına temel oluşturduğunu iddia ettiği çizimleri dosyaya sunmadığını; e-tespit tutanağı sunulan e-maillerin içeriğinin, tarihlerinin dahi net olarak anlaşılamadığını davacının iddialarının asılsız olduğunu, faydalı model gaspının söz konusu olmadığını, bu nedenlerle tüm istemler yönünden davanın reddini talep etmiştir. BİRLEŞEN DAVA; Davacı vekili dava dilekçesi ile, davalı yanın tescil ettirdiği ... tescil nolu faydalı modelde yer alan yenilik şartını yerine getirmediğini, bu nedenle işbu davanın ikame edildiğini, müvekkili şirketin “....” başlıklı ... tescil nolu faydalı model başvurusunda bulunduğunu, akabinde davalı ... Makine’ye söz konusu faydalı model hakkına tecavüz eden fillerini durdurması talepli olarak ihtarname gönderdiğini, söz konusu ihtarname akabinde .... Makine'nin ileride açılması muhtemel bir tecavüz davasının önüne geçmek adına müvekkiline karşı TMK 2.md.'ne aykırı şekilde faydalı model hakkına gaspın, tecavüz ve haksız rekabetin tespiti taleplerini içeren hukuki dayanaktan yoksun Bakırköy ... Fikri ve Sınai Hukuk Mahkemesi’nde ... Esas nosu ile dava açıldığını ve tahkikat aşamasının sonuna gelindiğini, iş bu davada tahkikat aşamasında müvekkiline ait ... nolu faydalı model başvurusunun TÜRKPATENT kurum sürecinde tescil belgesi alamadığını, davalı “... Makina San. ve Tic. A.Ş.” ye ait 31.12.2020 başvuru tarihli, ... başvuru numaralı “...” başlıklı faydalı modelin tüm istemlerin, yenilik kriterini sağlamadığını, sanayiye uygulanabilir olmadığını ve buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak ifşa edilmediğini, başvuru tarihinden itibaren hükümsüz kılınması gerektiğini belirterek sunulan deliller, mahkemece toplanacak deliller ve re’sen gözetilecek sair nedenlerle; fazlaya ilişkin talep, dava, hak ve alacağımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik; 1.Davalıya ait “Üst metaline membran yapıştırılmış taşyünü dolgulu sandviç panelden çatı kaplama malzemesi” başlıklı ... numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. BİRLEŞEN CEVAP; davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davacının hükümsüzlük iddiaları ile gasp ederek faydalı model başvuru yapmasının çelişkili olduğunu, davacı tarafın delillerinin faydalı modelin yeniliğini etkiler mahiyette olmadığını, sanayiye uygulanabilirlik iddialarının asılsız olduğunu, açıklık sorunu bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :Dava, asıl dava yönünden; davalı adına TPMK nezdinde başvurusu yapılan ... başvuru nolu faydalı model başvuru nolu faydalı model başvuru hakkının davacı tarafa ait olup olmadığı, davalı taraf başvurusunun başvuru hakkının gasbı niteliğinde olup olmadığı , başvurunun iptali veya davacıya devri koşullarının oluşup oluşmadığı, davalının davacı adına tescilli faydalı modelden doğan haklarına tecavüzünün tespiti, men'i ve ref'i ile davalının haksız rekabetinin tespiti ve men'i talepli, birleşen dosya yönünden; davacı/birleşen dosya nedeniyle davalı adına tescilli faydalı modelin hükümsüzlüğü ile sicilden terkini taleplidir.Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, ... tescil numaralı faydalı modelin davacı/birleşen dosya nedeniyle davalı adına tescilli, ... başvuru numaralı faydalı modelin davalı/birleşen dosya nedeniyle davacı adına tescil başvurusunda bulunulduğu, ancak başvurunun reddedildiği anlaşılmıştır. 6769 sayılı SMK'nın 141. Maddesi ile, patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek, kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği halde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent veya faydalı model hakkını gasp etmek ve patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmenin, patent ve faydalı model belgesine tecavüz oluşturacağı belirtilmiştir.Dava konusu faydalı modelin tescil başvuru tarihine göre 6769 sayılı SMK'nun 144. Maddesi uyarınca "Aşağıdaki hallerde faydalı modelin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa. b) Buluş 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa. c) Faydalı model konusu, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa veya faydalı modelin, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa. ç) Faydalı model sahibinin, 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı ispatlanmışsa. (2) Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları faydalı modelin hükümsüzlüğünü isteyebilir. Faydalı model sahibinin 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı nedeniyle faydalı modelin hükümsüzlüğü, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından istenebilir " şeklindedir.Taraf vekillerince bildirilen deliller ve resen celbi gereken deliller celp edilmiş olup, mahkememizin 15/02/2022 tarihli duruşma kararı ile dosya bir sınai mülkiyet uzmanı, bir patent uzmanı makine mühendisi ve biri de bilgisayar mühendisinden oluşacak heyete tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 03/06/2022 tarihli raporda sonuç olarak; davalıya ait ... no.lu FM belgesinin, TÜRKPATENT tarafından düzenlenen araştırma raporuna göre .. yayın numaralı patent belgesi karşısında yenilikten yoksun olduğu görülmüş, Heyetimiz de bu değerlendirmeye iştirak ettiğini, davacıya ait ... no.lu FM başvurusunun SMK m.92’ye aykırı bir şekilde buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak ifşa edilmediği değerlendirildiğini, davacıya ait ... no.lu FM başvurusu içerisinde herhangi bir buluş ifşa edilmemekte olduğunu, bu nedenle davalıya ait ... başvuru no.lu faydalı model başvuru hakkının davacı tarafa ait olduğu ya da davalı başvurusunun başvuru hakkının gasbı niteliğinde olduğu veya başvurunun davacıya devri koşullarının oluştuğu ifade edilemeyeceğini, davacıya ait ... no.lu FM başvurusunun içerisinde herhangi bir buluşun ifşa edilmemiş olduğu, boşa vurma işlevinin nasıl önlenebileceği ile ilgili hiçbir bilgi açıklamadığı için, davacıya ait ... başvuru no.lu faydalı modelden doğan haklara tecavüz edilmesi mümkün olmadığını, ... no.lu FM başvurusu SMK m.92’ye aykırı bir şekilde buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak ifşa edilmemiş olduğunu bildirmiştir. Mahkememizin 14/06/2022 tarihli duruşma kararı ile dosya önceki heyete tevdi edilerek itirazları karşılar ek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 18/08/2022 tarihli ek raporda sonuç olarak , 03/06/2022 tarihli kök raporun sunulmasından sonra yapılan itirazların değerlendirilmesi sonucunda kök raporda yapılan değerlendirmeleri değiştirecek bir bulguya rastlanmadığı ve görüşlerinin devam ettiklerini bildirmiştir. Mahkememizin 11/10/2022 tarihli duruşma kararı ile Dosyanın tetkikinden, davacı tarafın dava dilekçesinde davalı tarafça yapılan faydalı model başvurusu dışında ayrıca müvekkiline ait ürün görselleri ve kodlarının kullanıldığı ve haksız rekabete sebebiyet verildiği iddia ile haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi de talep edildiğinden, dosyanın önceki heyete tevdi ile, bu iddiaları da değerlendirir davalının haksız rekabetinin olup olmadığı yönünden de ek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 01/02/2023 tarihli ek raporda sonuç olarak; davalı ürünleri görselleri ve model numaraları , tüm dünyada farklı üreticiler arasında kabul görerek jenerik hale gelmiş ürün görselleri ve model numaraları ile paralel olduğunu bildirmiştir. Mahkememizin 16/01/2024 tarihli duruşma kararı ile Birleşen Bakırköy ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosya yönünden, dosyanın resen seçilecek biri sınai mülkiyet uzmanı ve ikisi de patent uzmanı mühendisten oluşacak heyete tevdi ile, dosya kapsamı deliller, bildirilen internet linkleri, dinlenen tanık beyanları ve uyuşmazlığın niteliğine göre resen yapılacak araştırmaya göre dava konusu ... tescil nolu faydalı modelin tescil başvuru tarihi itibarıyla hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı yönünden rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 04/03/2024 tarihli raporda sonuç olarak; birleşen dosya yönünden dava konusu ... nolu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik vasfı olmadığını, m.92 hükmüne göre buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tama olarak tanımlanmadığını, bu gerekçelerle dava konusu ... nolu faydalı model yönünden SMK 144/1-a ve 144/1-c koşullarının oluştuğunu bildirmiştir. Mahkememizin 04/04/2024 tarihli duruşma kararı ile dosyanın ek rapora gönderilmesine karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 16/05/2024 tarihli ek raporda sonuç olarak; kök rapordaki görüş ve kanaatlerini değiştirecek bir durum bulunmadığını bildirmiştir. Mahkememizin 12/09/2024 tarihli duruşma kararı ile Birleşen dosya yönünden davalı vekilinin itirazları ciddi görüldüğünden dosyanın yeniden seçilecek biri sınai mülkiyet uzmanı (avrupa patent vekili) , ve ikisi de patent uzmanı makine mühendisinden oluşacak 3 kişilik heyete tevdi ile dosya kapsmaı deliller, önceki bilirkişi raporu ve ek raporu ile sunulan uzman görüşü de değerlendirilip, bu rapor ve uzman görüşlerine katılma ya da katılmama nedenlerini de açıklar şekilde birleşen Bakırköy .... FSHM ... esas sayılı dosyasında dava konusu edilen ... tescil nolu faydalı modelin tescil başvuru tarihi itibariyle tescil edilebilir nitelikte olup olmadığı, hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı yönünde rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu raporda sonuç olarak; öncelikle birleşen davada Davalıya ait ... no.lu FM başvurusunun SMK m.92’ye aykırı bir şekilde buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak ifşa edilmediğini, birleşen davada davalıya ait .... sayılı faydalı modelin; bağımsız istem bakımından Dosya kapsamında yer alan dokümanlar karşısında yenilik niteliğini haiz olmadığını bildirmiştir. Mahkememizin 19/06/2025 tarihli duruşma kararı ile davacı birleşen dosya davalısının itirazlarını karşılar şekilde ek rapor düzenlenmesi için dosyanın en son kök rapor düzenleyen heyete tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu ek ek raporda sonuç olarak; kök raporda yer alan kanaatlerinde herhangi bir değişiklik olmadığını bildirmiştir. Tüm dosya kapsamı öncelikle hükümsüzlük talepli birleşen dosya yönünden incelenmiş; mevcut bilirkişi raporlarında ayrıntılı şekilde izah edildiği üzere, davacı/birleşen dosya davalısına ait ... faydalı modelin 1 nolu bağımsız isteminin bilirkişi raporlarında yer verilen önceki tarihli dokümanlar karşısında yeni olmadığı, 2 nolu bağımsız istemin ... yayın numaralı doküman karşısında yeni olmadığı, 5 numaralı bağımsız istemin de ... (A) numaralı doküman karşısında yeni olmadığı, istemlerdeki bazı unsurların buluşa ne şekilde katkı sağladığının tarifnamede açıklanmadığı, böylece faydalı model tescilinin SMK'nın 92.maddesine aykırı şekilde buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince tam ve açık olarak ifşa edilmediği anlaşılmış, birleşen dava yönünden davanın kabulü ile ... tescil numaralı faydalı modelin SMK'nın 144/1 maddesi uyarınca hükümsüzlüğüne karar verilmiştir. Asıl dosya yönünden yapılan incelemede; davacının davasına dayanak yaptığı ... no.lu faydalı model tescilinde herhangi bir buluş ifşa edilmemekte olduğundan davalıya ait ...başvuru no.lu faydalı model başvuru hakkının davacı tarafa ait olduğu ya da davalı başvurusunun başvuru hakkının gasbı niteliğinde olduğu veya başvurunun davacıya devri koşullarının oluştuğu ifade edilemeyeceğinden, ayrıca yargılama aşamasında ... numaralı faydalı model başvurusunun reddine karar verildiğinden bu yönde açılan asıl davanın reddine karar vermek gerekmiş, bu gerekçe ile aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN:1-Davanın REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince 732,00 TL ilam harcından, 59,30 TL peşin harcın mahsubu ile, 672,70 TL bakiye karar harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 55.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından yapılan 15.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 1.263,00 TL tebligat-tezkere ücreti olmak üzere toplam 16.263,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, B-BİRLEŞEN BAKIRKÖY .... FSHHM ... ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;1-Davanın KABULÜ ile birleşen dosya davalısı adına tescilli .... tescil nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince 732,00 TL ilam harcından, 80,70 TL peşin harcın mahsubu ile, 651,30 TL bakiye karar harcının davacı/birleşen dosya nedeniyle davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 55.000,00 TL vekalet ücretinin, davacı/birleşen dosya nedeniyle davalıdan alınarak davalı/birleşen dosya nedeniyle davacıya verilmesine, 4-Davalı/birleşen dosya nedeniyle davacı tarafından yapılan 161,40 TL yargılama giderinin davacı/birleşen dosya nedeniyle davalıdan alınarak davalı/birleşen dosya nedeniyle davacıya verilmesine, C-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, D-Talep halinde kararın taraflara tebliğine, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı.15/01/2026 Katip ... ✍e-imzalıdır Hakim ... ✍e-imzalıdır