yargıtay 10. ceza dairesinin kaçakçılık ve uyuşturucu suçlamalarıyla ilgili iade talebinin hukuki süreç ve belgeleme eksiklikleri yönünden incelenmesi.

Yargıtay 10. Ceza Dairesinin kaçakçılık ve uyuşturucu suçlamalarıyla ilgili iade talebinin hukuki süreç ve belgeleme eksiklikleri yönünden incelenmesi.

Özet: Azerbaycan tarafından uyuşturucu ticareti ve kaçakçılık suçlarından iadesi talep edilen şahıs hakkında, yerel ağır ceza mahkemesinin iade talebini kabul edilebilir bulmasına karşın, yüksek mahkemece yapılan incelemede, uluslararası adli iş birliği mevzuatı gereği zorunlu olan ve talep eden devlet tarafından usulüne uygun şekilde düzenlenmiş bir iade talepnamesinin dosya kapsamında bulunmadığı tespit edilerek, bu temel eksiklik nedeniyle kararın hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

10. Ceza Dairesi 2025/3202 E. , 2025/6888 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2024/700 Değişik iş

DAVA : İade talebi

SUÇLAR : 1. Kaçakçılık

2.Yasadışı olarak narkotik araçları, psikotrop maddeleri veya onların öncü maddelerini yapma, üretme, elde etme, depolama, taşıma, gönderme veya satma

3. Güçlü etkiye sahip veya zehirli maddelerin satış amacı ile yasadışı dolaşımı

SUÇ TARİHLERİ : Belirtilmedi

KARAR : İade talebinin kabul edilebilir olduğu

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

İadesi talep edilen hakkında kurulan hükmün; yapılan ön inceleme neticesinde temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

I.HUKUKİ SÜREÇ

1. İadesi talep edilen hakkında iade talebine konu suçlara ilişkin başlatılan ceza soruşturması kapsamında, ... İlçe Mahkemesi'nin 02.03.2020 tarihli kararı ile arama ilan edilmesine, bulunduğu yerin tespiti halinde tutuklanarak davayı yürüten kuruma verilmesine karar verilmiştir.

2. Kırmızı bültenle uluslararası düzeyde aranan ...'in Türkiye'ye giriş yaptığı ve ikamet adresi tespit edilmekle, yakalama için ikamete gidildiği, iadesi talep edilenin mukavemeti nedeniyle "Görevi yaptırmamak için direnme" suçundan Antalya 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27.04.2024 tarihli kararı ile tutuklandığı, 07.06.2024 tarihinde tahliye edildiği, Antalya 32. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.09.2024 tarihli ve 2024/289 Esas, 2024/642 Karar sayılı kararı ile hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, kararın 27.02.2025 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

3. Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün 13.06.2024 tarihli yazısı ekinde Azerbaycan Cumhuriyeti adli makamlarının iade talebine ilişkin tercüme edilen evrak Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiş, iade evrakının yetkili Ağır Ceza Mahkemesine iletilerek, 5271 sayılı CMK’nın 202. maddesi ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesi hükmü dikkate alınmak suretiyle, 6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu (6706 sayılı Kanun) ile Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi (SİDAS) hükümleri uyarınca Ağır Ceza Mahkemesince "iade talebinin kabul edilebilir olduğuna" veya "reddine" ilişkin verilecek kararın ve temyiz yoluna başvurulması sonucu kararın onanması halinde Yargıtay ilamının iade evrakıyla birlikte Bakanlığa gönderilmesi talep edilmiştir.

4. Antalya 4. Ağır Ceza Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile ... hakkındaki iade talebinin kabul edilebilir olduğuna karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

İadesi talep edilen müdafiinin temyiz sebepleri özetle;

1. Hakkında sınır dışı etme kararı bulunan iadesi talep edilenin yurt dışına çıkış yasağının kaldırılmasının adil yargılanma ilkesine aykırı olduğuna, zira sınır dışı etme kararının icrası halinde şahsın mahkemeye

erişiminin mümkün olmayacağına ve iade yargılamasının konusuz kalacağına,

2. 6706 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırı olarak iade yargılamasının değişik iş numarası üzerinden yürütüldüğüne, iadesi talep edilene iade yargılamasına ilişkin tebligat yapılmadığına, savunma hakkının kısıtlandığına,

3. Talep eden devlet tarafından sunulan belgelerde, iadesi talep edilenin suçu işlediğine ve suçun unsurlarının tamamlandığına dair somut ve kesin delil sunulmadığına, bu hususta Mahkemece 6706 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca ek bilgi ve belge talep edilmemesinin hukuka aykırı olduğuna,

4. 6706 sayılı Kanun'un 11/4. maddesinde belirtilen hususların araştırılmamasının hukuka aykırı olduğuna,

İlişkindir.

III. GEREKÇE

... İlçe Mahkemesi'nin 02.03.2020 tarihli ve 4(005) ... numaralı kararı ile iadesi talep edilen hakkında "Kaçakçılık", "Yasadışı olarak narkotik araçları, psikotrop maddeleri veya onların öncü maddelerini yapma, üretme, elde etme, depolama, taşıma, gönderme veya satma" ve "Güçlü etkiye sahip veya zehirli maddelerin satış amacı ile yasadışı dolaşımı" suçlarından başlatılan ceza soruşturmasının ve tutuklama kararının infazı için iade talep edildiği anlaşılmaktadır.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca yabancıları sınır dışı etme kararlarının Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün talimatı üzerine veya valiliklerce re'sen alınacağı ve bu kararlara karşı idare mahkemelerine başvurulabileceği; 6706 sayılı Kanun'un 12/1. maddesinde ise, "Yabancı, iade sürecinde Merkezî Makamın görüşü alınmadan sınır dışı edilemez." hükmünün yer aldığı gözetilerek yapılan incelemede;

A. İade sürecinin başlatılabilmesi için SİDAS'ın 12/1. ve 6706 sayılı Kanun'un 10/1. maddesi uyarınca yabancı devlet tarafından usulüne uygun şekilde iade talebinde bulunulması gerekli olup, dosya arasında Azerbaycan Cumhuriyeti yetkili makamlarınca tanzim edilmiş bir iade talepnamesinin bulunmadığı anlaşıldığından, iade talepnamesi bulunup bulunmadığının Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak varsa dosya arasına getirtilmesi, iade talepnamesi düzenlenmediğinin tespit edilmesi halinde ise iade yargılamasına temel teşkil eden bu eksikliğin giderilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

B. 6706 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alan, "Adlî iş birliği talepleri yerine getirilirken, bu Kanunda ve diğer kanunlarda hüküm bulunmayan hâllerde, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır." hükmüne aykırı olarak; anılan kanunun 15/2. maddesi uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen ve iddianame benzeri bir belge olan iade talepnamesine istinaden yürütülen ve temyiz incelemesine tabi olan iade yargılamasının esas numarası üzerinden yapılması gerekirken değişik iş numarası üzerinden yapılarak karar verilmesi,

C. SİDAS'ın "Talep ve evrakı müsbite" kenar başlıklı 12/2. maddesinde, "İade talebine aşağıdaki vesaik eklenecektir: b) İade talebine sebep olan fiillerin işarı. İka edildikleri yer ve zaman, hukukî tavsifleri ve bunlara tatbik olunacak kanunî hükümler mümkün olduğu kadar sarih bir şekilde gösterilecektir" hükmü yer almakta; 6706 sayılı Kanun'un "İade yargılaması" kenar başlıklı 18/2. maddesinde ise, "Talep eden devlet tarafından gönderilen belgelerin yeterli görülmemesi hâlinde mahkeme, uygun bir süre içinde ek bilgi ve belgelerin gönderilmesini isteyebilir" denilmektedir.

İade talebi ekinde, iade talebine konu suçların ve bu suçlara ile ilişkin kanun maddeleri ile tutuklama kararının bulunduğu, kararlarda başka şahısların işledikleri iddia edilen suçlara ilişkin anlatımların yer aldığı, ancak ... hakkındaki iade talebine konu ceza soruşturmalarına ilişkin bilgi ve belgelerin iade talepnamesi ekinde ve dosya içerisinde bulunmadığı anlaşılmakla;

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca; iade talebinde belirtilen "Kaçakçılık", "Yasadışı olarak narkotik araçları, psikotrop maddeleri veya onların öncü maddelerini yapma, üretme, elde etme, depolama, taşıma, gönderme veya satma" ve "Güçlü etkiye sahip veya zehirli maddelerin satış amacı ile yasadışı dolaşımı" suçlarının her biri için ayrı ayrı olmak üzere; iadesi talep edilene isnad edilen eylemlerin, nerede, ne zaman ve nasıl işlendiğinin açıklanarak somutlaştırılması amacıyla iadesi talep edilenin isnad edilen suçlar ile ilgisini ortaya koyan delillerin ve buna ilişkin evrakın tercüme edilmiş onaylı örnekleri ile söz konusu suçlara ilişkin zamanaşımı sürelerinin ayrı ayrı kesin ve net olarak gösterildiği evrakın tercüme edilmiş onaylı örneği getirtilmeden eksik incelemeyle karar verilmesi,

D. Hüküm kısmında, iade talebine konu suçların her biri yönünden iade talebinin değerlendirilerek karar verildiği sonucunu doğuracak şekilde "geri verme talebinin kabul edilebilir olduğuna" şeklinde karar verilmiş ise de;

Her bir suça ilişkin iade talebi için ayrı ayrı iade şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilerek, hangi suçtan/suçlardan yürütülen ceza soruşturmasının iade talebinin kabul edilebilir olduğuna dair karara dayanak teşkil ettiğinin açıkça gösterilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Hukuka aykırı görülmüştür.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle, iadesi talep edilen müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Antalya 4. Ağır Ceza Mahkemesi kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

19.06.2025 tarihinde karar verildi.