kamulaştırma amacı dışına çıkılarak üçüncü kişiye devredildiği iddia edilen taşınmazın eski malikince açılan tapu iptali ve tescil ya da tazminat davasında ilk derece ve istinaf ret kararlarının temyizi.

Kamulaştırma amacı dışına çıkılarak üçüncü kişiye devredildiği iddia edilen taşınmazın eski malikince açılan tapu iptali ve tescil ya da tazminat davasında ilk derece ve istinaf ret kararlarının temyizi.

Özet: Bir taşınmazın organize sanayi bölgesi adına kamulaştırılması sonrasında, kamulaştırma amacına aykırı kullanıldığı ve hatta üçüncü şahsa devredildiği iddia edilerek, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 22. maddesi kapsamında tapu iptali ve tescil veya tazminat talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince ve istinaf incelemesinde davanın esastan reddine karar verilmesi üzerine, davacı vekilinin bu kararı temyiz başvurusu ile Yargıtay önüne taşınmıştır.

5. Hukuk Dairesi 2025/3540 E. , 2025/15019 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/927 Esas, 2024/2707 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 12. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/387 Esas, 2023/63 Karar

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesi uyarınca tapu iptal ve tescil olmadığı takdirde tazminat istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı idarenin dava konusu Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 17... parsel sayılı taşınmazın davalı ... OSB adına ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından kamulaştırıldığını, kamulaştırma bedelinin tespiti ve davalı ... OSB adına tescili için Bursa 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/52 Esas sayılı dosyasının açıldığını ve yapılan yargılama sonunda kamulaştırma bedelinin 3.399.876,20 TL olarak tespiti ile dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davalı ... Bölgesi adına tesciline karar verildiğini, kararın henüz kesinleşmediğini, istinaf incelemesinde olduğunu, kamulaştırma sonrasında davalı ... Bölgesi tarafından gerçekleştirilen parselasyon ile dava konusu taşınmazın Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 4 73... parsel ve 4 73... parsel sayılı taşınmazlara şuyulandırıldığını, müvekkili adına kayıtlı olan taşınmaz her ne kadar ... Organize Sanayi Bölgesi tarafından kamulaştırılmış ise de kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırma amacından vazgeçilerek kamulaştırma amacına uygun olmayacak şekilde kullanıldığını, bir bölümünün ise davalı ... Süt ve Süt Ürünleri Taşımacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş'ye satıldığını haricen öğrendiklerini, kamulaştırılan taşınmaz kamulaştırma amacı dışında kullanıldığından, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 22 nci maddesi hükmüne aykırı olarak işlem yapılması usul ve kanuna aykırı olup müvekkilinin mülkiyet hakkının ihlal edildiğini beyan ederek öncelikle tapu iptali ve tescil taleplerinin kabulü ile Bursa ili, ... ilçesi, ... ... Mahallesi, 4 73... ve 8 parsel sayılı taşınmazların davalı ... Bölgesi tarafından kamulaştırılan Bursa ili, ... ilçesi, 117 ada, 51 parsel sayılı taşınmazdan gelen hisselerinin kamulaştırma amacına uygun kullanılmayan kısımlarının tespiti ve bu kısımların tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline, aksi takdirde davalı ... Bölgesinin kamulaştırma kanununa aykırı işlemleri nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararların davalı ... Bölgesinden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırma amacı dışında kullanılması ve parsellere bölünerek üçüncü bir kişiye satılmış olması sebeplerine dayanılarak terditli şekilde tapu iptali ve tescil, olmaz ise tazminat talep edildiğini, hukuki nitelendirme mahkemeye ait olup Kamulaştırma Kanunu’nun 23 üncü maddesinde amaca uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaması veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek olduğu gibi bırakılması haline ilişkin olduğunu, ancak somut olayda kamulaştırılan taşınmazın üçüncü şahıs olan davalı şirkete satıldığını, dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde 23 üncü maddenin uygulanamayacağını, kaldı ki bu maddede belirtilen 5 yıllık sürenin taşınmazın açıkça kamulaştırma amacı dışında kullanıldığı haller için geçerli olmadığını, 22 nci maddenin ise kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde idare tarafından mal sahibine bildirilerek geri alım hakkının kullanılmasına ilişkin olduğunu, 22 nci madde hükmü uyarınca kamulaştırılan taşınmazın 8. Asliye Hukuk mahkemesinin 2019/52 Esas sayılı dosyasında Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline kesin olarak karar verildiğini ve bu karar ile kamulaştırmanın kesinleştiğini, kamulaştırılan taşınmaz Organize Sanayi Bölgesi adına tescil edildikten sonra Organize Sanayi Bölgesi'nin kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmayan taşınmaz için 22 nci madde hükmü uyarınca taşınmazı geri alabileceği hususunda bir tebligat yapılması gerektiği halde tebliğ yapılmaksızın taşınmazın diğer davalı ... A.Ş'ye satıldığını ve taşınmazın düşük bir bedel üzerinden kamulaştırılıp üçüncü kişilere satış amacıyla kullanılarak bu şekilde kanuna karşı hile yapılıp mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, her ne kadar kamulaştırılan alanların Sanayi parseline dönüştürülerek katılımcıya tahsis edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı iddia edilmişse de yapılan işlemlerin kamulaştırma kanununa aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Bursa ili, ... ilçesi, ... mevki, 117 ada, 51 parsel sayılı taşınmazın davalı ... Bölgesi adına ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından kamulaştırılmasına karar verildiği, kamulaştırma bedelinin tespiti ve davalı ... Bölgesi adına tescili için Bursa 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/52 Esas sayılı dosyasının açıldığı ve yapılan yargılama sonunda kamulaştırma bedelinin 3.399.876,20 TL olarak tespit edildiği, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davalı ... Bölgesi adına tesciline karar verildiği, tarafların İlk Derece Mahkemesi kararını istinafı üzerine, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin 2021/251Esas, 2023/485 Karar sayılı kararı ile kamulaştırma bedelinin 4.231.285,75 TL tespitine yönelik yeniden hüküm tesis edildiği, anılan kararın taraf vekillerince istinafı üzerine Yargıtgay 5. Hukuk Dairesinin 14.11.2023 tarihli ve 2023/4618 Esas, 2023/10928 Karar sayılı, kararı ile düzeltilerek onandığı anlaşılmakla, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 23 üncü maddesinde öngörülen 5 yıllık süre dolmadan davanın açıldığı, bu durumda davacının geri alma hakkını kullanması için gereken şartların oluşmadığı belirtilerek, İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde olduğu gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak kamulaştırma amacı dışında kullanılan taşınmaza ilişkin tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tazminat istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmazın kamulaştırma amacına aykırı kullanımı söz konusu olmadığından davanın reddine karar verilmesi sonucu itibarıyla doğrudur.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.