Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin kamulaştırma bedeli tespiti ve taşınmazın tescili davasında, önceki bozmaya uyulmasına rağmen, kamulaştırmadan arta kalan parselin idare adına tescili yerine yol olarak terkine hükmedildiği için ilk derece mahkemesi kararının bozulması.
Özet: Bu hukuki evrak, uzun süreli bir kamulaştırma bedeli tespiti ve taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında, önceki bozma kararına uyularak verilen ilk derece mahkemesi kabul kararının davacı idare tarafından yeniden temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay tarafından yapılan incelemede, değer tespitine yönelik önceki bozma gerekçelerine büyük ölçüde uyulduğu görülse de, kamulaştırmadan arta kalan ve bedeli belirlenen kısmın idare adına tescili yerine tapudan yol olarak terkine karar verilmesinin hukuka aykırı bulunması nedeniyle kararın kısmen bozulmasına ilişkindir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/413 Esas, 2024/879 KararKARAR : KabulTaraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ..., ... 1 01... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı taraf süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 08.10.2021 tarihli ve 2021/93 Esas, 2021/661 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 10.05.2023 tarihli ve 2022/304 Esas, 2023/856 Karar sayılı kararıyla istinaf başvurusunun davalı yönünden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazın kuru tarım arazi niteliğinde olduğu tespit edildiğine göre, bulunduğu bölgede hangi ürünlerin mutad olarak yetiştirildiği sorularak münavebeye esas alınan ürünlerin değerlendirme tarihi olan 2021 yılı İlçe ... ve ... Müdürlüğünden resmî ve kesin verileri (verim, fiyat, ayrıntılı masraf) getirtilip bilirkişi raporu denetlenerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, ... Müdürlüğü verilerine göre gelir ve gideri belirleyen rapora göre hüküm kurulması doğru görülmeyerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.VI. TEMYİZA. Temyiz Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; faiz hükmünün hatalı kurulduğunu, bedeline hükmedilen kamulaştırmadan arta kalan bölümün idare adına tesciline karar verilmesi gerektiğini, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, bedelin fahiş olduğunu objektif değer artış oranı ile kapitalizasyon faiz oranı belirlenirken aynı unsurların kullanıldığını ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.3. Dava konusu kök 1 01... parselin bir bütün halinde iken kamulaştırma neticesinde ikiye ayrıldığı, 1 01... parselin cinsinin yol, 35,08 m² yüzölçümlü 1 01... parselin ise kamulaştırmadan arta kalan bölüm olduğu, kamulaştırmadan arta kalan 433 parselin yüzölçümü, geometrik durumu ve kullanım şekli gözetilerek bedeline hükmedildiği anlaşılmış olup bu parselin davacı idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken tapudan yol olarak terkini bozmayı gerektirir.4. Dairemiz bozma ilamında bilirkişi raporunda münavebeye esas alınan ürünlerin değerlendirme tarihi olan 2021 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden resmî ve kesin verileri (verim, fiyat, ayrıntılı masraf) getirtilip bilirkişi raporu denetlenerek sonuca göre karar verilmesi gerektiği belirtildiği hâlde, bilirkişi raporunda ... ve ... Müdürlüğünün 28.05.2024 tarihli yazısı ve ekine atıf yapıldığı, dosyanın incelemesinden söz konusu yazının Kocaeli İl ... ve ... Müdürlüğüne, ekindeki verilerin ise Kocaeli iline ait olduğu, aynı kamulaştırma kapsamında dava konusu taşınmazlarla aynı adada bulunan taşınmazlar için buğday, kıvırcık, marul, fiğ-yulaf ve silajlık mısır münavebesi uygulandığı ve bu münavebenin Dairemiz denetiminden geçtiği gözetildiğinde münavebeye çok yıllık bitki olan fındık ile ıspanak ekleyerek değer biçen raporunun hükme esas alınması doğru değilse de bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Dairemizce resen hesaplama yapılarak kamulaştırma bedeli tespit edilmiştir. 5. Dava konusu kök 1 01... parselin bir bütün halinde iken kamulaştırma neticesinde ikiye ayrıldığı, 1 01... parselin cinsinin yol, 35,08 m² yüzölçümlü 1 01... parselin ise kamulaştırmadan arta kalan bölüm olduğu, kamulaştırmadan arta kalan 433 parselin yüzölçümü, geometrik durumu ve kullanım şekli gözetilerek bedeline hükmedildiği anlaşılmış olup bu parselin davacı idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken tapudan yol olarak terkini bozmayı gerektirir. Ne var ki bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir. VII. KARARAçıklanan sebeplerle;1.Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,2.Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasınınA) (a) bendinde geçen ''181.171,58'' sayısının hükümden çıkartılması, yerine ''132.220,76'' sayısının yazılması, gerekçeli kararın hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinde geçen ''15.08.2024'' tarihinin hükümden çıkartılarak yerine ''ilk karar tarihi olan 10.05.2023'' ibaresinin yazılması, aynı bendin sonuna gelmek üzere ''davacı idare tarafından fazla bloke edilen 48950 TL'nin davalı tarafça bankadan çekilmişse çekildiği tarihe kadar varsa işlemiş nemaları ile davacıya davalıdan alınarak davacıya verilmesine, çekilmemişse varsa işlemiş nemaları ile davacıya iadesine'' cümlesi yazılması,b) (3)numaralı bendinin hükümden çıkartılarak yerine ''Kocaeli ili, ..., ... 1 01... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, aynı ada 434 parsel sayılı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine,'' cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,20.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.