bursa 4. asliye ticaret mahkemesinin, trafik kazası kaynaklı tazminat davasında önceki görevsizlik kararı sonrası ticari dava niteliğinin incelendiği gerekçeli kararı.

Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin, trafik kazası kaynaklı tazminat davasında önceki görevsizlik kararı sonrası ticari dava niteliğinin incelendiği gerekçeli kararı.

Özet: Bu dava, ticari bir şirket aracının karıştığı trafik kazasında ticari nitelikteki aracında hasar, değer kaybı ve araç mahrumiyeti oluşan davacının, sigorta tarafından karşılanmayan bakiye tazminat talebiyle açtığı ve başlangıçta Asliye Hukuk Mahkemesinde görülürken, tarafların ticari işletmeleriyle ilgili olması nedeniyle görevsizlik kararı verilerek Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilen bir uyuşmazlık olup, sunulan gerekçede ticari davaların tanımı ve davanın neden ticari kapsamda değerlendirildiği açıklanmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 1-

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 2-

DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 06/08/2025

KARAR TARİHİ : 16/02/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 25/02/2026

Mahkememize ... 20. Asliye Hukuk Mahkemesi'nden 11/12/2025 tarihli, 2025/ Esas, 2025/ sayılı görevsizlik kararı ile mahkememize gönderilen Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; 25/10/2023 tarihinde ...'da meydana gelen trafik kazasında ... Enerji İnşaat Sanayi ve limited Şirketi adına kayıtlı ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın müvekkiline ait ... plakalı araca çarptığını ve müvekkilinin aracında hasar, değer kaybı ve araç mahrumiyeti meydana geldiğini, limit dahilinde davalı şirketin trafik sigortacısının 120.000,00TL ödediğini, araç hasarının 258.658,80TL olduğunu, limit üstü kalan 138.658,80TL bakiye hasarı ödenmediğini, araç mahrumiyetine ilişkin de hiçbir ödeme yapılmadığını, bu nedenle kaza tarihi 23.10.2023 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalılara yüklenmesi talep ve dava etmiştir. ... 20. Asliye Hukuk Mahkemesi'nden 11/12/2025 tarihli, 2025/ Esas, 2025/ sayılı kararında "....Somut olayda; uyuşmazlık, davacı ile davalı ... Enerji İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi mülkiyetindeki araç sürücülerinin karıştığı trafik kazası neticesinde oluşan bakiye hasar bedeli, değer kaybı ve mahrumiyet istemine ilişkin olup, davacının ... plakalı aracına ilişkin ruhsat incelendiğinde aracın ticari araç olduğu, ... plakalı aracın davalı ticaret şirketi adına kayıtlı olduğu, ticaret şirketlerinin sahip oldukları mal varlıklarının ticari işletmelerinin bir parçası olduğu, şirketlerin ticari kişilikleri dışında bir kişiliği olmadığı, olayın oluş şekli, tarafların beyanları, ruhsat kaydı ve kaza tespit tutanağı içeriğine göre zararın ticari iş ve işletmeyle ilgili olduğu anlaşılmakla 6102 sayılı TTK'nin 4/1 ve 5. maddesi gereğince ihtilafın çözümü Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanı içinde olduğundan mahkememizin görevsizliğine ...." denilerek görevsizlik kararı verildiği ve dosyanın mahkememiz esasına kaydedildiği anlaşılmıştır.Vergi dairesi müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verildiği, davacının işletme hesabına göre defter tuttuğunu bildirerek 2023 yılı gelir vergisi beyannamesinin mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır. ... ... Odaları Birliği'ne ve ... yazılan müzekkereye cevap verildiği, davacının ...''da kaydının olmadığının, ... ... Odaları Birliğinde esnaf kaydının bulunduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.Dava; trafik kazasından kaynaklı bakiye hasar bedeli, değer kaybı ve mahrumiyet tazminatı talepli istemine ilişkindir.Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. 6102 sayılı TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.TTK'nın 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.5362 sayılı ... Meslek Kuruluşları Kanununun 3. maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, ... Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tâbi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nın 1463. maddesinde de, önce 17. maddeye gönderme yapılarak, ... bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.19.02.1986 tarih ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli ... Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre;1-Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,2-Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasında; "Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 7.200.000.000 (2023 yılı için 890.000,00 TL) lirayı veya satışlarının tutarı 8.640.000.000 (2023 yılı için 1.270.000,00 TL) lirayı aşanlar;

2.Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 3.600.000.000 (2023 yılı için 440.000 TL) lirayı aşanlar;3.1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 7.200.000.000 (2023 yılı için 890.000 TL) lirayı aşanlar;..."denilmek suretiyle anılan ... Kararına göre 2023 yılı için esnaf veya tacir sayılma hadleri belirlenirken dikkate alınacak nakdi limitler belirlenmiştir. Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. ... BAM 4. HD. 22/03/2024 Tarih ve 2024/ esas, 2024/ karar sayılı ilamı: "Somut olayda; davacının davalı firmaya bıraktığı aracın işlem görmeden serviste beklediğini, bu sebeple hem kira akdini yenilemek zorunda kaldığı için hemde bu süre içerisinde işlem görmediği için zararının oluştuğunu belirterek 21.600,00 TL alacak talebinde bulunduğu, davalının tacir olduğu, dava konusu aracın kamyon olduğu ve kiraya verildiğinin belirtildiği, aracın niteliğinin davayı ticari hale getirmeyeceği görevli mahkemenin mevcut durumda asliye hukuk mahkemesi olduğu anlaşılmış ve yargı yeri olarak belirlenmesi gerekmiştir." denilmiştir.... BAM 37. HD. 04/07/2023 tarih ve 2022/ esas, 2023/ karar sayılı ilamı: "Dosya kapsamına göre somut olayda davacı tüzel kişi tacir ise de davalı gerçek kişilerin tacir olduğuna dair dosyada delil bulunmadığı, aracın kullanım amacının ticari olması davayı mutlak ticari dava haline getirmeyeceği anlaşılmakla uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir " şeklindedir. ... BAM 23. HD. 2025/ esas, 2025/ karar sayılı ilamı: "Somut olayda, davacının işletme usulüne göre defter tuttuğu, tacir sayılmadığı, davalılarn da gerçek kişi tacir olmadığı ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın haksız fiiliden kaynaklandığı, davacının aracı yolcu taşıma için kullanılan ticari araç olsa da uyuşmazlığın mutlak ticari davaya sebep olmadığı, davacının faaliyetinin esnaf faaliyeti sınırları içinde kaldığı anlaşılmakla davaya bakmakla görevli mahkemenin HMK'nın 2.maddesi gereği genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna dair karar vermek gerekmiştir." şeklindedir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar ... 20. Asliye Hukuk Mahkmesince görevsizlik kararı verilerek dosya mahkememize gönderilmiş ise de, davanın 25/10/2023 tarihindeki trafik kazasından kaynaklı bakiye hasar bedeli, değer kaybı ve mahrumiyet tazminatı istemine ilişkin olduğu, dava konusu tazminat isteminin haksız fiil niteliğindeki trafik kazası nedeniyle oluşan zarardan kaynaklanması nedeniyle mutlak ticari dava olmadığı, nispi ticari dava niteliği yönünden yapılan araştırmaya göre ise davalı işletenin sermaye şirketi olup tacir olduğu, davacının kaza tarihi itibariyle ticaret odasında kaydının olmadığı, ... odasına kayıtlı bulunmakla işletme hesabına göre defter tuttuğu, 2023 yılı gelir vergisi beyannamesine göre dönem içinde satın alınan emtia tutarının 0-TL, dönem içinde elde edilen hasılatının 13.877,15-TL olduğu, esnaf işletmesi için öngörülen sınırları açık bir şekilde aşmadığı dolayısıyla davacının tacir olmadığı, kazaya karışan araçların ruhsatlarında ticari araç kaydının bulunmasının başlı başına iş bu davayı ticari dava haline getirmeyeceği, taraflar arasında ticari bir ilişki bulunmadığı anlaşıldığından davanın nispi ticari dava olmadığı, bu itibarla görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu kanaatiyle göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. (Benzer nitelikteki ... BAM 2. HD. 2025/ Esas 2025/ Karar, ... BAM 5. HD. 2025/ Esas 2025/ Karar sayılı ilamları)

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın mahiyeti itibariyle Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, davanın HMK’nın 114/1-c ve 115. maddeleri gereğince dava şartlığı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,

2-Görevli mahkemenin ... 20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğunun tespitine,

3-Görev konusunda Mahkememiz ile ... 20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan işbu kararın taraflarca istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde aynı Bölge Adliye Mahkemelerinin yargı çevresinde bulunan mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığından HMK 21 ve 22.maddeleri uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine gönderilmesine,

4-HMK'nın 331/2.Maddesi gereğince yargılama giderlerinin, vekalet ücretinin ve sair hususların görevli mahkemede değerlendirilmesine,

Dair, tarafların yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 16/02/2026

Katip

e-imzalıdır

Hakim

e-imzalıdır