adli sicil arşiv kaydının yasaklanmış hak kapsamına alınması gerektiği gerekçesiyle, kullanmak için uyuşturucu bulundurma mahkumiyetinden kaynaklı memnu hakların iadesi talebinin reddi kararının kanun yararına bozulması.

Adli sicil arşiv kaydının yasaklanmış hak kapsamına alınması gerektiği gerekçesiyle, kullanmak için uyuşturucu bulundurma mahkumiyetinden kaynaklı memnu hakların iadesi talebinin reddi kararının kanun yararına bozulması.

Özet: Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan mahkumiyet alan bir bireyin, adli sicil arşiv kaydının getirdiği dolaylı yasaklılıklar nedeniyle talep ettiği memnu hakların iadesi başvurusunun, mahkumiyet kararında açıkça hak yoksunluğu belirtilmediği gerekçesiyle yerel mahkemece reddedilmesi kararına ilişkin olarak, kanun yararına bozma talebiyle, adli sicil arşiv kaydının dahi yasaklanmış hak kavramına girdiği ve mahkemenin hükümlünün iyi halini göz önünde bulundurarak bu hakların iadesine karar vermesi gerektiği belirtilerek söz konusu ret kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

10. Ceza Dairesi 2023/23209 E. , 2025/6654 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2008/11 E., 2008/11 K.

SUÇ : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

İNCELEME KONUSU KARAR: Memnu hakların iadesi talebinin reddi

KANUN YARARINA BOZMA

YOLUNA BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet

Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

İstanbul Anadolu 53. Asliye Ceza Mahkemesinin yukarıda belirtilen ek kararı ile hükümlü hakkında, "memnu hakların iadesi talebinin reddine" karar verildiği, kararın, itiraz edilmeksizin 23.06.2023 tarihinde usûlüne uygun şekilde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı CMK'nın 309/1. maddesi uyarınca, 31.10.2023 tarihli ve 2023/18305 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 05.12.2023 tarihli ve KYB - 2023/116842 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 05.12.2023 tarihli ve KYB - 2023/116842 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"Dosya kapsamına göre, adı geçen sanığın kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan almış olduğu mahkûmiyet kaydının 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 9, 12... /A ile geçici 2. maddeleri gereğince arşive alınmış olduğu ve aynı Kanun'un 6290 sayılı Kanun ile değişik 12. maddesi gereğince arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren yasaklanmış hakların geri verildiği tarihe göre arşivden silinme süresi hesaplanacağı, somut olayda her ne kadar Mahkemesince verilen kararda hak yoksunluğunun söz konusu olmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiş ise de; sanık hakkındaki mahkûmiyet kararında her hangi bir hak yoksunluğu yer almasa da, sanığın mahkûmiyetin doğal neticesi olarak yasaklanan hakların geri verilmesi talebinde bulunulabileceği ve hakkındaki adli sicil arşiv kaydının bulunmasının yasaklanmış hak kavramına dahil olduğu, mahkemesince yapılacak değerlendirmede sanığın daha sonra yeni bir suç işleyip işlemediği incelenerek, hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda kanaate ulaşılması durumunda yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

A. Sanık hakkında, 05.03.2008 tarihli kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan Ümraniye Cumhuriyet Başsavcılığının 18.04.2008 tarihli ve 2008/4864 Soruşturma, 2008/3891 Esas, 2008/1159 sayılı iddianamesi ile Ümraniye 2.Sulh Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı,

B. Yapılan yargılama sonucunda, Ümraniye (Kapatılan) 2.Sulh Ceza Mahkemesinin 30.10.2008 tarihli ve 2008/627 Esas, 2008/791 Karar sayılı kararı ile, sanığın, 5237 sayılı TCK'nın 5560 sayılı Kanun ile değişik 191/1.maddesi, 62, 50/1-a ve 52.maddeleri uyarınca 6.000,00 YTL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve TCK'nın 191/3.maddesi uyarınca bir yıl denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulmasına karar verildiği, hükmün 25.11.2008 tarihinde temyiz edilmeksizin kesinleştiği,

C. Sanığın denetimli serbestlik tedbirine uyduğunun bildirilmesi üzerine dosyanın ele alınarak İstanbul Anadolu 53. Asliye Ceza Mahkemesinin 31.12.2014 tarihli ve 2008/11 Esas, 2008/11 Karar sayılı ek

kararı ile, TCK'nın 5560 sayılı Kanun ile değişik 191/7. maddesi uyarınca para cezasının infaz edilmiş sayılmasına karar verildiği,

D. Hükümlünün İstanbul Anadolu 53. Asliye Ceza Mahkemesine 06.02.2016 tarihinde dilekçe vererek memnu hakların iadesini talep etmesi üzerine, İstanbul Anadolu 53. Asliye Ceza Mahkemesinin kanun yararına bozma istemine konu 10.02.2016 tarihli ve 2008/11 Esas, 2008/11 Karar sayılı ek kararı ile; sanığın adli sicil kaydındaki ilamında herhangi bir hak yoksunluğuna karar verilmemiş olması nedeniyle, "memnu hakların iadesi talebinin reddine" karar verildiği, ek kararın itiraz edilmeksizin kesinleştiği,

Anlaşılmıştır.

E. Memnu hakların iadesi, hükümlü hakkında bir cezaya mahkûmiyet nedeniyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların meydana getirdiği yasaklılıkları ortadan kaldıran bir ceza hukuku kurumudur.

Yürürlükte bulunan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, cezanın infazı ile birlikte kişinin tüm yasaklanmış haklarını da geri kazanacağını belirtmektedir. Fakat, Türk Ceza Kanunu dışındaki bazı özel kanunlar hükümlünün mahkûmiyet nedeniyle bazı hakları kullanmasını engelleyen hükümler taşımaktadır. Örneğin, hükümlünün cezası infaz edildiği halde; avukatlık, milletvekilliği, devlet memurluğu gibi bazı meslekleri yapması ilgili mesleklerin özel kanunları ile yasaklanmıştır. Hükümlünün bu yasaklılık halinden kurtulmak için mahkemeye başvurarak memnu hakların iadesi kararı alması gerekir.

5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu’nun 13/A maddesinde yer alan, ''5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için, yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilir. Bunun için; Türk Ceza Kanunu'nun 53 üncü maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları saklı kalmak kaydıyla,

a) Mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması,

b) Kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede bir kanaat oluşması gerekir.'' şeklindeki düzenleme dikkate alındığında, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’na eklenen 13/A maddesi gereği memnu hakların iadesi talebinde bulunabilmek

için, öncelikle mahkûm olunan cezanın infaz edilmesi gerekir. Cezanın infaz edilmesinden kastedilen hükümlünün cezaevinden koşullu salıverilerek tahliye edilmesi değildir. Koşullu salıverilen hükümlünün dışardaki denetim süresini de tamamlayarak ceza mahkemesinin mahkûmiyet hükmünde yer alan tüm ceza süresinin infaz edilmesidir. Cezası infaz edilen hükümlü yasaklanmış hakların geri verilmesi talebinde bulunabilir. Memnu hakların iadesi için ikinci şart, cezasının infazından itibaren 3 yıllık bir sürenin geçmiş olmasıdır. Cezanın infazından itibaren 3 yıl geçmemişse yasaklanmış hakların geri verilmesine karar verilemeyecektir. Memnu hakların iadesine karar verilebilmesi için üçüncü şart ise, cezanın infazından başlamak ve cezanın infazından sonra geçirilmesi gereken 3 yıllık süre de dahil olmak üzere bu süre içerisinde hükümlünün yeni bir suç işlememesi ve yaşamını "iyi halli" olarak sürdürdüğüne ilişkin mahkemede kanaat oluşmasıdır.

5352 sayılı Kanun’un 13/A maddesine göre, ister 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’ndan, isterse özel bir Kanun’dan kaynaklansın, kamu hizmetlerinden yasaklanma, memuriyetten mahrumiyet, seçme veya seçilme hakkından yoksun kılınma, yasal kısıtlılık altında bulundurulma, babalık veya kocalık haklarından mahrumiyet, sürücü belgesinin geri alınması, emekli maaşından yoksun kılınma, meslek ve sanatın tatili ve benzeri gerek bir mahkûmiyet sonucu ve gerekse ceza şeklinde hükmedilen her nevi ehliyetsizliklerin memnu hakların iadesi yoluyla bertaraf edilmesine yasal bir engel bulunmadığından, anılan kanun maddesinde açıklanan süreler geçtikten sonra talepte bulunan iyi halli hükümlünün memnu haklarının iade edildiğinin bir kararla tespit edilmesinde zorunluluk bulunmaktadır. Bu nedenle, mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması ve kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede bir kanaat oluşması halinde memnu hakların iadesine karar verilmesi gerekmektedir.

Dosya kapsamına göre, sanığın mahkûmiyet kaydının 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 9, 12... /A ile geçici 2. maddeleri gereğince arşive alınmış olduğu ve aynı Kanun'un 6290 sayılı Kanun ile değişik 12. maddesi gereğince arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren yasaklanmış hakların geri verildiği tarihe göre arşivden silinme süresi hesaplanacağı, somut olayda her ne kadar Mahkemesince verilen ek karar ile, hak yoksunluğunun söz konusu olmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiş ise de; sanık hakkındaki mahkûmiyet kararında herhangi bir hak yoksunluğu yer almasa da, sanığın mahkûmiyetin doğal neticesi olarak yasaklanan hakların geri verilmesi talebinde bulunulabileceği ve hakkında adli sicil arşiv kaydının bulunmasının yasaklanmış hak kavramına dahil olduğu, mahkemesince yapılacak değerlendirmede sanığın daha sonra yeni bir suç işleyip işlemediği incelenerek, hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda kanaate ulaşılması durumunda yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesi, Kanun'a aykırı olup kanun yararına bozma istemi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

B. İstanbul Anadolu 53.Asliye Ceza Mahkemesinin 10.02.2016 tarihli ve 2008/11 Esas, 2008/11 Karar sayılı ek kararının 5271 sayılı CMK'nın 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı CMK'nın 309/4-a maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

16.06.2025 tarihinde karar verildi.