Hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında, eksik inceleme ve tanık beyanlarının güvenilirliğine ilişkin temyiz değerlendirmesi.
Özet: Yargıtay, davacının eksik yatırılan sigorta primlerinin ve ödenmeyen ücretlerinin tespiti istemiyle açtığı hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında, kamu düzenini ilgilendiren bu tür davaların özel bir duyarlılıkla yürütülmesi gerektiğini vurgulayarak, ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinin tarafların sunduğu kanıtlarla yetinip resen araştırma yapmaması, işverenin tüm belge ve kayıtları ile kurum dosyasını, bordroları ve puantaj kayıtlarını getirtmemesi, bildirim yapılan sigortalılar ile tarafsız tanıkların beyanlarını derinlemesine incelememesi ve özellikle davacı öğretmenin Milli Eğitim Bakanlığındaki sicil dosyaları ile sözleşmelerini celp etmeyerek eksik inceleme yapması nedeniyle, hatalı ve yetersiz tanık beyanlarına itibar edilerek verilen kararları bozmuştur.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1258 E., 2024/2522 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 13. İş MahkemesiSAYISI : 2014/2889 E., 2022/289 K.Bölge Adliye Mahkemesi davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 20.07.20 13... .10.2013 tarihleri ara dönemde primlerinin kazanca göre az yatırıldığını, davacının 20.09.20 13... .02.2014 arasında 3000,00 TL ücret aldığı, 3.000,00 TL ile çalışılan dönemde 53 günlük maaşının işverene gönderilen ihtarnameye rağmen ödenmediğini belirterek, davacının 20.07.20 13... .10.2013 tarihleri arasında; eksik yatırılan sigorta priminin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.II. CEVAPDavalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; görev, yetki, husumet ve düşürücü süre yönünden itirazda bulunduğunu beyanla, davanın reddini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, hizmet tespiti ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.4. Davacı, davalı şirkette 20.07.20 13... .10.2013 tarihleri arasında; yani bu durumda işten çıkış tarihinden sonra 3 ay kadar daha çalıştığını iddia etmiş olup mahkemece 2 tanık beyanına göre karar verilmiş ise de; tanıklardan ... davacı işten çıktıktan sonra 28.10.2013 tarihinden sonra davalı iş yerinde bildirimi olup beyanları görgüye dayalı değildir. Diğer tanık ... ise iddiaları aşar şekilde beyanda bulunmuştur. Hal böyle iken anılan tanıkların beyanlarına itibar edilemez. Mahkemece öncelikle öğretmen olan davacının Milli Eğitim Bakanlığında bulunan sicil dosyaları, sözleşmeleri, ders programları celp edilmeli talep konusu dönemde yeteri kadar bordro tanığı tespit edilip dinlenmeli ve sonuca göre karar verilmesi gerekir iken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hukuka ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle,1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.