Kamulaştırma Kanununa dayalı irtifak hakkı bedeli tespiti ve tescili davasında davacı idarenin bilirkişi raporu, bedelin fahişliği ve objektif değer artış oranına ilişkin itirazlarının temyiz incelemesi.
Özet: Davacı idare tarafından kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinin ardından, davacı idarenin bilirkişi raporundaki eksiklikler, bedelin fahiş olduğu ve objektif değer artışının hatalı uygulandığı yönündeki istinaf başvurusu, Bölge Adliye Mahkemesince arazinin net gelirine göre değer tespiti, ürün münavebesi, kapitalizasyon faizi, dava tarihi verileri ve güzergah dikkate alınarak yapılan değer düşüklüğü oranı ile emsal taşınmazlarla kıyaslama sonucu belirlenen %35 objektif değer artışı ve metrekare birim fiyatının makul olduğu gerekçeleriyle esastan reddedilmiş ve bu karar davacı idarece temyiz edilmiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1090 Esas, 2025/513 KararDAVA TARİHİ : 12.04.2022KARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Geyve 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/254 Esas, 2023/232 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 36... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, taşınmazın nitelikleri göz önüne alındığında objektif değer artışı verilmemesi gerektiğini, bedelin fahiş olduğunu, idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf talebinde bulunmuştur.C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değerinin tespit edilmesinde, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda İlçe ... ve ... Müdürlüğünce mutat ürün olduğu bildirilen enginarın münavebeye esas alınmasında, kapitalizasyon faizinin %4,5 oranında belirlenmesinde, dava tarihi olan 2022 yılı İlçe ... ve ... Müdürlüğü verilerinin hükme esas alınmasında, daimi irtifak hattının geçtiği güzergâh dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı dava konusu taşınmazlara yakın bir konumda bulunan ... Mahallesi 1 37... parsel nolu taşınmaz için öngörülen %65 objektif değer artış oranının Dairelerinin 2024/482 Esas sayılı dosyasında uygun bulunarak istinaf incelemesinden geçtiği, yine aynı bölgede olan 1 18... parsel nolu taşınmaz için öngörülen %65 objektif değer artış oranının Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 2022/2716 Esas, 2024/1091 Karar sayılı kararı ile yine 1 63... parsel sayılı taşınmaz için öngörülen %70 objektif değer artış oranının, Dairelerinin 2024/476 Esas sayılı dosyasında, 1 16... parsel sayılı taşınmaz için öngörülen %75 objektif değer artış oranının Dairelerinin 2024/463 Esas, 1 31... parsel sayılı taşınmaz için öngörülen %100 objektif değer artış oranının Dairelerinin 2024/536 Esas sayılı dosyalarında uygun görüldüğü, bu parseller ile dava konusu taşınmazın konum ve nitelikleri karşılaştırıldığında eldeki davada davaya konu olan taşınmaz bakımından takdir edilen %35 objektif değer artırıcı unsur oranının davalı idarenin iddia ettiği gibi yüksek olmadığı, dava konusu taşınmaz için neticeten takdir edilen metrekare birim fiyatının makul olduğu gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde temyiz edenin sıfatı gözetilerek bir isabetsizlik görülmemiştir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,20.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.