zilyetlikle kazanım koşullarının eksik incelenmesi nedeniyle bozulan tapu iptali ve tescil davasında, bozmaya uyularak bölge adliye mahkemesince verilen karar.

Zilyetlikle Kazanım Koşullarının Eksik İncelenmesi Nedeniyle Bozulan Tapu İptali ve Tescil Davasında, Bozmaya Uyularak Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Karar.

Özet: Davacının, hazine adına tescilli taşınmazları zilyetlikle iktisap talebiyle açtığı tapu iptali ve tescil davasında, ilk derece mahkemesinin davacı lehine verdiği karar istinaf edilmiş, bölge adliye mahkemesinin kararı ise Yargıtay tarafından belirli parsel bölümleri için zilyetlik koşullarının eksik incelenmesi nedeniyle kısmen bozulmuştur; bölge adliye mahkemesinin bu bozmaya uyarak, özellikle çekişmeli parselin bir bölümü üzerinde zilyetlikle kazanım koşullarını yeniden değerlendirerek verdiği kararın temyiz incelemesi yapılmaktadır.

1. Hukuk Dairesi 2025/2197 E. , 2025/4685 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/852 E., 2025/435 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Midyat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/146 E., 2019/542 K.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili ile davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ...; ... Mahallesinde bulunan 1 08... , 244, 2 48... parsel sayılı taşınmazların kadastro çalışmaları sırasında davalı Hazine adına tespit ve tescil edildiğini, ne var ki taşınmazların uzun yıllardır malik sıfatıyla zilyetliğinde olduğunu ileri sürerek tapu kayıtlarının iptali ile adına tescilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili; zilyetlikle taşınmaz edinimine ilişkin yasal koşulların oluşmadığını, taşınmazlar üzerinde ekonomik amaca uygun tasarrufun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacı yararına zilyetlikle kazanım şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda yöntemince araştırma ve inceleme yapılması gereğine değinilen kaldırma kararı uyarınca yapılan yargılama sonucunda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile; davacı yararına çekişmeli taşınmaz bölümleri üzerinde zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 1 08... parselin tamamının, 1 08... parsel numaralı taşınmazın teknik bilirkişi raporunda (G) harfiyle gösterilen 3.524,88 metrekare yüz ölçümündeki kısmının, 1 08... parsel numaralı taşınmazın (D) harfiyle gösterilen 13.084,38 metrekare yüz ölçümündeki kısmının, 1 08... parsel numaralı taşınmazın (A) harfiyle gösterilen 32.947,24 metrekare ve (B) harfiyle gösterilen 13.256,21 metrekare yüz ölçümündeki kısımlarının tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

Mahkemenin kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından istinaf isteminde bulunulması üzerine, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 28.05.2021 tarihli ve 2019/1803 Esas, 2021/688 Karar sayılı kararıyla; toplanan delillere göre çekişmeli taşınmaz bölümleri yönünden davacı yararına zilyetlikle taşınmazın iktisabına ilişkin yasal şartların oluştuğu, ancak kamu düzeni yönünden yapılan inceleme neticesinde çekişmeli 1 08... parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişi raporunda (D) harfi ile gösterilen bölümünün bu parselden ifrazı ile davacı adına tescili neticesinde, aynı taşınmazın (E) ve (F) harfi ile gösterilen kısımlarının bağımsız parsel haline geldiği gözetilmeksizin bu bölümler yönünden hüküm kurulmamasının isabetsiz olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine, kamu düzeni gereği İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın esasına ilişkin yeniden hüküm kurulması suretiyle davanın kabulüne, 1 08... parselin tamamının, 1 08... parsel numaralı taşınmazın teknik bilirkişi raporunda (G) harfiyle gösterilen 3.524,88 metrekare yüz ölçümündeki kısmının, 1 08... parsel numaralı taşınmazın (D) harfiyle gösterilen 13.084,38 metrekare yüz ölçümündeki kısmının, 1 08... parsel numaralı taşınmazın (A) harfiyle gösterilen 32.947,24 metrekare ve (B) harfiyle gösterilen 13.256,21 metrekare yüz ölçümündeki kısımlarının tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, 1 08... parselin (F) harfiyle gösterilen 59.293,16 metrekare yüz ölçümündeki kısmının aynı parsel numarasıyla, (E) harfiyle gösterilen 36.705,74 metrekare yüz ölçümündeki kısmının ise aynı adada yeni bir parsel numarası verilerek davalı Hazine üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesi kararının süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 04.07.2023 tarihli ve 2023/3545 Esas, 2023/3931 Karar sayılı kararıyla; dava konusu 1 08... , 2 44... parsel sayılı taşınmazların çekişmeli bölümleri yönünden davacı lehine zilyetlik koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı; ne var ki dava konusu 1 08... parsel sayılı taşınmazda bulunan (A) ve (B) harfi ile gösterilen bölümleri yönünden kullanım durumu ve zilyetlikle kazanım koşulları yönünden eksik araştırma ve inceleme sonucunda hüküm kurulduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının, 1 08... parselin çekişmeli bölümleri yönünden bozulmasına hükmedilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; toplanan delillere göre bozma kararına konu olan 1 08... parsel sayılı taşınmazın (A) harfi ile gösterilen bölümü yönünden zilyetlikle kazanma koşullarının davacı yararına oluştuğu, (B) harfi ile gösterilen bölüm yönünden ise iddianın ispat edilemediği, davaya konu diğer taşınmaz bölümleri yönünden ise davalı tarafın temyiz itirazlarının daha evvel reddedildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 1 08... parselin tamamının, 1 08... parsel numaralı taşınmazın teknik bilirkişi raporunda (G) harfiyle gösterilen 3.524,88 metrekare yüz ölçümündeki 1 08... parsel numaralı taşınmazın (D) harfiyle gösterilen 13.084,38 metrekare yüz ölçümündeki 1 08... parsel numaralı taşınmazın (A) harfiyle gösterilen 32.947,24 metrekare yüz ölçümündeki kısımlarının tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, 1 08... parselin bilirkişi raporunda (B) harfiyle gösterilen 13.256,21 metrekare yüz ölçümündeki bölümü yönünden davanın reddine, 1 08... parselin (F) harfiyle gösterilen 59.293,16 metrekare yüz ölçümündeki kısmının aynı parsel numarasıyla, (E) harfiyle gösterilen 36.705,74 metrekare yüz ölçümündeki kısmının ise aynı adada yeni bir parsel numarası verilerek davalı Hazine üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddine karar verilen 1 08... parselin bilirkişi raporunda (B) harfiyle gösterilen 13.256,21 metrekare yüz ölçümündeki bölümü yönünden hükmüne uyulan bozma kararı uyarınca yapılan keşif sonucunda alınan bilirkişi raporları ile tanık ve yerel bilirkişi beyanları uyarınca davanın ispat edildiğini, buna rağmen davanın reddine hükmedildiğini, kararın isabetsiz olduğunu belirterek bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı Hazine vekili; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, dava konusu taşınmazların nitelikleri itibariyle zilyetlikle iktisabı mümkün olmayan yerlerden olduklarını, bilirkişi raporlarının eksik olduğunu, hükme esas alınamayacaklarını, davacının nizasız ve fasılasız zilyetliğini ispat edemediğini, tanık ve yerel bilirkişilerin tarafsız beyan sunmadıklarını, hava fotoğraflarından yöntemince istifade edilmediğini, belgesiz norm sınırı yönünden araştırma yapılmadığını, yargılama giderleri ve harçların da hatalı tespit edildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Dava, kadastro öncesi imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. Kadastro sonucunda, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 1 08... , 2 44... parsel sayılı taşınmazlar ham toprak vasfıyla Hazine adına tespit ve tescil edilmiş, 1 08... parsel ise ham toprak vasfıyla Hazine adına tespit edilmiş, askı ilan süresi içerisinde dava dışı ... tarafından tespite itiraz edilmesi üzerine taşınmaz hükmen ifraz edilmiş, davacının iddiasına konu bölüm hükmen ifrazen tesis edilen 1 08... parsel sayılı taşınmazın hudutları içerisinde sınırlandırılmıştır. Davacı TMK'nın 713/1, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddelerine dayalı olarak tapu iptali ve tescil talebinde bulunmuş, Mahkemece bozma kararına uyularak yazılı şekilde karar verilmiştir.

3. Davacı vekilinin temyiz itirazları incelendiğinde, dava konusu 1 08... parsel sayılı taşınmazın hükme esas fen bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümünün eski tarihli hava fotoğraflarına göre tarımsal faaliyet yapılmayan yerlerden olduğunun anlaşıldığı, yine dosya arasında yer alan bilirkişi raporuna göre imar-ihyasının tamamlanmadığı ve üzerinde tarımsal faaliyet yapılmadığına kanaat edildiği, hal böyle olunca taşınmaz üzerinde davacı yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğu hususunun ispat edilemediği tespit edildiğinden, davacı vekilinin temyiz itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

4. 1 08... parselin tamamı, 1 08... parsel numaralı taşınmazın teknik bilirkişi raporunda (G) harfiyle gösterilen 3.524,88 metrekare yüz ölçümündeki kısmı ile 1 08... parsel numaralı taşınmazın (D) harfiyle gösterilen 13.084,38 metrekare yüz ölçümündeki bölümü yönünden bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan hususların yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı gözetilerek davalı Hazine vekilinin bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının yerinde olmadığı belirlenmiştir.

5. Davalı Hazine vekilinin 1 08... parselin teknik bilirkişi raporunda (A) ile gösterilen bölümüne ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince, dosya arasında yer alan bilirkişi raporuna göre dava konusu taşınmaz bölümü üzerinde kendiliğinden yetişen yabani ağaçların bulunduğu, taşlık oranının ve eğiminin fazla olduğunun tespit edildiği, öte yandan hava fotoğraflarının incelenmesi suretiyle düzenlenen bilirkişi raporuna göre ise taşınmazın kısım kısım kayalık ve taşlık vaziyette görüldüğü saptanmıştır. Öte yandan, hava fotoğraflarının bilirkişi raporuna ekli suretleri incelendiğinde ise çekişmeli taşınmaz bölümünün 1 08... parselin geri kalan bölümü ile arasında ayırıcı sınıra rastlanmadığı gibi taşınmaz üzerinde kendiliğinden yetişen yabani ağaçlar dışında ekonomik amaca uygun zilyetlik kabul edilebilecek bir tarımsal faaliyetin de bulunmadığı görülmektedir. Şu halde, objektif nitelikteki eylemli duruma aykırı düşen subjektif nitelikteki yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile olayın oluşuna ve maddi gerçeğe aykırı bilirkişi raporlarına değer verilmesi olanaksızdır. Bu verilere göre hükme dayanak yapılan yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile uzman ziraat mühendisi bilirkişinin dava konusu taşınmazı bölümü üzerinde davacı yararına mülk edinme koşullarının oluştuğu yolundaki raporunun yasal bir dayanağı bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca, 1 08... parselin teknik bilirkişi raporunda (A) ile gösterilen bölümü yönünden de davacı yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğu hususunun ispat edilemediği anlaşılmakla davanın reddine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulü doğru görülmemiş, davalı Hazine vekilinin bu yöne değinen temyiz itirazlarına yerinde bulunmuştur.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının değinilen yönden kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına; peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

23.10.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.