Hizmetlerin fiili olmaması nedeniyle kurum işlemi iptali davasında, fiili çalışmanın tespitine yönelik yetersiz araştırma sebebiyle İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının bozulmasına karar verilmiştir.
Özet: Yüksek Mahkeme, bir kurum tarafından iptal edilen hizmetlerin fiili çalışmaya dayandığının tespiti istemiyle açılan davada, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin davacının lehine verdiği kararı, kamu düzenini ilgilendiren bu tür uyuşmazlıklarda yeterli resen araştırma yapılmadığı gerekçesiyle bozmuştur; zira davacının hangi işleri, kimlerle, nerede yaptığı detaylı olarak belirlenmemiş, ilgili tanıklar tespit edilip dinlenmemiş, ceza dosyası ile benzer davalardaki beyanlar incelenmemiş olup, bu eksikliklerin giderilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine karar vermiştir.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/746 E., 2024/1737 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: ... İş MahkemesiSAYISI : 2022/41 E., 2023/252 K.Taraflar arasındaki hizmetlerin fiili olmamasından kaynaklı Kurum işlemi iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne, dair karar verilmiştir.Kararın, davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili; Kurum işleminin yerinde olmadığından bahisle, iptal edilen hizmetlerinin fiili çalışmaya dayandığının tespitini talep ve dava etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili, davacının iptal edilen çalışmalarının fiili olmadığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesince, davacının davasının kabulü ile davacının davalı ...'a ait iş yerinde 01.04.2007 - 20.11.2013 tarihleri arasındaki hizmetinin fiili ve gerçek çalışmaya dayandığının tespitine, aksi Kurum işleminin iptaline dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, dayanak tanık beyanlarındaki çelişkilerde mahkemece gözardı edildiğini, davanın reddine dair karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmetlerin fiili olmadığına dair Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.Eldeki davada, davacının iptal edilen hizmetlerinin yargılama sonucunda kabulüne dair hüküm kurulmuş ise de, Mahkemece yapılan araştırma hüküm kurmaya elverişli değildir. Davanın somutlaştırılması kapsamında, davacının beyanı alınmak suretiyle, hangi tarihlerde, hangi adreslerde, kimlerle, ne iş yaptığı, hangi müşterilere hizmet verdiği tespit edilmelidir. Mahkemece, davacının evrak getir götür işleri yaptığı kabul edildiğine göre, hangi evrakları kimlere götürdüğü, hangi noterlerle, hangi kurumlarla çalıştığı, hangi mükelleflerle çalıştığı, hangi vergi dairlerine gittiği sorulmak suretiyle, bunlardan muhattap olduğu kişilerin isimlerini bildirmesi istenilmeli, tespit edilenlerin tanık olarak beyanlarına başvurulmalı, re 'sen araştırılmak suretiyle tanıklar belirlenerek, davacının fiili çalışması konusunda beyanlarına başvurulmalı, ceza dosyası celp edilerek tanık beyanları irdelenmeli, soruşturma kapsamında başka sigortalıların da iptaline dair dava açılmış ise tespit edilerek, o davalarda verilen beyanlar da dikkate alınarak, karar verilmesi gerekmektedir.Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.VI.KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının, BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,24.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.