Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, sulu tarım arazisinin değerlemesi, bilirkişi raporu ve istinaf sonrası temyiz incelemesi sonucu verilen karar.
Özet: Taraflar arasında açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararının taraflarca birden çok kez istinaf edilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında kullanılan kapitalizasyon faiz oranı, objektif değer artışı ve bilirkişi raporundaki değerlendirmeler gibi konulardaki itirazlar incelenerek kısmen düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulması üzerine, davacı idarenin bu kararı temyiz ederek kamulaştırma bedelinin hesaplanmasındaki yöntemlerin hatalı olduğunu ileri sürdüğü bir davadır.
5. Hukuk Dairesi         2025/5587 E.  ,  2025/13742 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/1772 Esas, 2025/193 Karar
KARAR: Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2023/370 Esas, 2024/180 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili ile göl alanı olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar ... vd. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Siirt ili, ... ilçesi, ... köyü 1 21... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili ile göl alanı olarak terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalılara derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, taşınmaz baraj gölü sahasında kaldığından 3402 sayılı Kadastro Kanun'un 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca göl alanı olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faiz oranının eksik inceleme sonucu %5 olarak uygulandığını, objektif değer artışı uygulanmasının hatalı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda verim ve fiyatların yüksek alınıp, masrafların düşük alınarak taşınmazın değerinin yükseltildiğini, münavebe ürünlerinin ve uygulama yılının hatalı olduğunu, kamulaştırma bedelinin derhal ödenmemesine karar verilmesinin ve kararın kesnileşinceye kadar faiz uygulanmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.
2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, bilirkişilerce kaldırma öncesi taşınmazın kapama nar olarak değerlendirilip, kaldırma sonrası sulu tarım arazisi olarak değerlendirmesinin ve taşınmaz üzerindeki yapıların değerlendirmeye alınmamasının hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının yüksek uygulandığını, %4 oranında uygulanması gerektiğini, objektif değer artışın düşük belirlendiği ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içindeki bilirkişi raporu, bilgi ve belgelere göre, dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmaza net gelir yöntemine göre değer biçilmesinde ve dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak gelir metoduna göre belirlenen metrekare birim fiyatına uygun objektif değer artış oranı uygulanarak kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında ve dava konusu taşınmaz üzerinde kamulaştırma aksı ilanından sonra dikilen ağaçlara ve havuza değer verilmemesinde bir isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek ve davalılar ...'nun İlk Derece Mahkemesinin 23.05.2019 tarihli birinci kararına ve 11.01.2022 tarihli ikinci kararına karşı istinaf yoluna başvurmadığı, bu nedenle bu davalı yönünden davacı idarenin kazanılmış hakkı bulunduğunu ve İlk Derece Mahkemesince davacı idarenin kazanılmış hakkına göre toplam kamulaştırma bedelinin belirlendiği, ancak idarenin kazanılmış hakkının kamulaştırma bedeli ile sınırlı olmayıp, ayrıca faiz yönünden de kazanılmış hakkının olduğu, davalı ... yönünden kazanılmış hak gözetilerek kamulaştırma bedeli ve faiz yönünden ayrı hüküm kurulması gerekirken tüm davalıları kapsayacak şekilde faiz yönünden hüküm kurularak davacı idarenin kazanılmış hakkının gözetilmemesi hatalı olduğu gerekçesi ile davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne karar verilerek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında vekâlet ücretinin yanlış yazılması ile resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü gerekçeler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki Siirt ili, ... ilçesi, ... köyü 1 21... parsel sayılı dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalılara hisseleri oranında ödenmesi, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile idare adına tescili ile göl alanı olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vd. vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki belirtilen husus dışında kalan temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
4. Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında davacı idare aleyhine hükmedilen vekâlet ücretinin hatalı yazılması doğru değildir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyannca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 2 nci bölümünde yer alan 9 uncu bendinin (b) harfi ile gösterilen alt b bendinde yer alan "30.900,00 TL" ibaresinin hükümden çıkartılması, yerine "30.000,00 TL" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.