hırsızlık ve mala zarar verme suçlarında bölge adliye mahkemesinin kanuni dayanak olmaksızın verdiği bozma kararının yargıtayca hükümsüz sayılması.

Hırsızlık ve mala zarar verme suçlarında Bölge Adliye Mahkemesinin kanuni dayanak olmaksızın verdiği bozma kararının Yargıtayca hükümsüz sayılması.

Özet: Yüksek mahkeme, bölge adliye mahkemesinin hırsızlık ve mala zarar verme suçlarından verilen ilk derece mahkemesi mahkûmiyet hükümlerini, zararın tespiti ve etkin pişmanlık hükümlerinin değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle dosya üzerinden bozma kararı vermesinin, Ceza Muhakemesi Kanununun 280/1-(e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak belirtilen ve duruşma açmadan bozmaya imkan tanıyan haller arasında yer almaması nedeniyle yasal dayanaktan yoksun olduğunu, bu durumun hukuka açıkça aykırılık oluşturarak sanığın temyiz hakkını kısıtladığını ve bölge adliye mahkemesinin bu şekilde verdiği kararın hükümsüz olduğunu belirtmiştir.

2. Ceza Dairesi 2023/14773 E. , 2025/19859 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2023/775 E., 2023/281 K.

SUÇLAR : Hırsızlık, mala zarar verme

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddine, temyiz isteminin reddine

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk derece mahkemesince sanık hakkında hırsızlık ve mala zarar verme suçlarından verilen mahkûmiyet hükümlerine yönelik Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 10.10.2022 tarihli ve 2022/3159 Esas, 2022/2508 Karar sayılı kararı ile yapılan istinaf incelemesi neticesinde mahkûmiyet hükümlerinin bozulmasına karar verildiği, ancak Bölge Adliye Mahkemesince dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı vermesinin yasal dayanağı bulunmadığı böylece sanık hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükmün de temyizi kabil olduğu belirlenerek, 13.03.2023 tarihli temyiz isteminin reddine dair ek karar kaldırılarak yapılan incelemede;

İlk Derece Mahkemesince hırsızlık suçundan verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

5271 sayılı Kanun’un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek; sanık müdafiinin temyiz isteminin, “zararı karşılama olanağının tanınmadığına, TCK'nın 143. maddesinin uygulanmaması gerektiğine, aynı Kanun'un 58. maddesinin uygulanmasının yasaya aykırı olduğuna, sanığın temyiz isteminin ise, şikâyetten vazgeçildiğine, uzlaşmak istediğine” yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde bölge adliye mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre Adana 39. Asliye Ceza Mahkemesinin, 16.06.2022 tarihli ve 2022/152 Esas, 2022/390 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükümlerine yönelik sanık ve müdafiinin istinaf istemi üzerine yapılan inceleme neticesinde, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 10.10.2022 tarihli ve 2022/3159 Esas, 2022/2508 Karar sayılı kararı ile “...hırsızlık ve mala zarar verme suçlarına ilişkin gerçek zarar miktarının konusunda uzman bilirkişiye hesaplattırılması ve sanığa her bir suça ilişkin sebep olduğu zarar miktarları ayrı ayrı bildirilerek zararı karşılaması için makûl bir süre verilmesi, ödeme için yer ve imkan sağlanması, zararı gidermesi halinde sonucuna göre sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı tespit edilip, hukuki durumunun belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesinden” bahisle hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararında belirtilen hukuka aykırılığın aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,

Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “… bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 10.10.2022 tarihli ve 2022/3159 Esas, 2022/2508 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen Adana 39. Asliye Ceza Mahkemesinin, 22.12.2022 tarihli ve 2022/602 Esas, 2022/751 Karar sayılı kararının hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ve müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğnâme'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 06.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.