bursa 4. asliye ticaret mahkemesinin, ticari ilişkiden kaynaklanan çalınan çeklerin istirdadı davasında faktoring şirketinin istihbarat ve kötüniyetli iktisap yükümlülüğünü inceleyen gerekçeli kararı.

Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin, ticari ilişkiden kaynaklanan çalınan çeklerin istirdadı davasında faktoring şirketinin istihbarat ve kötüniyetli iktisap yükümlülüğünü inceleyen gerekçeli kararı.

Özet: Davacının muhasebe çalışanı tarafından çalınan çeklerin iadesini talep ettiği ticari bir istirdat davasında, mahkeme, davalı tarafın çekleri iktisap ederken Türk Ticaret Kanununun kötü niyet veya ağır kusur hallerini düzenleyen maddesi ile finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerini ilgilendiren yasal düzenlemeler ve faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkındaki yönetmelik hükümleri doğrultusunda gerekli istihbarat çalışmasını, fatura teyidini ve mali durum değerlendirmesini yapıp yapmadığını, dolayısıyla çekleri iyi niyetle ve gerekli özeni göstererek iktisap edip etmediğini inceleyerek, çalınan çeklerin bedelinin davalıdan tahsili talebine ilişkin yargılamaya devam etmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 18/02/2026

KARAR TARİHİ : 20/02/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 20/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı Vekili Dava Dilekçesinde özetle; davacının ticari ilişkisi içerisinde olduğu ... Kaplama ... San. Ve Tic. Ve Tic. Ltd. Şti.'den çek tahsili makbuzu ile almış olduğu dava konusu çeklerin davacının muhasebe çalışanı tarafından çalındığını, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/596 esas sayılı dosyası ile kıymetli evrak iptali ( çek iptali ) davası açıldığını, çeklerin ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesine ibraz edildiğini, mahkemece tarafların çekin istirdatına ilişkin dava açılması için süre verildiğini verilen süre içerisinde işbu istirdat davasını ikame ettiklerini, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/ esas sayılı dosyası ile teminat mukabilinde ödeme yasağı kararı alındığı, işbu davada teminatsız ödeme yasağı tedbiri kurulmasını beyanla çeklerin toplam bedeli olan 700.000,00-TL'nin ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE;

Dava, çek istirdadı istemine ilişkindir.6102 sayılı TTK.'nin 792. maddesine göre; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez," hükmü düzenlenmiştir.Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, .... Tarafından 04/02/2015 tarihli ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı ve Yönetmelik 11 maddeye göre yürürlük tarihi 01/01/2015 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.04.02.2015 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik" 8/1 madesinde ise; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir. 04.02.2015 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik"in İstihbarat çalışması başlıklı 5 madesinde ise;''(1) Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması;a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,

c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur,'' hükmü düzenlenmiştir.Yine, ... 11. Hukuk Dairesinin 2019/ Esas, 2020/ Karar; 2019/ Esas, 2020/ Karar; 2015/ Esas, 2016/ Karar sayılı ilamlarındaki tespitler doğrultusunda, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri de dikkate alınarak; davalının dava konusu çekleri iktisap ederken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumuna ilişkin değerlendirmede bulunup bulunmadığı ve diğer yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapılması, davalı faktoring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği; salt TTK’nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine dayanılarak karar verilmesinin doğru olmadığı belirtilmiştir. ... 25/11/2021 tarihli ve ... sayılı İhtisas Mahkemelerinin Belirlenmesine İlişkin Kararı uyarınca; anılan ihtisas kararında özel olarak sayılan 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu’ndan kaynaklanan davaların, ihtisas mahkemesinin görev alanına giren ticari davalar arasında gösterildiği anlaşılmaktadır. Bu suretle, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde, yukarıda belirtilen ... ilamları da dikkate alınarak, TTK’nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran faktoring işlemleri bakımından özel hüküm niteliğinde olan 6361 sayılı Kanun ile ilgili Yönetmelik ve ... genelgeleri çerçevesinde incelenmesi, tartışılması ve mutlak suretle değerlendirilmesi zorunlu olduğundan eldeki davada görevli ve yetkili mahkeme ihtisas kararı uyarınca ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesindir. Nitekim, ... BAM 37. HD’nin 2024/ E., 2025/ K.; ... BAM 16. HD’nin 2023/ E., 2023/ K.; ... BAM 13. HD’nin 2023/ E., 2023/ K. sayılı ilamları da bu yöndedir.Bu itibarla, dosyanın ... ihtisas kararında belirtilen ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi edilmek üzere gönderilmesine karar verilmiştir. (... 11. HD’nin 2023/ E., 2023/ K. sayılı Uyuşmazlığın Giderilmesi Kararı)

KARAR : Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Dava dosyasının, görevli ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi edilmek üzere ... Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna, GÖNDERİLMESİNE, Esasın bu şekilde KAPATILMASINA,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 20/02/2026

Katip

✍E-Imzalıdır

Hakim

✍E-Imzalıdır