Uzun süre uygulanmayan imar planı nedeniyle idarenin pasif kalmasının kamulaştırmasız el atma sayıldığı TOKİ aleyhindeki bedel davasında istinaf kararının temyizi.
Özet: Bu hukuki evrak, imar planında rekreasyon alanı olarak ayrılmasına rağmen uzun yıllar uygulanmayan bir taşınmaza davalı idare tarafından pasif kalınarak mülkiyet hakkının özüne müdahale edildiği ve bu durumun kamulaştırmasız el koyma niteliğinde olduğu gerekçesiyle taşınmaz bedelinin tahsilini konu almaktadır. İlk derece mahkemesi, davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı aleyhine davanın kabulüne karar vermiş, istinaf mahkemesi de idarenin bu eylemini kamulaştırmasız el koyma olarak kabul ederek ilk derece mahkemesi kararının esasını onamış, ancak harç ve vekalet ücreti hususlarında düzeltme yaparak yeni bir hüküm kurmuştur. Davalı idare, istinaf kararını temyiz ederek yargılamanın devamını sağlamıştır.
MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/497 Esas, 2025/113 KararKARAR: Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ: Küçükçekmece 7. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2022/27 Esas, 2022/367 KararTaraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı yönünden kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Kararın davalı ... Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın ... Başkanlığı yönünden kabulüne, davalı ... yönünden reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, ..., ... 9 64... parsel sayılı taşınmaza davalı idareler tarafından kamulaştırma yapılmadığı hâlde, fiilen kullanıldığını, bu nedenle taşınmazın bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAP1.Davalı ... Başkanlığı cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın müvekkili idarenin sorumluluğunda olmadığını, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaza idare tarafından el atılmadığını, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... Başkanlığı yönünden kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavalı ... Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza idarece el atılmadığını, taşınmaza fiilen el atan idarenin tespit edilemediğini, hukuki el atılan taşınmazda Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının sorumlu olduğunu, ayrıca kısmen ... tarafından el atıldığını, taşınmaz Kamu Ortaklık Payı parseli olduğundan bedeline hükmedilmeyeceğini, taşınmazın rekreasyon alanında kalması nedeni ile mülkiyet kısıtlaması olmadığını, bedel ve vekâlet ücretinin fahiş belirlendiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın Gecekondu Önleme Bölgesinde 1/1000 ölçekli 22.04.2016 onanlı imar planında rekreasyon alanı olarak ayrıldığı, taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmamış olduğunu, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 gün ve 1/6 sayılı kararı ile Hukuk Genel Kurulu'nun 15.12.2010 tarihli ve 2010/5 - 662 Esas, 2010/651 Karar sayılı kararı da gözetildiğinde, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği ve bu haliyle idarenin eyleminin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip olduğundan, kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucunun, idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibinin, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini isteyebilmesi olduğu açık olduğundan mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı ancak, aleyhine hüküm kurulan davalı idarenin harçtan muaf olmadığı da gözetilerek 16.11.2022 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren 7471 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek 4 üncü madde uyarınca davalı idare aleyhine maktu karar harcına hükmedilerek, davacı yararına da vekâlet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiği belirtilerek davalı ... Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavalı ... Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davalı ... Başkanlığı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.