Kamulaştırılan irtifak hakkı bedelinin tespiti davasında arsa vasfındaki taşınmazın emsal karşılaştırması ile değer tespiti ve davacı idarenin temyiz itirazlarının reddi.
Özet: Kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve idare adına tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararına karşı davacı idare taşınmazın niteliğinin arsa değil tarla olduğu ve bedel tespitinin yüksek olduğu gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuş; ancak Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın arsa vasfında kabul edilerek emsal karşılaştırması ve değer düşüklüğü oranı ile irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde isabetsizlik bulunmadığına hükmederek davacı idarenin başvurusunu esastan reddetmiştir. Davacı idarenin temyiz talebi üzerine, Yüksek Mahkeme de arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak ve irtifak hakkına konu bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının belirlenmesinde bir isabetsizlik görmeyerek bölge adliye mahkemesinin kararını onamıştır.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/904 Esas, 2025/525 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Geyve 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/127 Esas, 2023/64 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 34... ve 4 parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazların gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazlar gerek tapu kaydında gerekse nitelik olarak tarsa vasfında olduğunu ve halen de tarımsal üretim amaçlı kullanıldığını, davaya konu taşınmazın da fiili kullanımı ve nitelikleri gereğince arazi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, dosyaya sunulmuş olan uydu görüntüsünden de görüleceği üzere neredeyse yan yana olan iki taşınmazdan birinin tarla diğerinin arsa olarak değerlendirilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, belirlenen bedelin gerçek değerin çok üstünde olduğunu, hükme esas alınan raporların hukuka aykırı olduğunu, davaya konu taşınmazlar için yapılan hesaplamada kullanılan emsal ile davaya konu taşınmaz üzerinde yapılan karşılaştırma ve bulanan oranların gerçek durumu yansıtmadığını, davaya konu taşınmaza gerçek değerinin çok üzerinde bir değer belirlenmesine neden olduğunu, kamulaştırma bedeline işleyecek faizin başlangıç tarihinin 25.07.2022 olması gerektiğini, müvekkil idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların arsa olarak kabul edilerek 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi çerçevesinde emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle değer biçilmesi, davaya konu taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve su boru hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, bilirkişi heyet raporunun karar vermeye yeterli ve elverişli olduğu anlaşılmakla davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazların niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde temyiz edenin sıfatı gözetilerek bir isabetsizlik görülmemiştir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,20.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.