Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, sulu tarım arazisi değerlemesi, objektif değer artışı ve istinaf kararına idarece yapılan temyiz başvurusu.
Özet: Bitlis ilindeki bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve hazine adına tescili davasında, davacı idarenin talebi üzerine ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararının istinaf edilmesiyle, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından taşınmazın metrekare birim fiyatı ile kamulaştırma bedeli hesaplama yönteminin hukuka uygun olduğu büyük ölçüde onaylanarak, sadece terkin, fen bilirkişi raporu tarihi ve derhal ödeme hükümleri yönünden düzeltmeler yapılarak davanın kabulüne karar verildiği ve bu düzeltilmiş kararın da davacı idare vekili tarafından kamulaştırma bedelinin yüksek olduğu gerekçesiyle temyiz edildiği anlaşılmaktadır.
MAHKEMESİ: Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/2372 Esas, 2025/157 KararKARAR: Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ: ... Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2022/50 Esas, 2023/129 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili ve göl olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bitlis ili, ... ilçesi, ... köyü 1 12... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; idare tarafından yapılan kamulaştırma işleminin usule ve kanuna açıkça aykırı olduğunu, ayrıca daha önce müvekkilinin taşınmazının kamulaştırılması için bedel tespitinin yapıldığını ve yapılan keşifte de müvekkilinin taşınmazının tamamının kamulaştırılması gerektiğinin ortaya konulduğunu, dava konusu taşınmazın sulanan bir arazi olduğunu, yüksek derecede eğimli bir yapıda olduğunu, baraj yapıldıktan sonra, müvekkilin artta kalan taşınmazının sulanamayacağını, sulansa da toprak kaymasına sebep olacağını, tarla vasfına haiz yerlerin parçalanmasının verimliliği düreceği, el koyma kararı ile tespit edilen bedelin çok düşük olduğunu, taşınmaz üzerinde bulunan meyve ağaçları ve diğer ağaçların eksik hesaplandığını, davacının kısmen kamulaştırma talebinin reddine, aksi hâlde taşınmazın tamamının gerçek bedel üzerinden hesaplanmak üzere kamulaştırılmasına, masraf, harç ve giderler ile ücreti vekâletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, Hazine adına tesciline, göl olarak terkinine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, yerel mahkeme kararının eksik inceleme üzerine verildiğini, dava konusu taşınmaz üzerinde takyidatlar var ise değerinin tespitinde göz önünde bulundurulması gerektiğini, davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek istinaf talebinde bulunmuştur.C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11. Maddesinin birinci fıkrası (f) bendi uyarınca o yörede mutat olarak ekilen münavebe ürünleri yonca, buğday, domates, ... fasulye verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilerek taşınmazın metrekare birim fiyatının 43,03 TL olarak hesaplanmasında, hesaplamaya esas alınan ürünler ile kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasında ve taşınmazın bilirkişi raporunda belirtilen niteliği, dosya kapsamından anlaşılan özelliği dikkate alındığında % 15 oranında objektif değer artışı uygulanmasında, taşınmazların niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve yol güzergahı dikkate alınarak kamulaştırmasız el atma bedelinin hesaplanmasında, ağaç bedellerinin makul düzeyde veri aralığında kullanılmasında istinaf edenin sıfatı dikkate alınarak bir isabetsizlik görülmediği; ancak terkin, fen bilirkişi raporunun tarihi ve derhâl ödemeye ilişkin hükümler yönünden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza net gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve uygulanan objektif değer artış oranında bir isabetsizlik görülmemiştir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.