Belediyeden temlik yoluyla devredilen alacağın tahsili için açılan itirazın iptali davasında, bekletici mesele ile alacağın varlığı, farklı inşaat işlerine ilişkin maddi hata ve belediye tüzel kişilik devirlerinin hukuki sonuçları.
Özet: Davacı vekili tarafından, dava dışı bir şirketin davalı belediyedeki alacağının kendisine temlik edildiği iddiasıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebiyle açılan davada, mahkemenin önceki bozma kararına uyarak verdiği kısmen kabul kararı temyiz edilmiş; Yargıtay, temlik işlemine konu alacağın varlığını tespit ederken bekletici mesele yapılan dosyadaki alacağın esas dava konusu sözleşmeden değil, maddi hata ile başka bir içme suyu inşaatı işinden kaynaklandığını belirterek, temlikin dayanağı alacağın farklı bir projeye ait olması nedeniyle yerel mahkeme kararını tekrar bozmuştur.
6. Hukuk Dairesi         2024/3068 E.  ,  2025/3954 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2023/231 E., 2024/415 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ... İnşaat Taahhüt ... İhracat ve ... Şirketi'nin davalı ... Belediye Başkanlığı'nda bulunan 281.000,00 TL alacağının davacıya temlik edildiğini, temlik işleminin davalıya bildirilmesi üzerine davalı tarafından dava dışı şirketin 4. hakediş nedeniyle 1.026.305,00 TL ve 5. hakediş nedeniyle 1.172.920,00 TL alacağının bulunduğunun bildirildiğini, temlik işlemine konu alacağın ödenmemesi üzerine icra takibi başlattıklarını, davalı borçlunun takibe itiraz etmesi nedeniyle takibin durduğunu belirterek Fethiye 1. İcra Dairesi'nin 2009/3428 Esas sayılı dosyasında itirazın iptaline, icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ...'na devredilen ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; dava dışı ... İnşaat Taahhüt ... İhracat ve ... Şirketi'nin alacakları üzerinde başkaca temlik işlemi ile hacizlerin bulunduğunun ve davacının alacağının da sıraya alındığının bildirildiğini, davacının sırasını beklemeksizin takip yaptığını, davacıdan önceki sıralarda yer alan alacakların ödenmesinden sonra davacının ödemesinin yapılabileceğini, takibin ve davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
2. Mahkemenin 13.11.2020 tarihli ara kararı ile dahili davalı olarak eklenen ... vekili cevap dilekçesinde; davaya dahil edilmelerinin mümkün olmadığını, takip tarihi itibari ile borçlu ve dava tarihi itibari ile davalı olan ... Belediye Başkanlığı'nın tüm hak ve alacaklarının 6360 sayılı Kanun gereğince ...'na devredildiğini, dava konusunun dava dışı ... İnşaat Taahhüt ... İhracat ve ... Şirketi'nin yüklenicisi olduğu ...İnşaatı işinden kaynaklandığını, ilgili sözleşmenin tarafı olmadıklarını ve idarelerine devredilebilir nitelikte bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 20.06.2013 tarihli kararı ile dava dışı ... İnşaat Taahhüt ... İhracat ve ... Şirketi'nin davalı ... Belediye Başkanlığı'nda bulunan 281.000,00 TL alacağını davacıya temlik ettiği, yazılı yapılması nedeniyle temliknamenin geçerli olduğu, alacağın temlik edilebilmesi için temlik edenin üçüncü kişide alacağının bulunmasının gerektiği, dava dışı ... İnşaat Taahhüt ... İhracat ve ... Şirketi tarafından davalı ... Belediye Başkanlığı hakkında açılan davanın yüklenicinin edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle reddine karar verildiği, dava dışı şirketin henüz doğmamış bir alacağının temlik edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Mahkemenin 20.06.2013 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine (Kapatılan) Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nce, temlik işlemine konu alacağın çekişmeli olduğu, temlik eden tarafından açılmış bir alacak davasının bulunduğu ve davanın reddine karar verildiği ancak kararın kesinleşmediği, temlik işlemine konu alacağın bulunup bulunmadığının kararın kesinleşmesi ile ortaya çıkacağı, temlik eden tarafından açılan davanın sonucunun beklenmesinin gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş, davalı ... vekilinin karar düzeltme talebi ise 07.03.2016 tarihli karar ile reddedilmiştir.
2.1. Mahkemenin 29.04.2021 tarihli kararı ile davaya konu sözleşmenin tarafı olan ... Belediye Başkanlığı'nın tüzel kişiliğinin sona erdiği ve dava konusu sözleşmenin ... ve Kanalizasyon İdaresi'ne devredildiği, ... Belediye Başkanlığı ve ...'nın taraf sıfatının kalmadığı, bekletici mesele yapılan dosyada temlik eden ... İnşaat Taahhüt ... İhracat ve ... Şirketi'nin sözleşme kapsamında alacaklı olduğunun tespitine karar verildiği, dava dışı şirket tarafından alacağın bir kısmının davacıya temlik edildiği, temlik sözleşmesinin bilgi mahiyetinde davalıya gönderildiği, temlik işlemine konu alacağın kesinleşmiş mahkeme kararı ile sabit olduğu gerekçesiyle davalı ... ve Kanalizasyon İdaresi yönünden davanın kısmen kabulüne, itirazın kısmen iptaline, takibin devamına, davalı ... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
2.2. Mahkemenin 29.04.2021 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili ile davalı ... ve Kanalizasyon İdaresi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce, davaya konu temlik işlemine konu sözleşmenin ...İnşaatı sözleşmesine ilişkin olduğu, ancak Dairemizce maddi hata ile sonucu beklenilmesi gerektiği belirtilen dosyadaki alacağın ise ... İçme ...İnşaatı İşi'ne ilişkin olduğu, dosyalar arasında bağlantı bulunmamasına rağmen maddi hataya dayalı olarak bu hususun bozma konusu yapıldığı ve bu durumun kazanılmış hak ilkesinin istisnası olduğu, mahkemece yapılması gereken işin sözleşmenin tarafı olan belediyenin kapatılması nedeniyle sözleşme konusu işin kime devredildiğinin araştırılması ile sözleşmenin devredildiği taraf davaya dahil edilmek suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilerek ve kazanılmış hakkın istisnası gözetilmek suretiyle karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
3. Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... Belediye Başkanlığı'nın tüzel kişiliğinin sona erdiği, hak ve borçları ile ...'na devredildiğine kanaat edinildiği, davalı ... ve Kanalizasyon İdaresi'nin dava dışı şirket ile imzalanan sözleşmenin tarafı olmadığı gibi tüzel kişiliği sona eren belediyenin hak ve alacaklarının da devredildiği kurum olmadığı, alınan bilirkişi raporuna göre davacının dava dışı şirketten alacağının bulunduğu, bu alacağına karşılık olarak dava dışı şirketin tüzel kişiliği sona eren ... Belediye Başkanlığı'nda bulunan alacağını yazılı olarak davacıya temlik ettiği gerekçesiyle davalı ... ve Kanalizasyon İdaresi yönünden taraf ehliyeti (pasif husumet) yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... yönünden davanın kısmen kabulüne, itirazın kısmen iptaline, takibin 281.000,00 TL alacak yönünden devamına, icra inkâr tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; icra inkâr tazminatına hükmedilmesi şartlarının oluştuğunu, hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, icra takibine haksız itiraz edildiğinin tespiti nedeniyle yararlarına % 40 oranında icra inkâr tazminatına hükmedilmesinin gerektiğini, ... ve Kanalizasyon İdaresi'nin mahkemece davaya dahil edildiğini, taraflarınca yöneltilen bir husumetin bulunmadığını ancak temlik işlemine konu sözleşmenin içme suyu şebekesi yapımından kaynaklanması nedeniyle taraf ehliyetinin bulunduğunu, taraf ehliyeti (pasif husumet) nedeniyle davanın reddinin yerinde olmadığını, ayrıca mahkemece dosyaya taraf olarak eklenen ve hakkındaki dava taraf ehliyeti (pasif husumet) nedeniyle reddedilen davalı ... ve Kanalizasyon İdaresi yararına vekalet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu beyan etmektedir.
2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; 6360 sayılı Kanun kapsamında ... Belediye Başkanlığı'nın tüzel kişiliğinin sona erdiğini ve davalı ...'na katıldığını ancak ... Belediye Başkanlığı'na ait tüm taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçlarının devri anlamına gelmediğini, devir nedeniyle oluşturulan devir tasfiye komisyonu tarafından düzenlenen tutanaklarda dava konusu işe ilişkin herhangi bir hususun bulunmadığını, davacı ile de aralarında alacak doğuracak bir işlem olmadığını, temliknameye konu alacağın dava dışı şirket ile ... Belediye Başkanlığı arasında imzalanan 23.02.2006 tarihli sözleşmeden kaynaklandığını, bu hali ile taraf ehliyetlerinin (pasif husumet) bulunmadığını, sözleşme konusu işin niteliği gereği ... ve Kanalizasyon İdaresi'ne devredilmesinin gerektiğini, dava dışı şirketin ... Belediye Başkanlığı'nda doğan bir alacağının bulunup bulunmadığının tespit edilmediğini, doğmamış alacağın temlik edilmesinin mümkün olmadığını, benzer mahiyetteki davalarda davalı sıfatının ... ve Kanalizasyon İdaresi'ne yöneltildiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesine konu alacağın temlik edilmesi nedenine dayalı başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olmasına, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı ... vekilinin tüm, davacı vekilinin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz sebepleri yerinde görülmemiş ve reddine karar vermek gerekmiştir.
2. Davacı tarafından ... ve Kanazilasyon İdaresi hakkında dava açılmamıştır. Yargılama aşamasında mahkemece re'sen davaya taraf olarak eklenmesine karar verilmiştir. Yapılan yargılama sonucunda ise taraf ehliyeti (pasif husumet) yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Bu hali ile belirtilen davalının dosyada taraf olarak yer almasında davacının bir kusuru bulunmamaktadır. Davalı ... ve Kanalizasyon İdaresi yararına vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olmuş, kararın bozulması gerekmiştir.
Ne var ki, yapılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2. maddesinin atfı ile uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438/7. maddesi uyarınca hükmün aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanması gerekmiştir.
VI. KARAR
1. Yukarıda (1) no.lu bentte açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin tüm, davacı vekilinin ise diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Yukarıda (2) no.lu bentte açıklanan sebeplerle davacı vekilinin davalı ... ve Kanalizasyon İdaresi yararına vekalet ücretine hükmedilmesi yönünden temyiz itirazlarının kabulü ile Fethiye 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 07.03.2024 tarihli ve 2023/231 Esas, 2024/415 Karar sayılı kararının hüküm fıkrasının (10) no.lu bendinin hüküm fıkrasından çıkarılması ve yerine "Davalı ... ve Kanalizasyon İdaresi yararına vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına" ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine,
Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
19.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.