Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında davacı idarenin değerleme itirazları üzerine temyiz incelemesi.
Özet: Davacı idare tarafından açılan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesi talebi kabul ederek bedel tespiti ve tescile karar vermiş; davacı idare, taşınmazın tarla niteliği taşıması ve belirlenen bedelin gerçek değerin çok üzerinde olması, emsal karşılaştırmaları ve hesaplama yöntemlerinin hukuka aykırı olduğu iddialarıyla kararı istinaf etse de, bölge adliye mahkemesi bilirkişi raporundaki emsal, birim fiyat, yapı bedeli ve değer azalışı hesaplamalarının yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddetmiş ve bu karar davacı idare tarafından temyiz edilmiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1107 Esas, 2024/2168 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Geyve 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/198 Esas, 2023/98 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 19... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmaz gerek tapu kaydında gerekse nitelik olarak tarla vasfında olduğunu ve halen de tarımsal üretim amaçlı kullanıldığını, davaya konu taşınmazın fiili kullanımı ve nitelikleri gereğince arazi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, dosyaya sunmuş oldukları uydu görüntüsünden de görüleceği üzere neredeyse yan yana olan iki taşınmazdan birinin tarla diğerinin arsa olarak değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olmadığını, belirlenen bedelin gerçek değerin çok üstünde olup hükme esas alınan raporların hukuka aykırı olduğunu, hesaplamalarda kullanılan emsal ile davaya konu taşınmaz üzerinde yapılan karşılaştırma ve bulunan oranların gerçek durumu yansıtmamakta olup davaya konu taşınmaza gerçek değerinin çok üzerinde bir değer belirlenmesine neden olduğunu irtifak bedeli hesaplanırken değer azalışının taşınmaz eklentileri de dahil edilerek hesaplanmasının hukuka aykırı olduğunu, yapıların metrekarelerinin fen raporunda gösterilmemiş olup bu açıdan hesap raporunun denetlenebilir olmadığını, fen raporunun bu açıdan detaylı şekilde düzenlenmesi gerektiğini, davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin de hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda ... Mahallesi 3171( ... Mahallesi 1 75... ) parsel sayılı taşınmazın 31.08.2018 tarihli satışından faydalanılmak sureti ile dava konusu taşınmazın emsal taşınmazın %87'si değerinde olduğunun kabulü ile metrekare birim fiyatının 2022 yılı Nisan ayı itibari ile 299,06 TL olarak tespit edildiği, dava konusu taşınmaza yakın konumda olan Dairelerinin 2022/1688 Esas sayılı dosyasında ... Mahallesi 1 01... parsel sayılı taşınmaz için 2018 tarihi itibarıyla 125,00 TL/m² birim fiyatının belirlendiği, eldeki dosyada belirlenen metrekare birim fiyatının yerinde olduğu, yine taşınmaz üzerindeki yapı bedelinin ..., ... ve ... Bakanlığı'nın 2022/1 Yapı Yaklaşık Maliyet Cetveline uygun olarak hesaplandığı, daimi irtifak hakkı sebebiyle değer azalışının yöntemine uygun tespit edildiği, daimi irtifak hakkı sebebiyle oluşan değer azalışının tenzilinin yerinde olduğu gerekçeleriyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde temyiz edenin sıfatı gözetilerek bir isabetsizlik görülmemiştir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,20.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.