Kamulaştırma Kanunu kapsamında irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti davasında, zeytin bahçesi objektif değer artışı ve net gelir hesaplamasına yönelik istinafın esastan reddinin temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki belge, davacı idarenin kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile tescili talepli davasında, ilk derece mahkemesince davanın kabulü ve bedelin tespiti üzerine, davacı idarenin kamulaştırma bedelinin yüksek olduğu, objektif değer artışı ve değer düşüklüğü oranı ile ağaç bedeli ve faiz uygulamalarına itirazla yaptığı istinaf başvurusunun esastan reddedilmesi sonrası temyiz incelemesine ilişkin olup; temyiz incelemesinde, kısmen sulu zeytin bahçesi niteliğindeki taşınmaza net gelir esasına göre değer biçilmesi ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranının belirlenmesinin hukuka uygun olduğu değerlendirilmiş, istinaf mahkemesinin zeytin net geliri hesaplamasındaki hatayı davalı aleyhine değerlendirememesi not edilmiş ve davacı idarenin temyiz itirazları reddedilerek bölge adliye mahkemesi kararının onandığı belirtilmiştir.

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2022/2539 Esas, 2025/795 KararKARAR: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ: ... 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2021/240 Esas, 2022/135 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2 70... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne ve kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olmadığını, değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini, ağaç bedelinin kamulaştırma bedeline eklenmesinin doğru olmadığını, uygulanan kapitalizasyon faiz oranının kabul edilemeyeceğini, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, kamulaştırma bedeline faiz uygulanmasının ve tarihlerinin kabul edilemeyeceğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kısmen sulu tarım arazisi, kısmen kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2021 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri esas alınarak değer biçilmesinde, taşınmazın Organize Sanayii Bölgesi alanına ve yerleşim alanına yakınlığı dikkate alındığında objektif değer artışı uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, ancak zeytin net geliri hesaplanırken üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden fazla alınmasının doğru olmadığı, bu husus gözetilerek hesaplama yapıldığında zeytin net gelirinin 5.750,00 TL/da olacağı, buna rağmen bilirkişi raporunda net gelirin 2.253,34 TL/da olarak belirlendiği, davalı tarafın istinafı olmadığından aleyhe değerlendirme yapılamayacağı gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; acele el koyma bedelinin güncellenerek tespit edilen kamulaştırma bedelinden mahsup edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Sulu kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve yine aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı ve pilon yeri karşılığının tespit edilmesi yerindedir.3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 4. Davaya konu taşınmaz kapama zeytin bahçesi kabul edildiği hâlde, ayrıca pilon alanı üzerindeki zeytin ağaçlarının bedeli olarak 7.200,00 TL'ye hükmedilmesi bozmayı gerektirir.Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan " 32.223,04 " ile " 104.896,50" sayılarının çıkarılarak yerlerine sırasıyla "16.223,04" ile " 97.696,50 " sayılarının yazılması; (4) ve (6) numaralı bentlerinde yer alan " 104.896,50 " sayısı ile " 35.240,86 " sayısının çıkarılarak yerlerine sırasıyla " 97.696,50 " ile " 28.040,96" sayılarının yazılması; hüküm fıkrasına ayrı bir bent olarak "Davacı idare tarafından fazladan depo edilen 7.200,00 TL'nin davalı tarafından bankadan çekilmişse varsa ödenen nemaları ile birlikte davalıdan alınarak davacı idareye verilmesine, çekilmemişse işlemiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine," cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgilisine iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.