2942 sayılı kanuna göre kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında tarafların bedele ilişkin istinaf başvurularının bölge adliye mahkemesince esastan reddi üzerine temyiz incelemesi.

2942 sayılı Kanuna göre kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında tarafların bedele ilişkin istinaf başvurularının Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddi üzerine temyiz incelemesi.

Özet: Bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin belirlenerek tesciline hükmetmiş; ardından hem kamulaştıran idarenin bedelin yüksek olduğu hem de taşınmaz sahibinin bedelin düşük olduğu gerekçesiyle yaptığı istinaf başvuruları bölge adliye mahkemesince esastan reddedilerek tespit edilen bedelin adil olduğu belirtilmiştir; bunun üzerine her iki tarafın da belirlenen bedelin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu iddiasıyla kararı temyiz ettiği görülmektedir.

5. Hukuk Dairesi 2025/6478 E. , 2025/14947 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1139 Esas, 2024/891 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 13. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/560 Esas, 2022/427 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, ..., ... Mahallesi 60 31... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı taraftan tahsil edilerek davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için tespit edilen bedelin taşınmazın rayicinden yüksek olduğunu, dava konusu taşınmaz için acele kamulaştırma kararı verilen dosya ile işbu bedel tespit tescil davası dosyasının açılması arasında 4 ay gibi kısa bir süre olmasına rağmen taşınmazın metrekare bedelinin bilimsel ve teknik verilerle bağdaşmayacak biçimde arttırılarak fark bedel tespit edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini, müvekkili idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin doğru olmadığını, taşınmazın tapu kaydında yer alan “ ...” vakıf taviz bedeli şerhinin terkinine ilişkin hüküm kurulmamasının doğru olmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu ve niteliklerine göre kıymetli bir bölgede yer aldığını, taşınmazın emsal taşınmazdan daha değerli olduğu hâlde, değersiz görülmesinin hatalı olduğunu, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, dosyaya sundukları emsal taşınmazların değerlendirmeye alınmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve buna göre uygun bir kamulaştırma bedeli tespitinde isabetsizlik görülmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaz ile emsalin eksik ve üstün özellikleri kıyaslanarak, dava konusu taşınmazın bulunduğu mevki, konumu, imar durumu, yüzölçümü, dava tarihindeki nitelikleri gibi değerine etki edecek unsurlar ve halihazırdaki durumları yönünden yapılan kıyaslama ile dava konusu taşınmazla aynı amaçla kamulaştırılmış taşınmazlar hakkında Daireye intikal eden dava dosyalarında davalı olan taşınmazlar yönünden belirlenen metrekare birim fiyatları, bu taşınmazların arsa metrekare rayiç değerlerinin birbirleriyle yapılan kıyaslaması sonucu bedellerin uyumlu olduğu dikkate alındığında, dava konusu taşınmaz için hükmedilen metrekare birim bedelinin adil ve hakkaniyetli olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca ... vakıf niteliğinde olan ... müvekkili idare tarafından yönetildiğini ve Devlet malı imtiyazından faydalandığını, müvekkili idarenin yargı harçlarından muaf hale geldiği dikkate alınarak yatırılan harçların iadesine ilişkin hüküm kurulması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yöntem itibarıyla yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Aynı kamulaştırma kapsamında dava konusu taşınmaza 60 metre mesafede yer alan 60 31... parsel sayılı taşınmaz için Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/403 Esas, 2022/717 Karar sayılı dosyasında 26.10.2021 değerlendirme tarihi itibarıyla 46.400 TL/m² değer biçildiği, yine aynı kamulaştırma kapsamında dava konusu taşınmaza 45 metre mesafede bulunan 60 30... parsel sayılı taşınmaz için Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/704 Esas, 2023/84 Karar sayılı dosyasında aynı değerlendirme tarihi itibarıyla 42.575 TL/m² değer biçildiği ve bu parsellere ilişkin kararların tarafların temyizi üzerine Dairemiz denetiminden geçerek onandığı dikkate alındığında, dava konusu taşınmaz için aynı değerlendirme tarihi itibarıyla 32.800 TL/m² değer biçildiği gözetildiğinde yakın konumda bulunan parsellere ilişkin bedellerden ayrılma nedenleri konusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru değildir.

5. Dava konusu taşınmazın tapu kaydında vakıf şerhi bulunduğu ve dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden ... mazbut vakıf türünde olup ... Müdürlüğünce yönetildiği anlaşıldığından, vakfın taviz bedeline tabi olup olmadığının bu idareden sorulması, taviz bedeline tabi ise vakıf şerhinin terkini için taviz bedelinin ayrıca bu idarenin hesabına aktarılarak şerhin terkininin sağlanması gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

6. Dava konusu taşınmaza ilişkin Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/393 Esas, 2021/475 Karar sayılı acele el koyma dosyasında bloke edilen 2.195.200 TL bedelin hükmedilen kamulaştırma bedelinden mahsup edilerek bakiye bedel için faiz hükmü kurulması gerektiği gözetilmemiştir.

7. Davalı ... Vakfının mazbut vakıf türünde olup ... Müdürlüğünce yönetildiği anlaşıldığından gerekçeli karar başlığında bu idarenin adının davalı vakıf adının yanında gösterilmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulüne,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.