Yaşlılık aylığının fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle kurum tarafından iptali ve yersiz ödenen maaşların tahsili taleplerini içeren davanın temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki süreç, davacının yaşlılık aylığının, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, belirli bir işyerinde geçen 60 günlük hizmet süresinin denetmenlerce fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle iptal edilmesi ve kurumun davacıdan yersiz ödenen emekli maaşlarının iadesini talep etmesi üzerine başlamış olup; davacı, söz konusu hizmetin gerçek olduğunu ve bu sürede şoför olarak çalıştığını iddia ederken, ilk derece mahkemesi, işyerinin kapasitesinin iddialarla örtüşmemesi, banka aracılığıyla ücret ödemesi yapılmaması ve tanık beyanlarındaki çelişkiler gibi nedenlerle davacının iddialarını yeterli bulmayarak kurum işlemini onayan bir karar vermiştir.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/391 E., 2025/135 K.İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVAAsıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun 25.09.2019 tarih ve ... sayılı işlemi ile davacının 2...6 tahsis numarası ile almış olduğu yaşlılık aylığının 60 günlük hizmet süresinin denetmenlerce fiili olmadığının tespit edildiği gerekçesiyle iptal edildiğini, Kurum işleminin hukuka aykırı olduğunu, bu nedenle idari başvuru yaptıklarını, ancak başvuru sonucunda sonuç alamadıklarını, söz konusu işyerinin ... ili ... ilçesi ... Mah. ... Cad. No:40/1 adresinde 60 yıl önce ... adıyla kurulduğunu ve 20.02.2013 tarihine kadar faaliyet gösterdiğini, bu işyerinde davacı ile birlikte 50’den fazla işçinin istihdam edildiğini, Sefer Kurt’tan sonra bu işyerini torunu ...’un işlettiğini, bu kişinin de mahkumiyeti sonucu kısıtlanması nedeniyle işyerinin başına oğlu ve vasisi ... ...un geçtiğini, ... ...un vergi ve sigorta borçlarından kurtulmak amacıyla işyerini ve mükellef kaydını terk ederek kapattığını, ... ...un sigorta borçlarından kurtulmak için işyerini son 1 yılda fason işyeri olarak gösterdiğini tahmin ettiklerini, bu nedenle işyerine emeği ve zamanı geçen tüm işçilerin mağdur olduğunu, söz konusu işyerinin terk tarihine kadar faal olduğunu, davacının da bu işyerinde çalıştığını, davacının bu işyerinde 2 ay ... isimli mesai arkadaşı ile fındık kabuğu satışı ve nakliyesi işinde şoför olarak çalıştığını, davacının 01.04.2012-31.05.2012 tarihleri arasındaki hizmet süresinin gerçek ve fiili olduğunu, davacının çalışması karşılığı ücret aldığını, ücretinin maaş + primden oluştuğunu, davacının ücretlerini işyerinin muhasebecisi ...’dan elden aldığını, işveren tarafından davacıya ücret bordrosu imzalatılmadığını ve teslim edilmediğini, davacının da ...’nde ikamet ettiğini ve evine yakın olan işyerinde çalışmasının normal bir durum olduğunu beyanla Kurumun 25.09.2019 tarih ve ... sayılı işlemle davacının 1037869.81 sicil numaralı ... ...unvanlı işyerinde geçen 01.04.2012- 31.05.2012 tarihleri arası 60 günlük hizmetinin fiili olmadığı gerekçesiyle emekli aylığının tahsis tarihinden itibaren iptaline ilişkin işleminin iptali ile bu tarihe kadar yersiz ödenen emekli aylıklarının ve sağlık giderlerinin iadesine ilişkin işleminin iptaline, kesildiği tarihten bu yana davacıya ödenmeyen tüm emekli maaşlarının işlemiş faizi ile birlikte ödenmesine, Kurumun davacı hakkındaki borçlandırma işlemi ile borç bildirim belgesinin iptaline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.Birleşen davada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ın, müvekkili Kurumdan 2...6 tahsis numarası ile yaşlılık aylığı almakta iken; ... ... İl Müdürlüğü denetmenlerince düzenlenen 28.03.2019 tarih ve 2019/BB/024 sayılı rapor ile ... ...unvanlı iş yerinden bildirilen 60 gün (01.04.2012-31.05.2012) hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığı tespit edildiğinden ve iptal edilen hizmetler neticesinde emeklilik şartları oluşmadığından yaşlılık aylığının iptal edildiğini, müvekkili Kurum tarafından ödenen 92.875,78 TL yersiz maaş ödemesinin tahsili amacıyla davalıya borç bildirim belgesi gönderildiğini, borcun yasal süresi içinde ödenmediğini, ...'a yapılan 92.875,78 TL yersiz maaş ödemesinin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, talep edilen alacak miktarını güvence altına almak amacıyla davalı adına kayıtlı taşınır/taşınmaz mallar ve araçlara, üçüncü kişilere devirlerinin önlenmesi için tedbir konulmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir. II. CEVAPAsıl davada davalı vekili; davanın reddini istemiştir.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 15.10.2021 tarihli kararı ile davacının işyerine haftalık ortalama 100 ton fındık taşındığına ilişkin iddialarının afaki olduğu, ... 1. İş Mahkemesinin 2019/834 Esas sayılı dosyasında yapılan keşif esnasında gezilen dava dışı işyerinin kapasitesinin bunun kat be kat altında olduğu, davacının Mahkemenin huzurunda dahi 2012 yılında işyerinde çalıştığına dair beyanda bulunmadığı, davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde davacıya banka aracılığıyla şirket muhasebecisi ... tarafından ödenen bir ücretin bulunmadığı, kayıtların daha sonraki bir döneme ait olduğu, tanıklar ..., ... ve ...' ile davacının Kurum müfettişine ve Mahkemeye verdiği ifadelerde dava dışı ...'nin davalı işyerinde çalıştığını beyan ettikleri, ancak ...'nin Mahkemenin 2019/834 Esas sayılı dosyasında verdiği ifadesinde bu işyerinde çalışmadığını beyan ettiği, bu haliyle davacı asil ve tanıkların beyanlarının itibar edilebilir beyanlar olmadığı, kamu tanığı ...'un ve başkaca tanıkların dava dışı işyerinin fındık sezonu olan 8. aydan 12. aya kadar açık olduğunu beyan ettiği, davacının Kuruma bildirilen hizmetlerinin fındık sezonu dışında kaldığı, ayrıntıları raporda olmakla beraber yukarıda da özet olarak belirtilen Kuruma çalışması bildirilen çok fazla kişinin çalışmasının fiili olmadığını ve sahte sigortalılık durumunu kabul ettikleri, ... 1. İş Mahkemesinin 2019/834 Esas sayılı dosyasında yapılan keşif esnasında dava dışı işverene bildirdiği(no:40) adresin 20 metre uzağında (no:42) ait bir fabrikası bulunduğu anlaşılmışsa da fabrikanın uzun yıllardır kullanılmadığından atıl bir vaziyette olduğu, davacının hizmetinin bildirildiği 2012 yılında dava dışı işyerinin faal olduğunun davacı tarafından ispat edilemediği, dosya kapsamı ve Mahkemece kabul edilen olaylar bir arada değerlendirildiğinde, Kurum tarafından düzenlenen raporun aksinin davacı-birleşen dosya davalısı tarafından ispat edilemediği, Kurum müfettiş raporunun somut olaya uygun olduğu, davacının çalışmasının filli olmadığı, ortada gerçek bir işyeri bulunmadığı, davacının çalışmasının hizmetinden çıkarılması halinde emeklilik hakkını kaybettiği ve Kurum tarafından yapılan ödemelerin yersiz olduğu kanaatine varılmakla asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne dair karar verilmiştir.IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 28.12.2023 tarihli kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 30.05.2024 tarihli ilamında, "...2. Kısmi yaşlılık aylığını düzenleyen 1479 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesinin son fıkrasında; “Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlardan, 15 tam yıl prim ödeme süresi ile kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurma koşulunu, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren,a) 2 tam yıldan fazla, 4 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren, kadınlara 51, erkeklere 56 yaşını,b) 4 tam yıldan fazla, 6 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren, kadınlara 52, erkeklere 56 yaşını,c) 6 tam yıldan fazla, 8 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren, kadınlara 53, erkeklere 57 yaşını,d) 8 tam yıldan fazla, 10 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren, kadınlara 54, erkeklere 57 yaşını,e) 10 tam yıldan fazla süre içinde yerine getiren, kadınlara 56, erkeklere 58 yaşını, doldurmaları ve talepte bulunmaları halinde, yaşlılık aylığı bağlanır.” hükmü yer almaktadır.1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı/birleşen davada davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.2- Somut olayda, her ne kadar davacının 01.04.2012-31.05.2012 tarihleri arasındaki 4/1-a kapsamındaki hizmetlerinin iptal edilmesine yönelik Kurum işlemi yönünden davacının çalışmalarının fiili olmadığına dair Mahkeme tespiti yerinde ise de; aylık koşulları değerlendirilirken yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler de göz önünde bulundurularak, davacının iptal edilen sigortalılık süresi dışında, mevcut prim ödeme gün sayısı belirlenerek irdeleme yapılmalı, davacının aylık-kısmi aylık şartları bu kapsamda ve yargılama sırasında da oluşması halinde istemi durumunda bağlanabileceği gözetilerek değerlendirilmeli ve davacı istemi bu çerçevede değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Kararİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı 55 yaşını doldurduğu 01.04.2016 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığından kök raporda hesaplanan tabloda 01.04.2016 tarihinden sonra yapılan ödemelerin dışlanması ile bu tarihten önce yapılan ödemelerin ise yersiz ödeme olarak kabul edilmesi durumunda asıl davanın reddine birleşen davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.VI. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı Kurum vekili, usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, asıl dosya yönünden, davacı ...'ın yaşlılık aylığı almakta iken 01.04.2012-03/05.2012 tarihleri arası 60 günlük hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle emekli aylığının tahsis tarihinden itibaren iptali ve yersiz ödenen emekli aylıklarının iadesi yönündeki kurum işleminin iptali istemine; birleşen dava yönünden ise, emeklilik şartları oluşmaması sebebiyle yaşlılık aylığının iptali sonucu, Kurum tarafından ödenen 92.875,78 TL yersiz maaş ödemesinin sigortalıya ödeme tarihlerinden itibaren yasal faiziyle tahsili istemine ilişkindir.1. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesinde "Hüküm sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir", hükmü öngörülmüştür. Hükümlerin çelişkiden uzak ve infaza elverişli olması kamu düzeniyle ilgilidir.Tarafların dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.2. Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, hükmün gerekçesinde davacının 01.04.1961 doğumlu olup ilk işe giriş tarihinin 06.02.1987 olduğu, Kurum kayıtlarından davacının 06.02.1987 tarihinde Bağ-Kur sigortalılığının başladığı, Bağ-Kur sigortalılığının 28.02.2006 tarihinde sona erdiği, 15 yıl – 3600 prim gün sayısı koşulunu 1997 yılının Şubat ayında doldurduğunun anlaşıldığı bu durumda davacının 55 yaşını doldurduğu 01.04.2016 tarihinden sonra talepte bulunması halinde 1479 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesinin son fıkrası uyarınca Bağ-Kur’dan kısmi yaşlılık aylığına hak kazandığının anlaşıldığı belirtilip buna göre tespit yapıldıktan sonra; Mahkemece davacı ...'ın yaşlılık aylığı almakta iken, 01.04.2012-31.05.2012 tarihleri arası 60 günlük hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle emekli aylığının tahsis tarihinden itibarin iptali ve yersiz ödenen emekli aylıklarının iadesi yönündeki Kurum işleminin iptali istemine ilişkin olan asıl davasının reddine karar verilmek suretiyle gerekçe ile hüküm arasında çelişki oluşturulması hatalı bulunmuştur.Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular üzerinde durulmadan çelişkili şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,06.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.