Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli davasında değerlendirme tarihi, uzlaşma koşulu, 7421 sayılı Kanunun harç etkisi ve kamu düzeni kapsamında Yargıtay temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, ilk derece mahkemesinin kısmen kabul kararının istinaf edilmesi üzerine, bölge adliye mahkemesinin istinafı kısmen kabul ederek yeniden esas hakkında hüküm kurması; bu hükümde taşınmaz bedelinin dava tarihi itibarıyla değerlendirilmesi, uzlaşmanın şart olmaması ve nispi harç uygulanması yönündeki tespitlerinin ardından, davalı idare vekili tarafından yapılan temyiz başvurusu ile uyuşmazlığın değerlendirilme sürecini detaylandırmaktadır.
MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/1536 Esas, 2025/91 KararKARAR: Yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2022/11 Esas, 2023/264 KararTaraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın, davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir. Kararın ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ve kamu düzeni gereğince resen yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 71 33... ve 9 ile 71 34... parsel sayılı taşınmazlara davalı idareler tarafından fiilen el atıldığından taşınmazlar bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.II. CEVAPDavalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava tarihi itibarıyla değer biçilmesi gerektiğini, bedelin yüksek belirlendiğini, emsal kıyaslamasının doğru yapılmadığını, taşınmaz üzerinden geçen mania hattının objektif değer indirimi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, davacının ehliyet durumunun araştırılmadığını, husumetin kendilerine düşmediğini, uzlaşma yoluna başvurulmadığını ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmazlara, mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması sonucu değer biçilerek düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi, taşınmaza 1983 yılı sonrasında el atıldığından uzlaşmanın dava şartı olmadığı anlaşıldığından, davalı idare vekilinin sair istinaf taleplerinin reddine karar verilerek kamulaştırmasız el atma davalarında değerlendirme tarihinin dava tarihi olduğu gözetilerek eldeki davada da 07.01.2022 dava tarihi itibarıyla değerlendirme yapılan 24.01.2023 tarihli ek rapora göre 4.700 TL/m² birim değer üzerinden toplam 2.943.371,42 TL tazminata karar verilmesi gerekirken, keşif tarihi itibarıyla değer tespiti yapan kök rapora göre hüküm tesis edilmiş olması hatalı olduğundan ve kamu düzeni bakımından; Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 28.09.2023 tarihli 2023/7134 Esas, 2023/8039 Karar sayılı kararı doğrultusunda 26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16.11.2022 tarihli ve 7421 Sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanun'larda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a ek 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atılan taşınmazlar için açılan davalarda uygulanma imkanı bulunmadığı gözetilmeden, nispi harç yerine maktu harca hükmedilmesi doğru görülmediğinden istinaf başvurusunun kısmen kabulü, resen yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gibi, taşınmazların fiilen el atılan bölümlerinin bedelinin sorumlu davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi yerindedir. 2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre,temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınmasına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.