Ölünceye kadar bakma akdiyle yapılan temlikin ehliyetsizlik ve muvazaa nedeniyle iptali davasının, usuli eksiklikler ve davanın açılmamış sayılması kararlarıyla kesintiye uğrayan temyiz incelemesi.
Özet: Alzheimer hastası annesinin, akli melekeleri yerinde değilken mirastan mal kaçırma amacıyla oğullarına devrettiği taşınmazın tapu kaydının iptalini talep eden davacı kız evlat tarafından açılan dava, süreç içinde anne ve davalılardan bir oğulun vefat etmesi, yerel mahkemenin başlangıçta dava ehliyeti eksikliği ve ardından mirasçıların sıfatlarının birleşmesi gerekçesiyle usulden ret kararları vermesi, ancak Yargıtayın ehliyetsizlik iddiasının esasının incelenmesi ve adli tıp raporu alınması gerektiği yönündeki bozma kararlarına rağmen, dosyanın geçmişte iki kez işlemden kaldırılmış olması ve açılmamış sayılması gerektiği gerekçesiyle yeniden usulden reddedilmiştir.
1. Hukuk Dairesi         2025/3035 E.  ,  2025/4418 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/191 E., 2025/11 K.
Mahkemece verilen karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ... (annesi...ye vesayeten); davacı annesi...nün 2002 yılından beri alzheimer ve demans hastası olduğunu, vesayet altına alınması için Isparta 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/589 E. sayılı dosyasıyla vasi tayini davası açtığını,...nın maliki olduğu 14... parseldeki 8 nolu bağımsız bölümü davalı oğullarına ölünceye kadar bakma akdi ile devrettiğini, akit tarihinde annesi...nın akli melekelerinin yerinde olmadığını, diğer yandan temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile annesi ...adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar; iddiaların doğru olmadığını, davacı ...'nın vasilik sıfatının bulunmadığını, anneleri ...hakkında verilmiş herhangi bir vesayet kararı da bulunmadığını belirterek davanın reddini istemişlerdir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 08.12.2015 tarih, 2013/491 Esas, 2015/784 Karar sayılı kararıyla; davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 05.06.2018 tarih, 2018/2292 Esas, 2018/11030 Karar sayılı kararıyla; davacının, gerek dava dilekçesinde gerekse duruşma sırasında...ye vasi tayin edilmesi için 1. Sulh Hukuk Mahkemesinde 2013/589 Esas sayılı dava açtığını belirtmesine rağmen bu husus üzerinde durulmadığı, vasi tayini hakkındaki 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/589 Esas sayılı dava dosyasının getirtilip değerlendirilmesi ve ondan sonra bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
Mahkemenin 19.11.2021 tarih, 2018/386 Esas, 2021/336 Karar sayılı kararı ile; yargılama sırasında davacı...nün 02.09.2016 tarihinde, davalı ...'nün ise 05.12.2018 tarihinde öldükleri, mirasın elbirliği mülkiyetine tabi olması nedeniyle davacı mirasçı ... vekiline davacı ...ile davalı ...'nün terekesine temsilci tayin ettirmek üzere süre verildiği, davacı...nün terekesine temsilci tayini talep edilmiş ise de Mahkemece davanın reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, taraf sıfatlarının birleşmesi ve mirasın elbirliği hükümlerine tabi olması nedeniyle yargılamayı sürdürmenin mümkün olmadığı gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 28.05.2024 tarih, 2023/5536 Esas, 2024/3910 Karar sayılı kararı ile; her dava açıldığı tarihteki şartlara göre değerlendirileceğinden, davacı ...'nın dava tarihinde sağ olan annesi...nın davalılara yaptığı temlik nedeniyle muris muvazaasına dayalı olarak sağ ... adına açtığı davanın dinlenme olanağı bulunmadığı, ehliyetsizlik iddiası yönünden ise yargılama sırasında davacı...nün ölümü ile geride davanın tarafları olan davacı kızı .................. ile davalı oğulları... ve ...'in kaldıkları, mirasbırakanın dava dışı başka mirasçısının olmadığı, yargılama sırasında bekar ve çocuksuz ölen davalı ...'un mirasçılarının da davanın tarafları olduğu, davalı ...'un vasiyetname ile tüm malvarlığını yine davanın tarafı olan davalı kardeşi .................'e vasiyet ettiği, tüm mirasçıların davada taraf oldukları ve tereke temsilcisi atanmasına gerek olmadığı, Isparta 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/344 Esas sayılı vasiyetnamenin açılmasına ilişkin davanın beklenilmesi, ehliyetsizlik iddiası yönünden işin esasına girilmesi, mirasbırakan...nün temlik tarihinde hukuki işlem ehliyetinin bulunup bulunmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kurulundan rapor alınması ve sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile karar bozulmuştur.
Mahkemenin tarih ve sayısı yukarıda belirtilen kararı ile; dosyanın 06.10.2015 tarihinde ve 26.04.2019 tarihlerinde işlemden kaldırıldığı, takipsiz bırakıldığı için 12.11.2019 tarihli celsede davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken sehven dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği gerekçesi ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 06.10.2015 tarihli ilk duruşmada mazeretleri reddedilerek dosyanın işlemden kaldırılmasının hukuka aykırı olduğunu, 26.04.2019 tarihli duruşmada da mazeret dilekçesi ekinde belge olmadığı gerekçesi ile dosyanın ikinci kez işlemden kaldırıldığını ancak mazeret dilekçesi ekinde gerekçe olduğunu, her iki işlemden kaldırma kararının da haksız olduğunu, davalı yanın davanın açılmamış sayılması talepli dilekçesinin tebliğ edilmediğini, 17.01.2025 tarihli karar duruşmasına UYAP sistemi üzerinden e-duruşma yolu ile katıldıklarını, davanın açılmamış sayılmasına ilişkin talep hakkında beyanda bulunma isteklerinin de kabul edilmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuki nedenlerine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olup temyiz edilen husus davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararın yerinde olup olmadığı noktasındadır.
Dosya içeriğinden; dosyanın 06.10.20 15... .04.2019 tarihlerinde işlemden kaldırıldığı, davanın 3. defa takipsiz bırakıldığı 12.11.2019 tarihli duruşmada da işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve 17.01.2025 tarihinde davanın 12.11.2019 tarihi itibariyle 3. defa takipsiz bırakıldığından açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un uygulanacağı davalar yönünden HUMK'un 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Mahkeme kararının ONANMASINA,
Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın Isparta 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
1086 sayılı HUMK'un 440/III-3. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,13.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.