Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, taşınmazın değerleme esasları, kapitalizasyon faizi ve harç muafiyeti hususlarındaki Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyizi.
Özet: Kamulaştırma bedeli tespiti davasında, ilk derece mahkemesinin kararını istinaf yoluyla inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın kamulaştırma bedelinin net gelir yöntemi ve uygun kapitalizasyon faiziyle tespitinin yerinde olduğunu onaylamış; ancak davacı idarenin yargı harcından muafiyetini göz ardı eden ilk derece mahkemesi kararındaki hatayı düzelterek esas hakkında yeniden hüküm kurmuştur ve bu kararın davacı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine, yüksek mahkeme de net gelir yöntemine dayalı değer tespitinin hukuka uygunluğunu değerlendirmiştir.
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2660 Esas, 2025/189 KararKARAR : Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : Solhan Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2023/120 Esas, 2023/188 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare ile davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idarevekili dava dilekçesinde özetle; Bingöl ili, ..., ... köyü 2 04... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar, usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... ve ... Müdürlüğü maliyet cetvelinin kullanılmaması gerektiğini, münavebenin hatalı olduğunu, münavebe ürünlerinin veriminin birim fiyatının yüksek gösterildiğini, bilirkişilerin ortalama verim almadıklarını, kapitalizasyon faiz oranının %6-7 hesaplanması gerektiğini, taşınmazın kuru tarım arazisi olduğunu, ilk depo edilen miktara son karar tarihine kadar faiz yürütülmesinin hatalı olduğunu, harçtan muaf idare aleyhine harca hükmedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.2. Davalılar vekilleri istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmişlerdir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla kısmen kapama ceviz, kısmen sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza net geliri metoduna göre değer biçilmesi doğru olduğu gibi uygulanan kapitalizasyon faizinin yerinde olduğu; ancak 4628 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesine 04.04.2023 tarihinde 7451 sayılı Kanun'un 11nci maddesi ile eklenen ek cümle uyarınca davacı idarenin yargı harcından muaf idarelerden biri haline geldiği, bu husus gözetilmeksizin bakiye harca hükmedilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını tekrar etmiş ve aleyhine hükmedilen vekâlet ücretinin ilk karar tarihine göre belirlenmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net geliri esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirlenen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı uygun görülmüştür.4. Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 2 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hükmün verildiği tarihte yürürlükte bulunan tarife esas alınarak vekâlet ücretine hükmedilmesi doğrudur.5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,20.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.