İnşaat sözleşmesinden doğan, proje gecikmesi nedeniyle oluşan fiyat farkı ile üstün nitelikli malzeme ve poz değişikliği kaynaklı eksik ödeme alacağı temyiz davası.
Özet: Davacı, davalı ile imzalanan mekanik işler sözleşmesi kapsamında, davalıdan kaynaklanan proje revizyonları ve gecikmeler nedeniyle 2015 yılına sarkan imalatlar için sözleşmedeki fiyat farkı maddesi gereği 113.441,84 TL, ayrıca sözleşme dışı daha üstün özellikli kompresör kullanımının hakedişlere yanlış yansıtılması ve eksik ödeme yapılması nedeniyle 179.537,13 TL olmak üzere toplam alacağının ödenmesini talep ederken, davalı ise sözleşme bedelinin tüm masrafları içerdiğini, davacıya avans ödendiğini ve gecikmeler için ek sürelerin verildiğini, dolayısıyla ek ödeme yükümlülüğü bulunmadığını savunmuştur.
MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2022/993 E., 2024/889 K.İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 40. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2021/75 E., 2021/3 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında; ... ve ... binası inşaatının... işleri projelerine, özel idari ve teknik şartnamelerine, ekli teklif listelerine uygun olarak tüm malzeme, işçilik nakliye yatay ve düşey taşımalar ile işin ifası için gerekli tüm SGK ve yasal sorumlulukları sağlamak koşulu ile sözleşme konusu işleri çalışır halde teslimini içerecek şekilde 30.06.2014 tarihli bir sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 32. maddesinde; 15.07.2014 tarihinde işe başlanacağı, işin süresinin 170 gün olduğu, işin bitim tarihinin 31.12.2014 olarak kararlaştırılmış olmasına karşın “Proje revizyonları ve inşaat programının mekanik imalatları geride bırakması sebebiyle mekanik imalatların zamanında yapılamadığını, bu nedenle davalı tarafından gecikmeye sebebiyet verilmiş olması nedeniyle davacıya ek süre verildiğini, sözleşmenin 33. maddesinde ...’dan kaynaklı gecikme süresinin 30 günü geçmesi halinde, fiyat farkı verileceğinin belirtilmiş olduğunu, işlerin 31.12.2014 tarihinde bitirilememesi davalıdan kaynaklandığı için 20 15... yılına sarkan imalâtlar yönünden sözleşmenin 33. maddesi gereği 113.441,84 TL fiyat farkı verilmesi gerektiğini, davacı taşeron tarafından 23.08.20 16... .12.2017 tarihli dilekçeler ile 20 15... yılına sarkan imalatlara ait 4, 5, 6 no'lu hakedişlerden doğan fiyat farkı tablosu sunularak, sözleşmeden doğan hak ve alacakların ödenmesi talep edilmesine karşın davalının bugüne kadar fiyat farkı alacağını ödemediğini, yine işe ait proje ve teklif kapsamında kullanılması öngörülen dış ünite veya dış ünite grubundan farklı dış ünite veya dış ünite grubunun kullanıldığını, bu durumun cihazların temin edildiği ... firmasının davacı tarafa 04.12.2017 tarihli dilekçe ekinde sunulan yazısı ile de teyit edildiğini, yapılan imalâtların poz numaralarının; müşavir firmanın imalat değişikliklerine karar veren şantiye dizayn müdürü ile mekanik kontrol şefi arasında uyumsuzluktan hakedişlere farklı yazıldığını, farklı imalatlarda dizayn müdürünün talimatı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat poz numarası değişikliği yapıldığını, bu değişikliklerin mekanik şefi tarafından da kabul edilerek hakedişe konulmak suretiyle imalât bedeli yeni hakedişten ödenmesine karşın kompresörlerde poz değişikliği hakedişe yazılmadığı için uygulamadaki poz yerine sözleşmedeki pozdan ödeme yapılmak suretiyle müvekkiline 179.537,13 TL eksik ödeme yapıldığını, söz konusu kompresörlerin sözleşmede belirtilen kompresörlerden daha üstün özelliklere sahip olması, enerji tüketimi bakımından da çok daha az enerji tüketmesine ve bu durumun idare lehine olmasına rağmen bu üstün özellikler dikkate alınmadan salt sözleşme pozuna uygun olmadığı gerekçesiyle haksız bir şekilde hakediş ödemesinin eksik yapıldığını, müvekkilinin alacağının ödenmesi için davalıya .... Noterliği' nin 20.03.20 18... yevmiyeli ihtarnamesi gönderilmiş olmasına karşın alacağın ödenmediğini beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL alacağın 23.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında 30.06.2014 tarihinde imzalanan sözleşmenin 2. maddesinde sözleşme bedelinin 2.832.500,00 TL olarak belirlendiğini, bu bedele malzeme ve işçilik bedelleri ile davacı tarafından satın alınacak tüm malzemeler, işçilikler, nakliyeler ve benzeri işlerin dahil olduğunu, ayrıca tüm genel giderler ve firelerin de bu fiyata dahil olup sözleşmede davacıya ayrıca hiçbir ödeme yapılmayacağının açıkça ifade edildiğini, sözleşmenin 32. maddesinde işe başlama tarihinin 15.07.2014, işin bitiş tarihinin ise 31.12.2014 olarak kabul edildiğini, davacıya 10.07.2014 tarihinde yer teslimi yapıldığını, sözleşmenin 19. maddesi gereğince 849.750,00 TL nakit avans ödemesinin 25.07.2014 tarihinde yapıldığını, yer teslimi sonrasında İnşaat Komisyonunca davacının 19.12.2014 tarihli süre uzatımı talebine ilişkin 25.06.2015 tarihine kadar ek süre verildiğini, 22.06.2015 tarihli süre uzatımı talebine ilişkin 30.09.2015 tarihine kadar ek süre, 17.09.2015 tarihlî süre uzatımı talebine ilişkin 31.03.2016 tarihine kadar ek süre verildiğini, 24.03.2016 tarihli süre uzatımı talebine ilişkin 15.05.2016 tarihine kadar ek süre verildiğini, son olarak ... binasının elektrik aboneliğinde ve enerji sağlanmasında yaşanan sıkıntılar nedeni ile işlerini tamamlamayan tüm alt firmalara ve davacıya da zorunlu olarak 31.10.2016 tarihine kadar ek süre verildiğini, davacının 01.10.2016 tarihinde geçici kabul işlemlerinin başlatılması için müvekkiline başvuruda bulunduğunu, bu kapsamda müvekkilince yapılan incelemelerde davacının uhdesinde bulunan mekanik tesisat işlemleri ile eksikliklerin tespit edildiğini, bunların 06.12.2016 tarihinde davacının da imzasının bulunduğu bir tutanağa bağlandığını, anılan tutanakta geçici kabulün yapılabilmesi için bu eksikliklerin 30 gün içinde tamamlanması gerektiğinin davacıya bildirildiğini ancak verilen süre sonrasında yapılan kontrollerde de eksikliklerin bir kısmının halen giderilmediğinin anlaşıldığını, eksikliklerin kontrolör şirketçe 06.01.2017 tarihli tutanağa bağlandığını ve belirtilen eksiklikler giderilinceye kadar geçici kabul işlemlerinin yapılamayacağının davacıya bildirildiğini, davacının 08.05.2017 tarihli dilekçesi ile tespit edilen eksikliklerin tamamladığını belirterek geçici kabul işlemlerinin yapılması için başvuruda bulunmuş olup, yapılan kontrollerin ardından inşaat komisyonunun 13.07.2017 tarihli toplantısında alınan kararla davacının sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği işlerin geçici kabulünün yapıldığını, akabinde davacının 25.10.2017 tarihinde kesin kabul işlemlerinin başlatılmasını talep ettiğini ve inşaat komisyonunun 27.10.2017 tarihli toplantısında davacının uhdesinde bulunan mekanik tesisatı işlerinin kesin kabulünün yapılmasına karar verildiğini, belirtilen sürecin tetkikinden de anlaşıldığı üzere, sözleşme uyarınca 31.12.2014 tarihine kadar tamamlanması gereken işin süresinin 15.05.2016 tarihine değin uzamasına tümüyle davacının süre uzatım taleplerinin sebebiyet verdiğini, bu nedenle davacı tarafça, süre uzatımı nedeniyle fiyat farkı talebinde bulunmasının mümkün olmadığını, kaldıki taraflar arasındaki sözleşmenin 33. ve 37. maddesinde yer alan hükümler uyarınca da davacının süre uzatımını gerekçe göstererek sözleşme hilafına herhangi bir talepte bulunamayacağını, yine malzeme değişikliği nedeniyle fiyat farkı talebinde de bulunulmasının mümkün olmadığını, sözleşmenin 5. maddesi kapsamında mekanik tesisat projesi ile ilgili olarak davacı tarafından hazırlanarak müvekkiline sunulan “Malzeme Öneri ve Onay Formlarının” tümünün 28.08.2014 tarihinde İnşaat Komisyonunca onaylandığını, sözleşmenin 9. maddesinde; davacının projelerde düzeltme isteyebilmesi mümkün kılınmış ise de bu değişikliklerin kontrolör ile tartışıldıktan ve uygun bir çözüm bulunduktan, ayrıca bu çözümün birlik veya kontrolör tarafından da onaylandıktan sonra kabul edilmiş sayılacağının açıkça ifade edildiğini, ayrıca bu halde dahi tüm malzemelerin birlik ve kontrolör tarafından onaylanan malzemeler olması şart olup, sözleşmenin 10. maddesi uyarınca davacının projelerde kendiliğinden değişiklik yapmasının hiçbir şekilde mümkün olmadığını, ayrıca sözleşmenin 28. maddesinde de; projede olsun olmasın, davacı tarafından satın alınması istenen tüm malzemelerin satın alınmadan önce listeleneceği, malzemelerin bütün özelliklerini içerecek şekilde (marka, kapasite, elektrik gücü, vs) birliğe sunulacağı, malzeme siparişinin birlik ve kontrolörün onayı alındıktan sonra sipariş edileceğinin açıkça ifade edildiğini, bahse konu malzeme değişikliğinin birliğin talebi üzerine gerçekleştirilmediğini, değiştirilen malzemenin gerek birlik gerekse kontrolör tarafından hiç onaylanmadığını, davacı talebine esas malzeme değişikliğini Birliğe 27.10.2017 tarihinde kesin kabul işleminin dahi tamamlanmasından sonra, 04.12.2017 tarihli dilekçesi ile bildirdiğini, bu itibarla davacının talebine esas malzeme değişikliğini Birliğin herhangi bir yazılı onayı olmadan gerçekleştirdiği ikrarı ile de sabit olup kesin kabul işleminin gerçekleştirilmesinden sonra şifahen alınan onay doğrultusunda gerçekleştirildiği ifade edilen malzeme değişikliğinden kaynaklı olarak fiyat farkı talep edilmesinin mümkün olmadığını, nitekim davacının birliğe her şekildeki bilgilendirmeyi yazılı olarak yapması gerektiği, sözlü konuşmaların hiçbir şekilde dikkate alınmayacağnın da sözleşmenin 51. maddesinde çok net bir biçimde ifade edildiğini, davacının sözleşme hükümlerini hiçe sayarak, onay almadan gerçekleştirdiği malzeme değişikliğinden sonra, bu işten mağdur olduğunu ileri sürmesinin basiretli tacir sıfatı ile bağdaşmadığını, birlikçe malzeme onayının verildiği 28.08.2014 tarihinde ...'nın bu nevi tüm dış üniteleri davacı tarafından bahsedilen 280,1200 BFT pozuna uygun, ful invertörlü kompresörlü sistemler olduğunu, dolayısıyla bu ürünler arasında davacının bahsettiği gibi bir tercihin yapılmasının hiçbir biçimde mümkün olmadığını, öte yandan 28.08.2014 tarihinde ve hatta bu tarihten iki yıl öncesine kadar dahi, ... ürün yelpazesinde bir alt versiyon olan ve 280.1100 BFT tarifine uygun kompresörlerden en az bir tanesi invertörlü olan cihaz olmadığını, özetle belirtilen malzeme değişikliğinin birlikçe talep edilmiş yahut onaylanmış olmasının da fiilen imkansız olduğunu, inşaat süresince projede olmayan veya değiştirilen her türlü imalat ve malzemenin gerek satın alımı, gerekse değiştirilmesinin inşaat komisyonu kararıyla yapıldığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla faizin dava tarihinden itibaren ve yasal faiz işletilmesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı işverenin, imalatların bedelini sözleşmeye uygun şekilde davacı taşeron şirkete ödediği, davacı tarafça 19.12.2014, 22.06.2015, 17.09.20 15... .03.2016 tarihlerinde süre uzatım talep edildiği, davalı tarafından ek süre verildiği, ek süre taleplerine konu hususların davalı işverene atfedilecek bir kusurdan kaynaklanmadığı, süre uzatımına davacı şirketçe sebebiyet verildiğinin anlaşıldığı, ayrıca taraflar arasında yedi adet ara hak ediş raporu ile 13.01.2017 tarihli kesin hakediş raporunu davacı şirketin ihtirazi kayıt koymadan imzaladığı, böylece yapılan işleri ve bu işlere ait ödemeleri kabullendiği dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden sabit olduğundan, davacı şirketin sözleşmenin 37/B-c bendi gereğince işin gecikmesinden kaynaklı tazminat talebinde bulunamayacağı, ayrıca davacı tarafça, sözleşmede yer alan 280-1100 pozlu soğutma sisteminin davalının sözlü onayı ile daha üstün özellikli olan 280-1200 pozlu sistem ile değiştirildiği ve bu değişiklikten dolayı 179.537,13 TL eksik ödendiğinin iddia edildiği, dosya kapsamında bulunan belgelerden, davacı şirketin sözleşmede belirtilen soğutma sisteminden farklı bir soğutma sistemini kullandığı anlaşılmaktaysa da; sözleşmenin 28. maddesinde teklif birim fiyatlarında olmayan malzemenin kullanılması halinde davalı işverenin onayının alınması gerektiğinin düzenlendiği, ancak dava konusu sözleşme dışı malzeme niteliğindeki soğutma sisteminin kullanılması için davalının sözlü ya da yazılı onayının bulunduğunun dosya kapsamında ispatlanamadığı, davacı şirketin basiretli bir tacir gibi davranması gerektiği, bu nedenle de talebinin haksız olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; davacıya verilen süre uzatımlarının ... tarafından yapılan mimari ve tesisat projelerinde ki değişikliklerden kaynaklandığını, ilk derece mahkemesinin proje değişiklerini, proje onay tarihlerini müşavir firmadan getirtip değişikliklerin uzamaya sebebiyet verip vermediğini araştırmadan karar verdiğini, proje değişikliğinin % 95 imalat seviyesinden sonra yapıldığını, bunun gerçek hakediş raporlarından anlaşıldığını, mimari proje değişikliklerden kaynaklı yapılan imalâtlar sökülerek yeni mimari dizayna göre cihaz demontajı ve montajı yapıldığını ve ilave cihaz siparişleri verildiğini, bu ilave işlerin tamamının sözleşme tutarında %24,5 ilave artış meydana getirdiğini, sözleşme tutarındaki bu artışın kabul edilmiş olmasının dahi süre uzatım nedenlerinin davalıdan kaynaklanmadığını gösterdiğini, yine söz konusu süre uzatımların davacı şirketten kaynaklanmış olması durumunda davalı tarafın sözleşme gereği gecikme cezası kesmesi gerektiğini, taşeron sözleşmesinin 33. maddesinde; 30 günü geçen sürelerde fiyat farkı uygulanacağının düzenlendiğini, davalı tarafından verilen 9 adet süre uzatım nedeniyle işin 1025 takvim günü gecikmiş olması nedeniyle sözleşmenin 33. maddesi gereği uzayan sürelerden dolayı fiyat farkı verilmesi gerektiğini, davalı tarafın 17.07.2018 tarihli dilekçesinde; "Birliğimiz inşaat komisyonunun tüm alt firmalara verdiği ek süreler" demek suretiyle gecikmeye kendilerinin sebebiyet verdiğini kabul ettiklerini, ilk derece mahkemesince eksik inceleme ile karar verildiğini, davacının geçici ve kesin kabulden önce itirazlarını idareye bildirdiğini, avans niteliğinde olan ara hakedişlere karşı ayrıca itirazını bildirme zorunluğu bulunmadığını, malzeme değişikliğinin siparişten önce davalının verdiği malzeme öneri ve sipariş onay formları ile kabul edilip onaylandığını, davacının sözleşme uyarınca davalının onayı ile malzeme siparişi verdiğini, davada talebe konu edilen malzemelerin proje ve şartnameden farklı olarak yapıldığını ve davalı tarafından yeni hali ile kabul edildiğini, davalı işverenin davacının yaptığı imalâtların sözleşmeye ve projesine uygun olmadığını davacıya bildirmediğini, işin tesliminden sonra imalat bedelinin ödememek için onay alınmadığı bahanesine sığındığını, davalının TMK'nın 2. maddesi uyarınca haklarını kullanırken dürüstlük kurallarına uygun davranmadığını beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 17.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.