İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, ticari satıştan kaynaklanan kayıp çeklere dair menfi tespit davasında, factoring şirketlerinin rolü ve kambiyo senedi devrine ilişkin hukuki değerlendirme.
Özet: Bu menfi tespit davasında davacı, ticari ilişkiden kaynaklanan ve rızası dışında elinden çıktığını iddia ettiği üç adet çekin bedelinden borçlu olmadığının tespiti talebiyle dava açmış; davalılar ise çeklerin sahteliği ve husumet itirazında bulunmuş, mahkeme ise çeklerin ciro yoluyla davalılardan birinin elinde olduğunu, davacının kayıp çeklerle ilgili şikayetinin takipsizlikle sonuçlandığını ve uyuşmazlığın çözümü için faktoring şirketleriyle ilgili yasal mevzuatın dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.

T.C.

İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2014/294 Esas
KARAR NO : 2026/58
DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)
DAVA TARİHİ : 22/08/2014
KARAR TARİHİ : 28/01/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin zimmetinde ike kyabolan bir kısım çeklerle ilgili olarak ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... e sayılı dosyası ile iptal davası açıldığını ve ... CBS ... Esas sayılı dosyası ile müracaatta bulunulduğunu, ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı dosyasındabir kısım çeklerin ibraz edildiği gerekçesi ile davanın reddedildiğini, Meşru hamil olduğu iddiası ile söz konusu davaya müdahala talebinde bulunan ... A.Ş'nin zimmetinde bulunan ... Bank ... şubesine ait ... nolu 15/05/2014 tarihli ve 5.000,00 TL bedelli, ... Şubesine ait ... nolu 30/05/2014 tarihli ve 7.000,00 TL bedelli ve ... Bankası ... şubesine ait ... nolu 15/05/2014 tarihli ve 1.085,00 TL bedelli çeklerin de müvekkilinin elinden rızası dışında çıktınığı, Dava konusu çeklerin müvekkilinin müşterisi olan ... ve ... ile arasında olan ticari ilişki çerçevesinde satmış olduğu emtialara karşılık olarak aldığı çekler olduğunu, buna ilişkin tahsilat makbuzları ve fatura sunduklarını, bu nedenlerle öncelikle TTK 765. Hükmü gereğince ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve zimmetinde iken kaybolan ... Bank ... şubesine ait ... nolu 15/05/2014 tarihli ve 5.000,00 TL bedelli, ... Şubesine ait ... nolu 30/05/2014 tarihli ve 7.000,00 TL bedelli ve ... Bankası ...şubesine ait ... nolu 15/05/2014 tarihli ve 1.085,00 TL bedelli çek bedeli olan 5.000,00 TL davalılara borçlu olmadığının tespiti ile yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalılara yüklenilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı ...ŞTİ vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Sayın Mahkemedeki menfi tespit davasının tarafı olamayacağını, dava konusu çekin sahte olduğunu ve menfi tespit davasının hamile karşı yöneltilebileceğini, zira çekin müvekkilinde olmadığını, husumet itirazlarının kabulü ile inceleme yapılmasına, yargılama giderlerinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalılarca davaya cevap dilekçesi sunulmamıştır.
DELİLLER :
... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyası,... 8. İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası, ... CBS ...Esas sayılı dosyası, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davacı tarafından açılan dava, menfi tespit davasıdır.
Taraflar arasındaki ihtilaf, dava konusu çekler nedeni ile yetkili hamilinin kim olduğu, çekler nedeni ile davacının sorumlu olup olmadığı, davalı ...Ltd. Şti adına çeke atılan imzanın bu şirket yetkililerine ait olup olmadığı hususlarındadır.
Tüm dosya kapsamı değerlendirilmekle; Davaya konu ... Bank ... şubesine ait ... nolu 15/05/2014 tarihli ve 5.000,00 TL bedelli, ...Şubesine ait ... nolu 30/05/2014 tarihli ve 7.000,00 TL bedelli ve ... Bankası ... şubesine ait ... nolu 15/05/2014 tarihli ve 1.085,00 TL bedelli çeklerin davalı ... elinde olduğu , ... tarafından çeklerin ciro yoluyla ...'tan alındığı, alacağın ... temlik edildiği görülmüştür. Davacı tarafça çeklerin elinden rızası dışında çıktığına dair şikayette bulunduğu ... CBS 'nin ... soruşturma sayılı kararı ile takipsizlik kararı verildiği görülmüştür.
Her ne kadar mahkememizce davalı ... yetkilisine yönelik imza incelemesi yapılmasına yönelik ara karar oluşturulmuşsa da 10/12/2025 tarihli celse de imza incelemesine yönelik ara karardan rücu edilmiştir.
6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre, "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez." düzenlemesi bulunmaktadır. Maddenin 3.fıkrasında ise, "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi bulunmaktadır.
... tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 8/1 madesinde ise "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dolayısıyla faktoring şirketlerinin devir aldığı alacak, bir kambiyo senedinden kaynaklanıyor olsa bile, alacağı doğuran temel ilişkiye ait fatura veya benzeri belgelerle bunu tevsik etmeleri gerekmektedir.
Somut olayda, dosyaya konu çeklerin ,faktoring sözleşmesi ve fatura incelendiğinde çek bedellerinin 13.085,00 TL olduğu, davalı faktoring şirketi ile davalı ...arasında faktoring sözleşmesi kurulduğu, çek teslim bordrosunda ilgili çeklerin yer aldığı, fatura bedelleri ile çek bedellerinin aynı olduğu görülmekle faktoring sözleşmesi kapsamında faktoring şirketinin müşterisinden aldığı çeki fatura ile tevsik ettiği görülmüştür. Sunulan belgelerde çeklerin faktoring şirketi tarafından iktisap tarihinin 06/03/2014 olduğu tarihi olduğu, çeklerinin davalı faktoring şirketi tarafından iktisap edildiği görülmüştür.
Somut olayda, faktoring işleminin Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, çeklerinin ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalı ... şirketinin yetkili hamil olduğu, diğer davalıların çekleri elinde bulundurmadıkları, yetkili hamil olmadıkları, ... yetkilisine yönelik imza incelemesi yapılmasının dosyaya katkı sağlamayacağı, davacının çekleri elinden rızası dışında çıktığını ve davalı ... şirketinin çekleri kötüniyetli iktisap ettiğini ispatlayamadığı kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Her ne kadar davalı ...vekili mahkememizce karar verildikten sonra sunduğu 28/01/2026 tarih - 17:09 saat dilekçesi ile, 19/01/2026 tarihinde sunduğu vekillikten çekilme dilekçesini sehven gönderdiğini beyan etmişse de, davalının çekilme dilekçesinin davalı ...'ye 26.01.2026 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafın vekillikten çekilme iradesinin karşı tarafa ulaştığı, 15 günlük sürenin yalnızca görev sorumluluğu açısından devam ettiği anlaşıldığından davalı vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmemiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanununca alınması gerekli 732,00 TL ilam harcından peşin yatırılan 223,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 508,50 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 13.085,00 TL avukatlık ücretinin vekil ile temsil olunan davalı ... Şirketi'ne verilmesine,
4-Davalı ...Şirketi tarafından yapılan 614,00 TL yargılama giderlerinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacıya iadesine,
Dair tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı.28/01/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır