kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, arsa vasfı, emsal kıyaslaması ve maktu vekalet ücretine ilişkin yargıtay içtihadı değerlendirmesi.

Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, arsa vasfı, emsal kıyaslaması ve maktu vekalet ücretine ilişkin Yargıtay içtihadı değerlendirmesi.

Özet: Kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin tahsili istemli davada, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararı, tarafların istinaf başvuruları esastan reddedilse de, bölge adliye mahkemesince resen yapılan incelemede davacı hissesini devrettiği için kamu düzeni gereği kaldırılarak; taşınmazın imar planına göre arsa vasfında değerlendirilip emsal kıyaslamasıyla belirlenen değerin ve hukuken el atılan taşınmazlar için öngörülen maktu harç ile vekalet ücreti hükmünün isabetli olduğu belirtilerek, hükmün yeni durum doğrultusunda düzeltilerek yeniden esastan kabulüne karar verilmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/3186 E. , 2025/13665 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/2967 Esas, 2024/2608 Karar

KARAR: Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ: Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2023/881 Esas, 2024/399 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Antalya ili, ..., Mahallesi 270 78... parselde hissesi olduğunu, taşınmazın1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında ''resmi kurum'' alanı olarak ayrıldığını, geçerli bir kamulaştırma yapılmaksızın ve kamulaştırma bedeli ödenmeksizin dava konusu taşınmaza el atıldığından bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın usul ve esas yönünden reddini, ayrıca zamanaşımı nedeniyle de reddine karar verilmesi gerektiğini davacı tarafın müvekkili belediyeden herhangi bir kamulaştırma alacağı olmadığını, istenen bedelin fahiş olduğunu, davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın belirlenen bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın metrekare birim değerinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan daha değerli olduğunu, İlk Derece Mahkemesince lehlerine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza fiili el atmanın söz konusu olmadığını, idari yargının görevli olduğunu, görev yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, imar planını yapan belediye olduğundan husumetin belediyeye yöneltilmesi gerektiğini, emsal taşınmazın emsal olma özelliğine sahip bulunmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içerisinde kalması nedeniyle, hükme esas raporda, taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilip 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması suretiyle değer biçilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, taşınmazın tespit edilen metrekare değerinin taşınmazın bulunduğu konumla uyumlu olduğu, hukuken el atılan taşınmazda, davacı payına düşen tazminat bedeli yönünden 7421 sayılı Kanun'un ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4/3 maddesi ve konu hakkındaki Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulaması (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 17.01.2024 tarihli ve 2023/6599 Esas, 2024/601 Karar sayılı kararı Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 28.09.2023 tarihli ve 2023/7138 Esas, 2023/8034 Karar sayılı kararı) uyarınca maktu harca ve maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin gerektiği, İlk Derece Mahkemesince verilen hükümde buna uygun olarak maktu karar harcına ve maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin yerinde olduğu anlaşılmakla, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine, ancak resen yapılan incelemede İlk Derece Mahkemesi hükmünden sonra, davacı ...'ın taşınmazdaki hissesini ...'ye sattığı, ... vekilinin buna ilişkin dilekçe ve vekâletnamesini dosyaya sunduğu anlaşılmakla, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 125/2 inci madde ve fıkrası gereğince işlem yapılması gerektiğinden, düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin belirlenmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsiline ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.