Yargıtay 4. Ceza Dairesi, hakaret suçundan verilen mahkumiyet kararını, kaba sözlerin onur ve şeref rencide edici nitelikte olmaması nedeniyle bozdu.
Özet: Hakaret suçundan ilk derece mahkemesince verilen mahkûmiyet hükmünü istinaf başvurusunun esastan reddiyle onayan bölge adliye mahkemesi kararını bozan yüksek mahkeme, yargılamaya konu olan sözlerin muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp kaba söz niteliğinde olduğunu ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığını belirterek, sanık hakkındaki mahkûmiyet hükmünün hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir.
4. Ceza Dairesi         2023/14689 E.  ,  2025/19492 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/2002 E., 2023/1131 K.
SUÇ : Hakaret
HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
Yapılan ön inceleme neticesinde sanık hakkında verilen hükmün temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde sunulduğu ve temyiz dilekçesinde temyiz sebebine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
Sanık hakkında hakaret suçundan İlk Derece Mahkemesince verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanığın temyiz istemi; kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, atılı suçu kabul etmediğine, olay günü acı çekmesi sebebiyle bağırdığına, hakaret etmediğine, hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığına, kararın bozulmasına vesaire yöneliktir.
III. GEREKÇE
Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, incelenen dava dosyası içeriğine göre, sanığın diğer temyiz sebeplerinin reddine karar vermek gerekmiştir. Ancak;
Hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye yönelik olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.
Yargılamaya konu somut olayda; sanığın şikâyetçiye yönelik ifade ettiği ve mahkemece hakaret olduğu kabul edilen sözlerin; muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, kaba söz niteliğinde olduğu ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden, yasal ve yerinde görülmeyen gerekçeyle yazılı şekilde mahkûmiyetine karar verilmesi,
Hukuka aykırı bulunmuştur.
IV. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanığın temyiz istemi yerinde görüldüğünden Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararının 5271 sayılı Kanun'un 302/2. maddesi gereği, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy çokluğuyla BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca .. 8. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise .. Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
27.11.2025 tarihinde karar verildi.
Karşı Oy
Sanık ... hakkında müşteki ..’ya yönelik 09/09/2021 tarihinde işlediği hakaret suçundan Tarsus 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 14/03/2022 tarihli ve 2021/503 E. 2022/3971 sayılı kararıyla; Türk Ceza Kanununun 125/3-(a), 3359 sayılı Kanunun Ek 12- 2.(a), 62/1, 53, 58 maddeleri gereğince neticeten 1 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve hükmolunan hapis cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmiştir.
Kararın süresi içinde sanık tarafından istinaf edilmesi üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesinin 11/05/2023 tarihli ve 2022/2002 E., 2023/1131 K. sayılı kararıyla; “istinaf başvurusunun esastan reddine” karar verilmiştir.
Söz konusu Bölge Adliye Mahkemesi Kararına karşı süresinde yapılan kanun yolu başvurusu üzerine Yüksek Dairenin 27/11/2025 tarihli ve 2023/14689 E., 2025/19492 sayılı kararıyla; sanığın sarf ettiği iddia ve kabul edilen sözlerin şikayetçinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp nezaket dışı ve kaba söz niteliğinde olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
Sanığın sarf ettiği sözlerin kaba hitap tarzı olduğuna ilişkin bozma düşüncesine iştirak edilememiştir.
Şöyle ki;
Somut olayda, müştekinin ... Devlet Hastanesinde doktor olarak görev yaptığı, şikayetçinin iğne yapılmasını istemesi üzerine kayıt yaptırması gerektiğini söylemesi üzerine sanığın “ne demek muayene etmiyorum lan, eşek gibi bakacaksın” şeklinde söz söylediği gerek ilk derece mahkemesince gerekse istinaf incelemesinde sabit görülmüş, temyiz incelemesinde de bu husus yerinde bulunmuştur.
Yüksek Dairemizin birçok kararında belirtildiği şekilde, hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.
Bu çerçevede sanığın şikâyetçilere yönelik sarf ettiği sözün hakaret olup olmadığının değerlendirilmesi uygun olacaktır.
“eşek gibi” ile ilgili Türk Dil Kurumunun Atasözleri ve Deyimler Sözlüğünde (https://sozluk.gov.tr/) “kaba, düşüncesiz” şeklinde açıklamaya yer verilmiştir.
Malumları olduğu üzere, insanlar doğrudan ifade edemedikleri gerçekleri az ve öz sözle aktarmak için atasözleri ve deyimlere başvurmuşlar; benzetme, teşhis, cinas, aktarma gibi söz sanatlarını kullanarak dolaylı yoldan mesajlarını iletmişlerdir. Bu söz sanatlarını kullanırken hayvanlar, nesneler ve toplumun çok yakından tanıdığı kişiler sözün aktarılmasında aracı olmuşlardır. Türkçedeki atasözleri ve deyimlerde anlam aktarmada en çok yararlanılan unsurlardan biri hayvanlar olmuştur. Aslan, at gibi hayvanlar daha çok iyi özellikleri ile ön plana çıkarılırken, eşek, it/köpek gibi hayvanlar ise çeşitli yönleri ile kötülenen hayvanlar olmuştur. Bu hayvanlar içerisinde it/köpek ayrı bir yer tutar. “eşek” sözü de söz konusu atasözünde hayvandan insana aktarım yapılan bir mecaz olduğu belirtilmelidir. (ERDOĞAN Songül, “Atasözleri ve Deyimlere Göre Türkçedeki ‘İt ve Köpek’ Kavramları” Cappadocıa Journal Of Hıstory And Socıal Scıences (Cahıj), Mayıs 2020, syf 136)
Bir deyimin salt bu vasfına dayanarak kullanılması halinde tahkir kastının olmadığından bahsetmek mümkün değildir. Söz konusu atasözünde yer alan “eşek gibi” sözünün hayvanın olumsuz vasıflarını önceleyen sövgü sözü olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla, sanığın müştekiye yönelik sarf ettiği sözün açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte olduğunun kabulü gerekir.
Yukarıda arz ve izah edilen sebeple, temyiz isteminin esastan reddiyle hükmün onanması gerektiği düşüncesiyle bozma düşüncesi içeren çoğunluk görüşüne iştirak edilememiştir.