Ilısu Barajı projesi kapsamında kamulaştırılan taşınmazın bedel tespiti ve tescili davasında, bilirkişi değerlemesi, objektif değer artışı ve yol terkin/tescil hatası itirazları üzerine bölge adliye mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Davacı idarece, taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, ancak taşınmazın idare adına tescili yerine terkinine hükmedilmesi hatası Bölge Adliye Mahkemesi tarafından tespit edilerek, bilirkişi raporundaki değerleme uygun bulunmakla birlikte tescil hatası giderilerek davanın kabulüne yeniden hükmedilmiş; bu karara karşı her iki tarafın temyiz başvurusunda bulunması üzerine dosya Yargıtay önüne gelmiştir.
MAHKEMESİ: Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2022/2877 Esas, 2024/1696 KararKARAR: Ret/ Yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ: Batman 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI: 2020/599 Esas, 2022/133 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Batman ili, ..., ... 950 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda taşınmazın değerinin doğru şekilde hesaplanmadığını, kapitalizasyon faiz oranı düşük alınmak suretiyle bedelin suni olarak yükseltildiğini, %100 objektif değer artışının fahiş olduğunu, dava konusu parselin her ne kadar Ilısu Barajı ve ... Projesi nedeniyle yapılacak köy yollarının rölekasyonu projesi nedeniyle yol olarak terkin edilmesi gerekiyorsa da öncelikle davacı kurum adına tescil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bitişiğinde bağ ve meyve bahçesi olduğunu, dava konusu taşınmazın fiilen yol olduğu için ekili olmadığını ve meyve bahçesi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, üretim masraflarının yüksek alındığını, objektif değer artışının %300 uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın zeminine sulu tarım arazisi olarak kapitalizasyon faiz oranı %4 uygulanmak suretiyle çıplak metrekaresine 24,25 TL değer biçildiği, gelir metoduna göre tespit edilen metrekare birim fiyatına %100 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilerek sonuç metrekare birim fiyatının 48,51 TL olarak belirlendiği, taşınmazın vasfına, konum ve nitelikleri ile aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarına göre bilirkişi kurulunca belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının ve dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim fiyatının uygun ve resmî verilerle uyumlu olduğu, belirtilen nedenlerle hükme esas alınan bilirkişi raporunun yasal niteliklere haiz ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu, ancak dava konusu taşınmaz üzerinde davacı kurum tarafından geçirilen "... Barajı ve ... Barajı Rölekasyon projesine ait köy yolları ulaşım yolu"nun özel amaçlı yol olması nedeniyle el atılan ve tapusu iptal edilen taşınmazın idare adına tescili gerekirken bu yerlerin tapudan terkinine karar verilmiş olması hatalı görüldüğünden davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki Batman ili, ..., ... 950 parsel sayılı dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.