Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararının, bölge adliye mahkemesince istinafın esastan reddedilmesi üzerine davalı idarece temyiz edilen hukuki uyuşmazlık.
Özet: Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili amacıyla açılan davada, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, davalı idarenin taşınmazın niteliği, bilirkişi raporunun değerlendirme yöntemleri, faiz başlangıcı ve tescil hükmü gibi konulardaki itirazlarıyla yaptığı istinaf başvurusu, bölge adliye mahkemesince taşınmazın sulu tarım arazisi olduğu ve raporun tarım verilerine uygun olduğu gerekçeleriyle esastan reddedilmiş olup, dosya aynı itirazları yineleyen davalı idare vekilinin temyiz başvurusu üzerine yüksek mahkemenin incelemesine sunulmuştur.
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2367 Esas, 2024/2084 KararKARAR: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ: Tarsus 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2021/143 Esas, 2022/100 KararTaraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu Mersin ili, ..., ... Mahallesi 131 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle tazminat isteminde bulunmuştur.II. CEVAPDavalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın öncelikle görev, yetki, süre, taraf ve zamanuşımı yönleri ile itirazen incelenmesini, dava konusu taşınmaza ilişkin kamulaştırma işlemlerinin, işlemin yapıldığı tarih itibari ile yürürlükte olan mevzuat hükümlerine uygun olarak yapıldığına ilişkin belgeleri ekte sunduklarını, ilgili belgelerden anlaşılacağı üzere kamulaştırma işlemlerinin usulüne uygun bir şekilde tamamlandığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte Mahkemenin aksi kanaati olması ve davanın kabulüne karar verilmesi halinde dava konusu taşınmazın müvekkil idare adına tesciline, varsa taşınmazın tapu kaydı üzerinde bulunan ipotek, haciz vs. mülkiyet ve tasarruf hakkını kısıtlayıcı şerhin kaldırılmasına, bu tür şerh ve kayıtların bedele yansıtılmasına karar verilmesi gerektiğini, bu nedenlerle öncelikle davanın hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavalı idare vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda verim miktarlarının ve ürün satış fiyatlarının sulu tarım münavebe desenine göre alınmış olduğunu, dava konusu taşınmaza el konulduğu tarihte henüz söz konusu tesisler mevcut olmadığından kuru tarım arazisi olarak kabul edilip değerlendirmenin buna göre yapılması gerektiğini, bilirkişi heyetinin dava konusu taşınmaza birim fiyat takdir ederken getirisi yüksek ürünleri tercih ettiğini, hükmedilen tazminat miktarlarına faiz işletilmesi doğru olmamakla birlikte faiz başlangıç tarihlerinin haksız şekilde geriye yürütülmüş olduğunu, talep edilen tazminatın ıslah edilmiş olması dikkate alınmadan tamamına dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, yerel mahkeme kararı tescil hükmünün haciz, ipotek vs. gibi her türlü tasarruf hakkını kısıtlayacak şerh ve kayıtların kaldırılmasına ifadesi olmaksızın kurulmuş olması nedeniyle usul ve kanuna aykırı olduğundan kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında olması nedeniyle buna uygun münavebe ürünleri seçilip net gelir metoduna göre ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine uygun biçimde yapılan değer tespitinde herhangi bir isabetsizlik görülmediği, her ne kadar tazminat bedelinin hesaplanmasında dava tarihine göre 2021 yılına ait tarım verilerinin getirtilip değer hesaplaması yapılması gerekmekte olup tarım verileri getirtilmeden ve rapor denetlenmeden hüküm kurulması isabetsiz ise de Daire arşivinde bulunan ... İlçe Tarım Müdürlüğüne ait tarım verileri ile rapordaki bedeller karşılaştırıldığında, tespit olunan bedellerin tarım verilerine uygun olduğunun anlaşıldığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararda usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dava konusu Mersin ili, ..., Mahallesi 131 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir esas alınarak taşınmaza değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.4. Taşınmaz üzerinde bulunan takyidatların hükmedilen tazminat bedeline yansıtılması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1.Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,2.Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1.) bendine "taşınmaz üzerinde takyidat varsa hükmedilen bedele yansıtılmasına" cümlesinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.